kwatera IIIF
009246
Cornus florida 'Cherokee Chief' {USA <1958}
Dere kwiecisty 'Cherokee Chief', syn.: Dere kwiecisty odm. Wdz Czirokezw
Krzew podobny do gatunku, ale o modych l i c i a c h jasnoczerwonych i ciemnorowych podsadkach . U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
277 panorama 8; kwatera IIIF, XV
009241
Cornus florida f. rubra (Weston) Schelle 1915
syn.: Cornus florida 'Rubra', Cornus florida var. rubra Weston 1770
Dere kwiecisty f. czerwona
Odmiana prawie identyczna jak gatunek, ale ma p o d s a d k i rowe lub czerwone. Forma wystpuje do czsto wraz z typem na stanowisku naturalnym. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie od dost. mroz. ( - 23 C) do zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: OB Matsudo - 1991; Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IIID
009292
Cornus florida 'Rainbow' {J.D. Schmidt <1967/1967}
Dere kwiecisty 'Rainbow', syn.: Dere kwiecisty odm. Tcza
K r z e w do 3 2,5 m wysokoci, wyprostowany i zwarty, ronie silnie. L i c i e sezonowe, ciemnozielone, to obrzeone; jesieni wielobarwne intensywnie te, czerwone, fioletowe, czerwonopurpurowe ze szkaratnymi brzegami. P o d s a d k i biae. Podobny do C. florida 'Hohman's Gold'. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C); odmiana tylko w 1 kolekcji. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IIIF
009247
Cornus florida 'Sweetwater'
Dere kwiecisty 'Sweetwater', syn.: Dere kwiecisty odm. Sodka Woda
Odmiana podobna do gatunku, ale ma rowe p o d s a d ki , ktre rozwijaj si w V. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
469panorama18; kwatera IIIF
003710
Cornus kousa (F. Buerger ex Miq.) Hance 1873
syn.: Benthamia japonica Siebold et Zucc., Benthamidia japonica (Siebold etZucc.) Hara, Benthamidia kousa
(Hance) Nakai, Cornus japonica Koehne., Cornus japonica G.Don 1834 non Thunb., Cornus japonica Koehne,
Dendrobenthamia japonica Hutch
Dere kousa
Zwarty k r z e w o pdach wzniesionych, w ojczynie drzewo do 7 m wysokoci. L i c i e sezonowe, 5 - 10 (12) cm d., szerokoeliptyczne, czasem prawie okrge, krtko zaostrzone, z wierzchu ciemnozielone, spodem bladozielone i czsto z duymi, rdzawymi kpkami woskw w ktach nerww; jesieni szkaratnoczerwone. K w i a t y w VI, w gwkach z duymi, do 5 cm d., eliptycznymi, biaymi podsadkami. O w o c e drobne pestkowce zronite w kulist gwk dojrzewaj w IX/X i s misiste, ciemnorowe, do 1,5 - 2,5 cm red., na dugim trzonku, podobne do truskawek i jadalne, ale niezbyt smaczne mczyste i mde. W y s t .: Japonia, Pw. Koreaski, Chiny. Up r .: mroz. ( - 29 C), najbardziej wytrzymay na niskie temperatury gatunek derenia „wielkokwiatowego”. Dobrze ronie w zach. i r Polsce, ale w surowe zimy czciowo przemarza. Udaje si nawet na suchej, piaszczystej glebie, zarwno w penym socu, jak i w pcieniu. Z a s t .: rzadko spotykany krzew, adny w okresie kwitnienia i jesieni. P o c h .: OB Kanagawa - 1996.
kwatera IIID
009317
Cornus kousa 'China Girl'
[C. kousa var. chinensis ? selekt]
Dere kousa 'China Girl', syn.: Dere kousa odm. Chiska Dziewczyna
K r z e w kwitncy bardzo obficie nawet ju w modoci, o duych, mietankowobiaych p o d s a d k a c h . U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
441 panorama17; kwatera IIIF
009253
Cornus kousa 'Gold Star' {1977}
syn.: Cornus kousa 'Goldstar', Cornus kousa var. chinensis 'Goldstar'
Dere kousa 'Gold Star', syn.: Dere kousa odm. Zota Gwiazda
Odmiana k r z e w i a s t a 1,5 - 2,5 2 m, gsta, ronie do szybko. P o d s a d k i wyranie wsze od innych odmian, pocztkowo biae, pniej rowiej. L i c i e sezonowe, ciemnozielone z intensywnymi ciemnotymi i zocistotymi plamkami na rodku blaszki; jesieni czerwone z purpurowym brzegiem. O w o c e liczne, ale dopiero u starszych okazw. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
438panorama 17; kwatera IIIF
009254
Cornus kousa 'Milky Way' {Wayside Gardens 1961}
Dere kousa 'Milky Way', syn.: Dere kousa odm. Mleczna Droga
Szczeglnie pikna odmiana k r z e w i a s t a o kremowobiaych p o d s a d k a c h, kwitnie i owocuje obficie. L i c i e sezonowe, jesieni brzowe. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). Wyjtkowo dekoracyjna odmiana. Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IIIF
009240
Cornus kousa 'Schmetterling'
syn.: Cornus kousa 'White Fountain', Cornus kousa var. chinensis 'Schmetterling'
Dere kousa 'Schmetterling', syn.: Dere kousa odm. Motyl
K r z e w do 3,5 m wysokoci, szeroki, wyprostowany, obficie kwitncy ju w modoci. L i c i e due, ciemnozielone. P o d s a d k i w VI, 8 cm rednicy, pocztkowo czysto biae, w miar przekwitania rowiej, wyjtkowo due, szerokojajowate, delikatnie przewisajce. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IIIF
009291
Cornus kousa 'Snowboy' {<1977}
syn.: Cornus kousa 'Snow Boy', Cornus kousa 'Snow Bay' (bdnie)
Dere kousa 'Snowboy', syn.: Dere kousa odm. niena Zatoka (bdnie)
K r z e w 2,5 2 m. Licie sezonowe, szarozielone z szerokimi biaymi brzegami; jesieni rowe i czerwone. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
322 panorama11; kwatera IIID
003711 2n =18
Cornus mas L. 1753
syn.: Cornus nudiflora Dum.Cours.?, Cornus vernalis Salisb. 1796, Cornus mascula Zorn. 1780, Macrocarpus
mas
Nakai., Cornus praecox Stokes 1812, Cornus mascula L.
