|
 Muzeum
Przyrodnicze Uniwersytetu Wrocławskiego powstało z połączenia
niegdysiejszych muzeów: zoologicznego, botanicznego oraz zielnika
– czyli herbarium – placówek, które pierwotnie funkcjonowały
w Uniwersytecie jako jednostki samodzielne lub afiliowane przy
instytutach. Muzeum Zoologiczne powstało w 1814r., wkrótce
po załżeniu świeckiego Uniwersytetu Wrocławskiego, wówczas niemieckiego
(1811). Założył je prof.
Johann Ludwig Christian Gravenhorst. Pierwotnie mieściło
się ono w głównym gmachu Uniwersytetu przy Placu Uniwersyteckim.
Od samego początku gromadzone były tam zbiory dla potrzeb nauki,
dydaktyki i ogólnie dostępnych wystaw. Do szczególnie zasłużonych
uczonych, których zbiory zachowały się do dnia dzisiejszego
i służą głównie nauce (np. typy opisowe), należeli profesorowie
Adolph
Eduard Grube, Carl
Chun, Willy
Kükenthal, Ferdynand
Pax junior. Do obecnego budynku, zbudowanego specjalnie
dla Muzeum, zbiory zostały przeniesione w 1904 pod nadzorem
W. Kükenthala. W czasie II-giej wojny światowej, podczas oblężenia
Festung Breslau, gmach został zbombardowany i runęło całe skrzydło,
a wystawy, z wyjątkiem Sali Szkieletowej, uległy totalnemu zniszczeniu,
podobnie jak pomieszczenia przeznaczone na cele dydaktyczne.
Ze zniszczeń wojennych ocalało około 50% zbiorów naukowych.
Po wojnie muzeum zostało przejęte przez polskie władze uniwersyteckie.
Zabezpieczanie zachowanych kolekcji odbywało się pod kierownictwem
prof.
Kazimierza Sembrata oraz pierwszego kustosza doc.
Jana Kinela oraz doc.
Zofii Kozikowskiej (wszyscy przybyli ze Lwowa). Budynek
został wyremontowany, częściowo przebudowany, a zbiory zabezpieczone.
Modernizacja budynku, reorganizacja zbiorów i organizacja pierwszych
wystaw odbywały się pod nadzorem prof.
Władysława Rydzewskiego, którego imieniem Muzeum zostało
nazwane. W 1974 r., z inicjatywy prof. Rydzewskiego, powstała
w Uniwersytecie jednostka w randze instytutu, funkcjonująca
w ramach Wydziału Nauk Przyrodniczych. Do nowej placówki, z
racji swojej specyfiki, włączone zostały zbiory zoologiczne
i botaniczne.
Zbiory botaniczne
zaczęto tworzyć najpierw jako zielnik przy ogrodzie botanicznym
w 1821 z inicjatywy Ludolpha
Christiana Treviranusa. Później staraniem prof.
Heinricha Roberta Goepperta powstało Muzeum Botaniczne.
Wśród osób szczególnie zasłużonych dla tych placówek wymienić
należy także prof. Karola Adolfa Jerzego Lauterbacha, który
zapisał w testamencie swój ogromny zielnik zebrany podczas ekspedycji
do Melanezji i Nowej Gwinei. Inną wybitną postacią był prof.
Ferdynand Pax senior.
Po wielkich zniszczeniach
w czasie II-giej Wojny światowej, obejmujących około 60% kolekcji,
to, co przetrwało w różnych miejscach ewakuacji ponownie połączono
w jeden zielnik i zabezpieczono w odbudowanym budynku, w obecnym
jego miejscu, tzn. przy ul. Kanonia 6. Do kolekcji włączono
również "Herbarium Silesiacum", przed wojną należące
do Schlesische Gesellschaft für Vaterländische Kultur. Prace
katalogowe i zabezpieczeniowe oraz nowy układ okazów zostały
zapoczątkowane przez prof.
Krzysztofa Rostańskiego, najbardziej zasłużoną osobę w powojennej
hitorii tego zbioru.
Najważniejsze piśmiennictwo
dotyczące historii Muzeum Przyrodniczego
Kinel J. 1957. W trzy
lata po objęciu pracy w Muzeum Zoologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego.
Przegl. Zool. 14: 305–312.
Rostański K. 1963. Historia
Zielnika Instytutu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego.
Acta Univ. Wratisl., Prace Bot. 14: 283–304.
Rydzewski Wł. 1969.
Muzeum Zoologiczne Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego
(1963–1968). Przegl. Zool. 13: 238–242.
Wiktor J. 1987. Muzeum
Przyrodnicze Uniwersytetu Wrocławskiego – Historia i Ludzie
(1814–1994). Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. Wrocław.
130 pp., 67 ryc. (tu bogate piśmiennictwo, chronologia, nazwiska
itp.).
|
