Rośliny Wodne w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Wrocławskiego

.: Wzorcowe kolekcje grzybieni (Nymhaea) :: Tabela barwnych odmian grzybieni (Nymphaea) :: Strona domowa KMRW :.

Jedna z bardziej znanych kolekcji roślin wodnych znajduje się we wrocławskim ogrodzie botanicznym. Przedstawicieli rodzimej flory odnajdziemy w stawie o charakterze zbliżonym do naturalnego, będącym pozostałością jednego z ramion Odry. Wśród nich na uwagę zasługują biało kwitnące grzybienie (Nymphaea alba) i żółte grążele (Nuphar luteum). Brzegi porasta roślinność szuwarowa: pałki, oczerety, tatarak i wiele innych roślin błotnych. Duże wrażenie sprawia wysoka do 5 m trzcina (Phragmites australis var. pseudodonax). Brzegi stawu w centralnej części spięte są stylowym drewnianym mostkiem skąd doskonale widać różne gatunki i odmiany wilgociolubnych kosaćców porastających wyspę.

Nieco dalej zbudowana jest kładka przy której na pływających wyspach (tratwach) rosną rzadsze rośliny. Wiosną żółto zakwitają kaczyńce, a wśród biało brunatnych kłosów turzyc niebieskim kolorem wabią owady drobne kwiaty niezapominajek. Na przełomie wiosny i lata znaleźć tu można biało kwitnącą czermień błotną (Calla palustris) oraz żółto kwitnące gatunki tojeści (Lysimachia). Całość w porywach wiatru kąpie się mgle wodnej z pobliskiej fontanny i wodospadu. Uroku dodaje delikatna woń wszechobecnej tu mięty wodnej (Mentha aquatica). Stąd najlepiej widać gniazdujące na wyspach kaczki, a później frajdy, nie tylko dzieciom, dostarcza obserwacja młodych kaczątek oraz kolorowych karpi.

W części ozdobnej Ogrodu, otoczony rabatami z bogatą kolekcją liliowców,tulipanów i kosaćców znajduje się duży basen w którym uprawiane sąbarwne, zimotrwałe grzybienie (Nymphaea). Kolekcja tych roślin jest największą w Polsce i liczy ponad 80 odmian. Wiosną ich liście tworzą barwne plamy na wodzie. Liście w zależności od odmiany są czysto zielone, zielone z kasztanowymi plamami lub nieomal brązowe. Niektóre odmiany utrzymują te barwy przez cały okres wegetacyjny. Grzybienie kwitną tu od wczesnej wiosny aż do późnej jesieni różnymi odcieniami bieli, różu, żółci i czerwieni (patrz: propozycja kolekcji grzybieni). Wśród nich niewątpliwą atrakcją są nowe odmiany amerykańskie o wyniesionych ponad powierzchnię kwiatach. Całość urozmaicają strzałkowate liście Sagittaria sagittifolia i S. japonica oraz ogrodowe odmiany popularnych rośli błotnych (biało paskowane oczerety, pstrolistna pałka wodna i tatarak , a także białe i pełnokwiatowe kaczyńce).

Obok basenu, rośnie nieomal 3 metrowa, podobna do olbrzymiego rabarbaru, południowo amerykańska Gunnera manicata. Jej liście dorastają do 2 m. średnicy, a potężne kolby kwiatostanowe do 1m. Ciekawostką jest to, iż należy ona do rodziny wodnikowatych (Halorrhagidaceae) do której należą też rosnące w toni wodnej delikatne rdestnice (Potamogeton). W przyległych do dużego baseny dwóch niewielkich płytkich basenikach prezentowane są inne rzadsze rośliny błotne oraz ich ogrodowe odmiany. Sprawiającym niemałe wrażenie elementem dekoracyjnym jest pokrywająca powierzchnię wody, nie spotykana u nas a przebarwiająca się na czerwono w naszym klimacie Azolla filiculoides - niewielka wolnopływająca paproć.