Dere waciwy , syn.: Dere jadalny
Duy k r z e w lub drzewo do 8 m wysokoci, o szerokiej, kulistej koronie osadzonej na niskim pniu lub rozgaziony na kilka konarw ju od ziemi. L i c i e sezonowe, jajowatoeliptyczne, 4 - 10 cm d., zaostrzone, u nasady zaokrglone lub klinowate, z obu stron jednolicie zielone, byszczce, pokryte woskami; jesieni brzowoczerwone i czerwone. K w i a t y w III/IV (!), obupciowe, miododajne, drobne, te, pachn. O w o c e w IX/X, 1,52 cm d., elipsoidalne, z du pestk, pocztkowo jasnoczerwone, po dojrzeniu ciemnoczerwone, winiowe, szkaratne, jadalne smaczne. D r e w n o rwnosoiste, cikie, bardzo twarde, doskonae do toczenia Sy dereniowy ma twardo elaza (Wodzicki 1818). W y s t .: od rod. Francji do Krymu pd. Czechy i Sowacja, Ukraina, Pw. Bakaski, Kaukaz i Turcja (Anatolia). U p r .: cakowicie wytrzymay na mrozy; wymagania glebowe przecitne, ale lubi gleby wapienne, yzne, prchnicze, gbokie i przepuszczalne; znosi ocienienie, ale wtedy sabo kwitnie i owocuje. Bardzo wytrzymay na susz i dobrze ronie w warunkach miejskich. City na wiosn pacze. Z a s t .: od wiekw dere znany jest jako wymienity krzew owocowy, ale take moe by stosowany na szpalery, formowane ywopoty i w zadrzewieniach krajobrazowych, szczeglnie w pd.-wsch Polsce. W a r t o w i e d z i e : z przejrzaych owocw, zebranych z ziemi (opadaj stopniowo), otrzymuje si wymienite nalewki (dereniwka), wina i konfitury za zakiszone, czciowo dojrzae (!) s smaczn namiastk oliwek. Dla celw konsumpcyjnych bardziej wartociowe s odmiany wielkoowocowe, m.in. 'Macrocarpa'. Pszczelarze doceniaj warto derenia ze wzgldu na wczesny poytek na przedwioniu (kwitnie po leszczynie dajc wartociowy nektar, i pyek). W medycynie ludowej owoce, zawierajce znaczne iloci witaminy C, stosowane byy jako rodek przeciw szkorbutowi. Dere jadalny jest take cennym gatunkiem do zwikszenia rnorodnoci upraw lenych. P o c h .: nn - <1928 r.; wojsawicki okaz w 2000 r. mia 4 m wysokoci i koron o rednicy 340 cm.
kwatera A/1
003713
Cornus mas 'Macrocarpa' Dippel 1893 {Niemcy <1893}
Dere waciwy 'Macrocarpa', syn.: Dere waciwy odm. wielkoowocowa
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma wiksze, grubsze i bardziej „misiste” o w o c e do 2,5 (3) cm d. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: OB Bielefeld - 1992.
