Sukulenty

Kolekcja sukulentów, czyli roślin mających zdolność magazynowania wody w specjalnych tkankach, liczy 2000 taksonów w 240 rodzajach, w tym 1235 samych kaktusów, tzn. roślin należących do rodziny kaktusowatych (Cactaceae), występujących w strefie tropikalnej i subtropikalnej obu Ameryk, zwłaszcza w Meksyku i Peru. Sukulenty, przystosowane do skrajnie suchych siedlisk pustyń i półpustyń Ameryki Płn., Śr. i Płd., Afryki Płd., Madagaskaru i Wysp Kanaryjskich, wykształciły cechy umożliwiające im przetrwanie długich okresów niedoboru wilgoci. Gromadzą wodę w mięsistych łodygach o kształcie kulistym lub walcowatym (np. kaktusy, wilczomlecze) lub w liściach (np. aloesy, przypołudniki, rozchodniki). Liście bywają zredukowane do cierni (np. kaktusy, wilczomlecze, stapelie). Transpirację ogranicza też skórka pokryta grubą kutykulą i woskowym nalotem.

Sukulenty prezentujemy w trzech szklarniach: w kaktusiarni oraz w ekspozycjach "Sukulenty Meksyku" i "Sukulenty Afryki". W pochodzącej z połowy XIX w. kaktusiarni rosną bezpośrednio w gruncie potężne okazy opuncji (Opuntia bergeriana, O. tomentosa), cereusów (Cereus jamacaru), agaw (Agave americana), furkroi (Furcraea selloa), jukk (Yucca aloifolia), aloesów (Aloe), wilczomleczy (Euphorbia acrurensis, E.  ramipressa, E. tirucalli), Sarcostemma stipitaceum i in. Z balkonu zwieszają się pędy zaliczanych do pnączy kaktusów z rodzaju Selenicereus (S. grandiflorus, S. macdonaldiae, S. nelsonii), które zakwitają tylko na jedną noc. Można tu także zobaczyć interesujące sukulenty epifityczne (Epiphyllum, Rhipsalis, Schlumbergera). Liczne drobne kaktusy umieszczone są na parapecie wzdłuż szklarni. Na szczególną uwagę zasługują rodzaje: Ariocarpus, Astrophytum, Epithelantha, Espostoa, Leuchtenbergia, Melocactus, Oreocereus, Trichocereus.

Dwie pozostałe części kolekcji sukulentów mieszczą się w osobnych szklarniach po przeciwnej stronie głównej alei Ogrodu. Wystawa "Sukulenty Afryki" obejmuje przedstawicieli flory suchych obszarów południa kontynentu i Madagaskaru. Wyróżnia się tutaj duża grupa aloesów, wśród nich rzadko dziś występujący w naturze gatunek Aloe buhrii. Inne typowe dla afrykańskich obszarów pustynnych rodziny to gruboszowate (Crassulaceae), z rodzajami Aeonium, Crassula, Kalanchoe i in., wilczomleczowate (Euphorbiaceae) - wilczomlecz (Euphorbia), Monadenium, toinowate (Apocynaceae) - Pachypodium, trojeściowate (Asclepiadaceae) - Stapelia, winoroślowate (Vitaceae), dyniowate (Cucurbitaceae). Do tych ostatnich należą niezwykłe, kaudyczne (o silnie zgrubiałej podstawie pędu) formy Corallocarpus i Kedrostis. Duże zainteresowanie zwiedzających wzbudzają tzw. żywe kamienie, czyli rośliny z grupy południowoafrykańskich przypołudnikowatych (Aizoaceae), które w najwyższym stopniu upodobniły się do kamienistego podłoża, jakie zasiedlają w naturze. Należą do nich m.in. rodzaje Lithops, Conophytum i Fenestraria.

Na wystawie "Sukulenty Meksyku" pokazujemy - w pięknej oprawie z wapieni - bogatą kolekcję roślin występujących wyłącznie na obszarze Meksyku. Najliczniej reprezentowanymi tu rodzinami są: Cactaceae z rodzajami Opuntia (symbol Meksyku), Mammillaria, Ferocactus, Cephalocereus i in., oraz Agavaceae - duże okazy Agave americana, A. sisalana i Beaucarnea recurvata, popularnej w uprawie doniczkowej jako nolina. Znakomicie rozwijają się posadzone na parapetach, bezpośrednio w podłożu, sukulenty z rodzin Crassulaceae: rozchodniki (Sedum), eszewerie (Echeveria) i Pachyphytum, oraz Fouquieriaceae i in. Botaniczną ekspozycję uzupełniają przywiezione z Meksyku wyroby z surowców roślinnych, głównie z włókna agaw.