Niewątpliwą atrakcją Wrocławskiego Ogrodu jest uważana za jedną z największych w świecie (liczącą ponad 250 taksonów ) kolekcja subtropikalnych i tropikalnych roślin wodnych i błotnych rekomendowanych do uprawy w domowych akwariach.

Aby ją obejrzeć należy odwiedzić dział akwariów do którego wchodzi się poprzez Panoramę Natury

Zasadniczym jej elementem jest olbrzymi obraz olejny o wymiarach 30x2m. Przedstawia on rozwój świata roślinnego od jego zaczątków aż do chwili obecnej. U jego stóp eksponowane są skamieniałości pochodzące z poszczególnych okresów geologicznych (odciski liści, szyszek, pnie paproci i drzew wraz ze szlifami przekrojów, skamieniała fauna poszczególnych er - trylobity, amonity, ryby), a po przeciwległej stronie skały występujące na Dolnym Śląsku (w postaci naturalnej i szlifowane). Całość, poprzez głośniki, uzupełniona jest komentarzem słownym omawiającym poszczególne okresy.

Stąd przechodzi się do działu akwariów

Rośliny w układzie geograficznym eksponowane są w 29 dużych, 1200 litrowych (200 x 80 x 75cm) akwariach z wodą i podłożem dostosowanym do specyficznych częstokroć wymagań roślin.

Wnętrza akwariów udekorowane są lignitem, korzeniami i kamieniami przez co stają się one bardziej atrakcyjne. Nazwy roślin napisane na akwariach i przyporządkowane im numery wewnątrz zbiorników ułatwiają identyfikację poszczególnych gatunków.

W bardzo malowniczych, wyraźnie wyodrębniających się od siebie grupach są tu wysadzone interesujące rośliny reprezentujące nie znane naszej florze rodzaje, jak Alternanthera, Cabomba, Rotala, Aponogeton, Vallisneria, Ceratopteris i wiele innych.

Na specjalną uwagę zasługuje, zawierająca wszystkie znane gatunki i odmiany, kolekcja afrykańskich roślin z rodzaju Anubias, a także wyjątkowo bogaty zbiór zwartek (Cryptocoryne), limnofili (Limnophila) oraz gatunków, odmian naturalnych i uprawowych żabienic (Echinodorus). Dopiero tutaj możemy poznać różnorodność morfologiczną (zmienność kształtów liści, barw) i piękno roślin podwodnych (galeria fotografii).

Dodatkowym elementem podnoszącym atrakcyjność akwariów i zachwycającym szczególnie najmłodszych, są ryby występujące w tych samych siedliskach co poszczególne gatunki roślin.

Bogate doświadczenie pracowników działu w zakresie uprawy roślin wodnych i błotnych oraz znajomość ich biologii i ekologii pozwoliły na podjęcie w minionych latach szeroko zakrojonych prac, finansowanych przez NFOŚ, mających na celu czynną ochronę i restytucję w Polsce jednej z najrzadszych roślin wodnych świata, jaką jest kosmopolityczna Aldrovanda vesiculosa. Efektem jest znaczne zwiększenie liczby populacji tej wielce interesującej rośliny w Polsce, co przyczyniło się do zmiany kategorii jej zagrożenia w naszym kraju.

Pracownicy działu (na fotografii od lewej: dr Ryszard Kamiński, mgr. Inż. Adam Pospiech, mgr. Ludwik Haas, Andrzej Małowiecki) w ramach pracy zawodowej prowadzą także szeroko rozumianą dydaktykę społeczną popularyzując wiedzę botaniczną (prelekcje dla zainteresowanych osób, publikacje w czasopismach popularnonaukowych etc.). Na uwagę zasługuje faktyczne prowadzenie nieomal od 20 lat ogólnopolskiego Koła Miłośników Roślin Wodnych (KMRW w internecie)

W oparciu o materiały własne opracował opiekun Działu Roślin Wodnych i Błotnych dr Ryszard Kamiński.