kwatera IIIF
009263
Cornus 'Norman Hadden' {J.A. Hadden 1960}
[C. kousa C. capitata]
syn.: Cornus kousa 'Norman Hadden'
Dere 'Norman Hadden'
Mae d r z ewo do 8 m rednicy, rozoyste, o ukowato wygitych konarach. L i c i e sezonowe, eliptycznojajowate, ciemnozielone do 8 cm d.; jesieni te i rowe, w agodnym klimacie czciowo utrzymuj si przez zim. K w i a t y w V - VII, zielone, niepozorne, 1 cm red., otoczone 4 cm d., szerokoeliptycznymi, kremowymi podsadkami, ktre pniej przebarwiaj si na ciemnorowo; zebrane s w obfite kwiatostany. O w o c e due, zwisajce, czerwone, przypominaj truskawk. Bardzo podobny lub prawie identyczny z Cornus 'Porlock'. Obie odmiany powstay z siewek w ogrodzie Normana Haddena w Porlock w Anglii U p r .: odmiana ta, o mrozoodpornoci niedostatecznie u nas poznanej, jest prawdopodobnie ndst. mroz.( - 18C)jednym z jej rodzicw jest nie mrozoodporny C. capitata. Wymaga stanowisk osonitych, ciepych i okrywania na zim.P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IIIF
009262
Cornus nuttallii 'North Star' {USA}
Dere Nuttalla 'North Star'
K r z e w lub mae d r z e w k o , ronie silnie. Mode p d y intensywnie purpurowe. L i c i e sezonowe, mode purpurowe. K w i a t y w V/VI, podsadki biae, wskie i dugie, nie przewieszaj si. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie ndost. mroz. ( - 18 C). Odmiana mniej atrakcyjna od gatunku. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IVF
003708
Cornus stolonifera 'Baileyi'
syn.: Cornus baileyi Coult. et W.H.Evans, Cornus sericea L. f. baileyi (Coult. et W.H.Evans) Fosberg, Cornus
stolonifera
Michx. var. baileyi (Coult. et W.H.Evans) Drescher, Cornus 'Baileyi', Swida baileyi Rydb.
Dere rozogowy 'Baileyi', syn.: Dere Baileya
K r z e w rozgazia si szeroko, dziki pocym i zakorzeniajcymi si gaziom. Odmiana ta ronie szybciej od gatunku i jest nieco wysza, do 2,5 - 3 m wysokoci. Korowin a brzowoczerwona, szczeglnie intensywnie wybarwiona zim. Mode p d y pokryte s krtkimi woskami. L i c i e sezonowe, 512 cm d., jajowate lub jajowatoeliptyczne, spodem szarozielone i pokryte woskami; jesieni szkaratnoczerwone. K w i a t y w V/VI, liczne; kwiatostany 3 - 5 cm red., gste i pokryte woskami, kwitnie dugo.O w o c e 8 mm red., prawie kuliste, biae.U p r .:b.mroz.(> - 29 C), rolina mao wymagajca w stosunku do gleby, ronie dobrze na kadej glebie, take na suchej.P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
Corylopsis Siebold et Zucc. 1836 rodzina Hamamelidaceae Oczarowate
Leszczynowiec
Do rodzaju naley 29 gatunkw, wystpujcych we wsch. Azji, Chinach, Himalajach, Japonii, Pw. Koreaskim i Tajwanie; w Polsce w uprawie 5 gatunkw, 2 odmiany botaniczne i 1 forma oraz 1 odmiana uprawna. Rodzaj obejmuje k r z e w y o pokroju i budowie podobnej do leszczyny, ale w uprawie mniejsze. Pczki zrnicowane s na liciowe czerwonawe i kwiatowe grubsze, jasnozielone.   L i c i e sezonowe,do 10 cm d., naprzemianlege, jajowate,eliptyczne, odwrotniejajowate do okrgawych, na wierzchoku zaostrzone, u nasady zwykle sercowate, czasem niesymetryczne, brzegi zatokowo pikowane, zbki zakoczone ocistym wyrostkiem (!) na przedueniu nerww bocznych, zwykle nagie; nerwy od spodu i ogonki pokryte gsto woskami. K w i a t y 5-krotne, do 12 mm d., lekko pachnce, te, podobne do pierwiosnki, u nasady podkwiatki; zebrane w wskogroniaste, zwisajce kwiatostany. O w o c e gwatownie pkaj podobne do oczarw (Hamamelis), zdrewniae dwuklapowe torebki. U p r .: wikszo gatunkw najwyej zad. mroz. ( - 26 C). Wymagaj gleb prchniczych, wieych, lekko kwanych lub obojtnych (nie wapiennych !) i miejsc pcienistych, zacisznych.
189 panorama: 5, 13; kwatera IIIF, IVC, VIII
009219
Corylopsis glabrescens Franch. et Savat. 1878
syn.: Corylopsis coreana Uyeki 1924, Corylopsis gotoana Makino 1901, Corylopsis glabrescens var. gotoana
Makino, Corylopsis kesakii Siebold et Zucc.
Leszczynowiec nagi, syn.: Leszczynowiec japoski
K r z e w w uprawie 2 - 2,5 m wysokoci, w ojczynie do 6 m, szeroko rozoysty. Rne czci nagie (!) std nazwa z wyjtkiem nerww na spodzie lici. L i c i e sezonowe, 5 - 8 (10) 3 - 7 cm, jajowatookrgawe, sercowate, na wierzchoku nagle zaostrzone, cienkie, od spodu sinawe. K w i a t y do 1,5 cm d., mao liczne, tozote; zebrane po 8 - 12 w lune kosy 2 - 4 cm d., prciki poowa d. patkw, pylniki purpurowe, nektarniki dusze od dziaek, rozdwojone, koce zaokrglone lub tpe.   W y s t .: Japonia Kiusiu, gry Kirishima, Pw. Koreaski. U p r .: mroz. ( - 29 C), najmniej efektowny z leszczynowcw, ale najodporniejszy na mrozy.W uprawie od1905 r.,w Polsce od 1934 r. P o c h .: Kyoto University - 1989, 1993.
517panorama 20; kwatera IIIB
002631
Corylopsis sinensis Hemsl. 1906 var. sinensis
syn.: Corylopsis glandulifera Hemsl. 1906, Corylopsis sinensis var. glandulifera Rehder et Wilson 1913,
Corylopsis multiflorae (wystawa RHS 1912), Corylopsis willmottiae Rehder et E.H.Wilson 1913
Leszczynowiec chiski odm. typowa, syn.: Leszczynowiec Willmotta
K r z e w w uprawie okoo 2,5 m wysokoci, w ojczynie take mae drzewko do 4 m, o szerokim pokroju. D u go p d y nagie (ale ogonki pokryte gruczokowatymi woskami), brzowe i pofalowane. Pki sinozielone, zaostrzone (!). Li c i e sezonowe 3 - 8 (12), jajowate do odwrotnie jajowatych, krtko zaostrzone, u podstawy lekko sercowate, od spodu blado lub szarozielone, s pokryte woskami wraz z nerwami lub midzy nerwami, czasem gsto, kutnerowato, z wierzchu ciemnozielone, nagie; ogonek 6 - 20 cm d., pokryty zwykymi i gruczokowatymi woskami. K w i a t y w III/IV, liczne, silnie pachn, jasnote, patki szerokie i okrge, dziaki krtkie i misiste, nitki prcikw zielonkawe, pylniki te, nektarniki ostre i rozdwojone; zebrane po 6 - 20 (35) w kosy 5 - 7 (9) cm d., rwnomiernie rozmieszczone. O w o c e + nagie. W y s t .: rodk.-wsch. Chiny. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Palmengarten Franfurt - 1995.
kwatera IVC
009243
Corylopsis sinensis var. sinensis 'Spring Purple' H. Hillier 1973
syn.: Corylopsis sinensis 'Spring Purple', Corylopsis willmottiae 'Spring Purple'
Leszczynowiec chiski 'Spring Purple'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma mode l i c i e atrakcyjnie purpurowofioletowe do liwkowoczerwonych. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
fot.172  endemit
519 panorama 20; kwatera: IIIB, IIIC, IVC;
003717
Corylopsis spicata Siebold et Zucc. 1835
Leszczynowiec kosowaty, syn.: Leszczynowiec kosowy
K r z e w w uprawie 2 - 2,5 m wysokoci, w ojczynie okoo 3 m, o lunym i szerokim pokroju. Rne czci gsto pokryte kutnerowatymi woskami. L i c i e 5 - 10 4 - 10 cm. jajowatosercowate do odwrotnie jajowatych, do grube, brzegiem z wyrostkami, od spodu sine i gsto pokryte mikkimi woskami; nerwy i ogonek 1,8 - 2,5 cm d., z woskami; pki liciowe ciemnoczerwone. K w i a t y w III/IV, pachnce, mae, do 1 cm d., jasnote, patki opatkowato wyduone, nitki prcikw rowe lub czerwone (!), pylniki purpurowe do brzowotych (!), dziaki 3 - 4 mm d. (!), cienkie, listkowate; zebrane po 710 (12) w kosy 2 - 4 (6) cm d. W y s t .: Japonia Sikoku. U p r .: w zalenoci od pochodzenia od ndost. mroz.( - 18 C) do mroz. ( - 29 C). Dosy tolerancyjny w stosunku do gleby i do obecnoci wapnia. W Europie w uprawie od 1856 r., w Polsce od 1932 r. P o c h .: OB Hiroshima - 1989, 1993.
rodzina Betulaceae (Corylaceae) - Brzozowate (Leszczynowate)
Corylus L.
Leszczyna
Do rodzaju naley 15 gatunkw wystpujcych w Eurazji i Ameryce Pn. W Polsce na stanowiskach naturalnych ronie tylko 1 gatunek C. avellana. Leszczyny to wysokie k r z e w y lub d r z e w a o liciach pokrytych woskami. K w i a t y rozwijaj si przed ukazaniem si lici w (II)III/IV, wiatropylne, rozdzielnopciowe, jednopienne mskie bezokwiatowe, zebrane w zimie w kotki i eskie ukryte w pczkach mieszanych. O w o c e m s jadalne orzechy z tward skorupk, otoczone (lub cakiem ukryte) postrzpionymi listkami okrywy nasiennej. U p r .: lubi gleby wiee, yzne, gliniaste, zawierajce wap; stanowiska soneczne, pcieniste i toleruj cieniste. Wytrzymae na niskie temperatury, susz i zanieczyszczenia powietrza w miastach. Roliny cenne dla pszczelarstwa (pyek).
PL
61 panorama: 1b, 15, 16, 21b, 25; kwatera: IB, IIIB, IIIF, XIV, XVI, A/O
003718 2n = 22
Corylus avellana L. 1753
Leszczyna pospolita, syn.: „Orzech laskowy”
K r z e w do 5 - 8 m wysokoci, niekiedy d r z e w o do okoo 10 m. L i c i e odwrotniejajowate do 13 cm d., krtko zaostrzone, z pikowanym i czsto wrbnym brzegiem, pokryte mikkimi woskami. W y s t .: Europa, poza kracami pnocnymi, Azja Mn. i Kaukaz; w Polsce jedyny rodzimy gatunek, pospolity na niu i w niszych pooeniach grskich. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), ronie na glebach yznych, przewiewnych, zasobnych w wglan wapnia. Znosi silne ocienienie i nasonecznienie. Unika gleb jaowych, suchych i podmokych. Daje liczne odrosty z pnia. Z a s t .: wyjtkowo cenny krzew do zadrzewie krajobrazowych, przydronych i przeciwerozyjnych. Ma due znaczenie biocenotyczne owoce s zjadane przez gryzonie i ptaki, cika dobrze si rozkada. Cenna dla zwikszenia rnorodnoci gatunkowej upraw lenych. Dobrze ronie w miastach, ale o wiele cenniejsza jest dla warunkw miejskich C. colurna (!). W a r t o w i e d z i e : woska miejscowo Avellano, od ktrej pochodzi naukowa nazwa gatunku, to od wiekw centrum uprawy leszczyny. P o c h .: nn - samosiewy lub zdziczae.
kwatera VIII
003719
Corylus avellana 'Contorta'{Anglia ok. 1863}
syn.: Corylus avellana contorta Bean 1898,
Leszczyna pospolita 'Contorta', syn.: Leszczyna pospolita odm. pogita
Odmiana ronie powoli, po 20 latach uprawy osiga 2 - 2,5 m wysokoci. P d y s spiralnie poskrcane, w rne strony i przewisaj. L i c i e pomarszczone i nierwnomiernie wybrzuszone, jakby chore. O w o c e zawizuj si sporadycznie. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), oryginalna z pokroju, efektowna zim i na przedwioniu z rozwinitymi baziami. Niezbdna w kadym zimowym ogrodzie.    P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1993.
fot.219
626panorama 25; kwatera III B, VIB;
003720
Corylus avellana 'Fuscorubra' {Holandia 1876}
syn.: Corylus avellana L. var. atropurpurea Winkl., Corylus avellana 'Fusco-Rubra', Corylus avellana L. var.
fusco-rubra Dippel 1892, Corylus avellana 'Atropurpurea', Corylus avellana 'Purpurea', Corylus Avellana
atropurpurea
Asch. et Graebn. 1910 non G.Kirchn 1864, Corylus avellana var. purpurea Bean 1914 non Loudon
1838
Leszczyna pospolita 'Fuscorubra', syn.: Leszczyna pospolita odm. czerwonolistna, Leszczyna pospolita
odm. rdzawolistna.
K r z e w podobny do C. maxima 'Purpurea', ale ma l i c i e sabiej zabarwione na wiosn bardziej brzowe, nie czerwone. Odmiana ta szybko traci wybarwienie i staje si dwubarwna zielona z purpurowymi limi tylko na kocach pdw; w kocu lata licie cakowicie zieleniej. Mode pdy, ogonki i nerwy od spodu z dugimi, gruczoowatymi woskami (!). Okrywy owocowe s dusze od orzechw, niedojrzae zaczerwienione tylko od gry. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: nn - <1928.
kwatera IA
006830
Corylus maxima Mill. 1768 'Purpurea'{Loddiges Nursery <1836}
syn.: Corylus atropurpurea hort. ex Loud 1838, Corylus avellana var. purpurea Loudon 1838 non Bean 1914,
Corylus avellana atropurpurea hort. ex G.Kirchn 1864 non Graebn. 1910, Corylus maxima 'Atropurpurea',
Corylus purpurea Loudon 1836
Leszczyna poudniowa 'Purpurea', syn.: Leszczyna poudniowa odm. purpurowa, Leszczyna Lamberta
odm. purpurowa, Leszczyna poudniowa odm. czerwonolistna
Odmiana o trwaym, intensywnie ciemnoczerwonym zabarwieniu lici i rurkowatej okrywie owocu. Mode pdy, licie, ogonki i okrywy owocw pokryte s aksamitnymi woskami (!), natomiast bardzo nieliczne s woski gruczokowate lub ich brak. O w o c e cakowicie ukryte s w rurkowato zronitej okrywie, okoo 2 duszej od orzechw (!). Podobna do C. avellana 'Fuscorubra'. U p r .: mroz. ( - 29 C). Cenna odmiana do zestawie kolorystycznych. P o c h .: nn - <1950.
rodzina Anacardiaceae - Nanerczowate
Cotinus Mill. 1754
Perukowiec
Do rodzaju nale 3 gatunki k r z e w w lub d r z e w o liciach sezonowych, pojedynczych i caobrzegich, wystpujcych w Ameryce Pn. i Eurazji. W Polsce uprawiane s 2 gatunki, 1 odmiana botaniczna i 4 uprawne.
fot.124
323 panorama: 11,13,18; kwatera IIID;
006820
Cotinus coggygria 'Purpureus'
syn.: Cotinus coggygria var. purpureus Rehder, Cotinus coggygria 'Atropurpureus', Cotinus coggygria f.
purpureus (Dup.-Jam.) Rehder, Rhus cotinus var. purpurens Dup.-Jam. 1870
Perukowiec podolski 'Purpureus', syn.: Perukowiec podolski odm. purpurowa
Szeroko rozgaziony k r z e w, o pdach pokadajcych si na ziemi, do 3 - 5 m wysokoci. P d y nagie z siny nalotem, zawieraj sok mleczny, drewno pod kor te. L i c i e sezonowe, zielone (!), eliptyczne, skrtolege, pojedyncze, caobrzegie, dugoogonkowe; jesieni pomaraczowe do tych. K w i a t y w V/VI, drobne, 5-krotne, rowe do karminoworowych, poligamiczne (w obrbie wiechy kwiaty mskie, obupciowe i sterylne); zebrane w lunych wyprostowanych wiechach. O w o c e w VII-IX, drobne, suche pestkowce, nieliczne, na + nagich szypukach; szypuki kwiatw sterylnych nie opadaj, lecz wyduaj si i pokryte gstymi woskami tworz puszyste owocostany (!). U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), krzew wytrzymay na susz, o maych wymaganiach glebowych, ale najlepiej ronie na glebach ciepych, glinkowatych, wapiennych. Z a s t .: krzew dekoracyjny w czasie kwitnienia, bardzo oryginalny po przekwitnieniu, kiedy owocostany tworz puszyste peruki oraz jesieni, gdy licie atrakcyjnie przebarwiaj si na czerwono, pomaraczowo i to. adnie prezentuje si sadzony pojedynczo lub w nieduych grupach. Cenny w zadrzewieniach chronicych przed erozj i wiatrami.     P o c h .: nn - <1928.
537 panorama: 20, 22; kwatera IIA
006418
Cotinus coggygria 'Royal Purple' {Holandia/Kromhout & Co}
Perukowiec podolski 'Royal Purple', syn. Perukowiec podolski odm. Krlewska Purpura
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma l i c i e intensywnie ciemnoczerwonopurpurowe do prawie czarnych, jesieni intensywnie szkaratne; owocostany czerwone do purpurowych. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Boskoop, gieda - 1993.
324 panorama:11,12; kwatera IIID, IVF
Cotinus coggygria 'Rubrlifolius' {Holandia 1933 ?}
Perukowiec podolski 'Rubrifolius', syn. Perukowiec podolski odm. czerwonolistna
Nazwa zbiorowa dla rolin mnoonych z nasion, o liciach mniej lub bardziej czerwonopurpurowych, kwiatach oraz owocostanach rowoczerwonawych. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Szkki E. Jaskua - 1993.
rodzina Rosaceae Rowate
Cotoneaster Medik.
Irga podrodzina Maloideae Jabkowe
Do rodzaju naley ponad 70 gatunkw (liczba gatunkw, podawana przez rnych autorw, waha si od 60 do 400), wystpujcych w Eurazji i pn.-wsch. Afryce. W Polsce na naturalnych stanowiskach rosn 3 gatunki, a uprawianych jest okoo 65 gatunkw, 17 odmian botanicznych i 18 uprawnych. Kolekcja narodowa znajduje si w Ogrodzie Botanicznym UAM w Poznaniu. Rodzaj obejmuje zarwno k r z e w y jak i d r z e w a rnej wysokoci od pocych do maych o l i c i a c h sezonowych lub wielosezonowych, skrtolegych, pojedynczych, caobrzegich, krtkoogonkowych, nieduych. K w i a t y obupciowe, drobne, biae lub rowe, osadzone pojedynczo lub zebrane w rne kwiatostany; dziaki i patki po 5 odstajce lub wyprostowane, prcikw 10 - 20. O w o c e drobne, gogowate, kuliste lub elipsoidalne, czerwone lub czarne z 2 - 5 nasionami (orzeszki), na szczycie nie zronite, z trwaym, zminiaym kielichem. U p r .: odporno na mrz rna, wymagania glebowe przecitne; gleby raczej lekkie i przepuszczalne, stanowiska nasonecznione lub pcieniste.   W a r t o w i e d z i e o odmianach polskich, ktrych nie ma w Wojsawicach: C. 'Ursynw' Seneta 1976 {W. Seneta/Szkki Miejskie Warszawa <1960/1960}, C. salicifolius 'Dywan Krnicki' Seneta 1994 {J.Krl/Szkki Krnickie ok 1980/1991}.
kwatera IIB
007220
Cotoneaster 'Coral Beauty' Hoogedoorn 1967 {Darhuizer Nursery 1967}
[siewka C. 'Skogholm' ?]
syn.: Cotoneaster dammeri 'Coral Beauty', Cotoneaster suecicus 'Coral Beauty'
Irga 'Coral Beauty', syn.: Irga Koralowa Pikno
K r z e w 0,4 - 0,5 m wysokoci, 2 - 3 m red., szeroko rozgaziony, z silnie ukowato wygitymi gaziami, prawie lecymi i zakorzeniajcymi si. L i c i e wielosezonowe 1 - 2 do 1 cm, silnie byszczce. O w o c e w VIII i utrzymuj si a do czasu, gdy zjedz je ptaki, okoo 0,8 cm red., bardzo liczne (!), pomaraczowoczerwone i koralowe. Odmiana podobna (!) do C. 'Royal Carpet', (syn.: C suesicus 'Royal Carpet', C. dammeri 'Royal Carpet') i C. 'Smaragpolster'. U p r .: mroz. ( - 29 C). P o c h .: Szkka Pojemnikowa E. J. Grbczewscy ofiarowa J. Grbczewski - 1992.
463 panorama:21a; kwatera: IA, IB, IIA, IIC, VIA, VIIB, A/2, A/9
007017
Cotoneaster dammeri var. radicans Dammer 1906
Irga Dammera odm. rozesana
K r z e w pocy si, do 20 (30) cm wysokoci, ronie bujnie, gazie „pezaj” po ziemi i zakorzeniaj si. L i c i e wielosezonowe, skrzaste, 1 - 1,5 cm d., byszczce, ciemnozielone, na spodzie janiejsze, czsto wykrojone na wierzchoku, pomarszczone, ogonki liciowe do 8 mm. K w i a t y w V/VI, biae, skupione po 1 - 4, okoo 1 cm red., liczne. O w o c e nieliczne, jaskrawoczerwone, z 4 - 5 nasionami (orzeszkami). W y s t .: zach. Chiny. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), mao wymagajcy w stosunku do gleby, dobrze zimuje pod niegiem. W Europie w uprawie od 1908 r., w Polsce od 1934 r. Z a s t .: tworzy atrakcyjne, niskie, adnie kwitnce, zimozielone kobierce. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1988, 1992, 1996.
kwatera A/0
011482
Cotoneaster frigidus Wall. ex Lindl.
syn.: Cotoneaster comptus hort., Cotoneaster frigida Wall., Cotoneaster himalaiensis hort. ex Zabel.,
Cotoneaster nepalensis hort.
Irga oziba, syn.: Irga wysoka
K r z e w w uprawie 3-4(5) m wysokoci, w ojczynie d r z e w o okoo 10(18) m, w modoci o prosto wzniesionych pdach, pniej szeroko rozoysty. K o r o w i n a uszczy si. L i c i e sezonowe, 12 - 15 (18) cm d., odwrotniejajowate do eliptycznych, bladozielone, spodem janiejsze i w modoci pokryte woskami. K w i a t y w V/VI, do 8 mm red., biae; zebrane po 20 - 60 w due baldachogrona. O w o c e 6 mm d., jaskrawoczerwone, utrzymuj si do pocztku zimy. W y s t .: Himalaje. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C). P o c h .: Botanick Zahrada a Arboretum v Brne 1999.
kwatera IVC
011492
Cotoneaster frigidus 'Fructuluteo'
syn.: Cotoneaster frigidus 'Fructo luteus', Cotoneaster frigidus 'Xanthocarpus', Cotoneaster frigidus 'Fructu-
Luteo', Cotoneaster frigidus f. fructu-luteo (Bean) Rehder
Irga oziba 'Fructuluteo'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma owoce kremowobiae. P o c h .: Botanick Zahrada a Arboretum v Brne ofiarowa I. Nohel - 1992.
599 panorama 22; IIA
002463
Cotoneaster horizontalis Decne. 1877
syn.: Cotoneaster acuminata var. prostrata Hook. ex Decne., Cotoneaster davidianus hort. ex Handlos
Irga pozioma
K r z e w do 60 cm wysokoci, z poziomo lub skonie rozkadajcymi si sztywnymi gaziami; gazki boczne uoone s regularnie, dwustronnie w jednej paszczynie (!) („szkielet ryby”). L i c i e sezonowe, mae do 1,2 cm d., okrgawe, byszczce, zielone, spodem nieznacznie pokryte woskami, jesieni czsto czerwone. K w i a t y w V/VI, drobne, rowawe lub biae. O w o c e w IX-XII, jaskrawoczerwone, drobne, do 5 mm red., liczne. W y s t .: zach. Chiny. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), w Europie od okoo 1870 r., w Polsce od 1913 r. Gatunek mao wymagajcy co do gleby, o powolnym wzrocie, preferuje stanowiska soneczne. Wymaga troskliwej opieki w modoci, szczeglnie nie lubi zachwaszczenia. Czsto mylony z C. hjelmqvistii K.E.Flinck et B.Hylm, ktry ma yeczkowato wygite licie i mniej uporzdkowany pokrj. Z a s t .: zwarty pokrj, oryginalne pdy i jesienna kolorystyka lici oraz dugo utrzymujce si, liczne owoce. Cenny do alpinariw, na rabaty z bylinami, na okrywy oraz przy cianach, murach i ogrodzeniach (ppncze). Wymienity do jesiennych kompozycji barwnych. P o c h .: Boskoop, gieda - 1993.
kwatera IIB
006415
Cotoneaster 'Eichholz' {C. Simon 1965}
[C. dammeri C. cashmiriensis (syn. C. microphyllus 'Cochleatus')]
syn.: Cotoneaster dammeri 'Eichholz', Cotoneaster dammeri 'Oakwood', Cotoneaster radicans 'Eichholz',
Cotoneaster suecicus 'Eichholz'
Irga 'Eichholz', syn.: Irga Eichholz
K r z e w rozesany, do 20 - 30 cm wysokoci, o zakorzeniajcych si pdach. L i c i e wielosezonowe, 1,5 - 2 cm d., szerokoeliptyczne, niebieskawozielone. O w o c e w VIII, okoo 1 cm red., nieliczne, krwistoczerwone. U p r .: mroz. ( - 29 C). P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie L. i G. Kurowscy, Koskowola ofiarowa L. Kurowski - 1990.
459 panorama17; kwatera IIIC
003732
Cotoneaster horizontalis 'Variegatus' {Osborn 1922}
syn.: Cotoneaster atropurpureus 'Variegatus'
Irga pozioma 'Variegatus', syn.: Irga pozioma odm. pstrolistna
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ronie bardzo powoli i nie osiga tak duych wymiarw, po 15 latach uprawy 30 - 45 90 cm, starsze okazy do 1,8 m rednicy. L i c i e sezonowe, drobniejsze, brzegiem nieco pofalowane, szarozielone, wsko biaoobrzeone. Owo c e jak u gatunku, ale mniej liczne. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). Gazie o liciach zielonych, ktre do czsto si pojawiaj, naley wycina. Z a s t .: bardzo cenna odmiana do maych ogrodw, a w duych ilociach jako rolina pokrywowa ozdobna zarwno z pokroju, jak i kolorowych lici. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1994.
597 panorama 22; kwatera IIA
018048
Cotoneaster rotundifolius 'Ruby'
Irga okrgolistna 'Ruby'
K r z e w do 0,7 - 1 m wysokoci, szeroko pokadajcy si. L i c i e sezonowe, 8 - 15 mm d., jajowate, tpe lub zaostrzone; z wierzchu silnie byszczce, ciemnozielone; spodem janiejsze niebieskawozielone, czsto z czerwonawymi nerwami. O w o c e okoo 8 mm red., kuliste, matowo czerwone. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Prazska Botanick Zhrada v Troji - 1989.
kwatera: IVC, IVD, VIB
008753
Cotoneaster salicifolius Franch. 1886
syn.: Cotoneaster floccosus hort., Cotoneaster salicifolia Franch.
Irga wierzbolistna
K r z e w w uprawie do 2 - 3 m wysokoci, w ojczynie do 5 m, z dugimi, ukowato przewisajcymi gaziami. L i c i e wielosezonowe, skrzaste, wskie, 3 - 8 cm 1 - 2 cm, ciemnozielone, na spodzie sine i pocztkowo pokryte gsto biaymi, wenistymi woskami. Kwi a t y w VI, biae, skupione po 30 - 100 w zwartych baldachogronach. O w o c e w X, drobne, 5 mm red., lnice, czerwone. W y s t .: zach. Chiny. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C), w uprawie w Polsce przed 1928 r. Z a s t .: atrakcyjny krzew polecany do uprawy tylko w cieplejszych rejonach Polski. P o c h .: Botanick Zahrada a Arboretum v Brne ofiarowa I. Nohel - 1992; nn ofiarowaa B. Stawikowska - 1993.
40 panorama:1a, 21b; kwatera: IA, IIIC, VIB
007219
Cotoneaster salicifolius 'Parkteppich' {H. Hachmann /1950}
Irga wierzbolistna 'Parkteppich', syn.: Irga wierzbolistna odm. Parkowy Dywan
K r z e w pocy si szeroko, okoo 30 - 60 cm wysokoci. L i c i e wielosezonowe, wyduone, 2,5 - 3 cm 1,2 cm, byszczce, ciemnozielone, spodem gsto pokryte wenistymi woskami. O w o c e nieliczne, jasnoczerwone. U p r .: dost. mroz. (- 23 C). . Z a s t .: ze wzgldu na dugie, cielce si pdy, odmiana zalecana na zimozielone okrywy i do prowadzenia jako ppncze przy murze lub cianie. P o c h .: Szkka Pojemnikowa E. J. Grbczewscy ofiarowa J. Grbczewski - 1991,1993.
49 panorama:1a,1b, 20, 21a; kwatera IB, IIIE, IVD, VIA, VIB
006417
Cotoneaster 'Skogholm' {O. Grannson/Skogsholmens Plantskolor 1941/1950}
[C. dammeri C. rotundifolia]
syn.: Cotoneaster 'Skogsholmen', Cotoneaster dammeri 'Skogholm', Cotoneaster suecicus 'Skogholm'
Irga 'Skogholm'
K r z e w do 60 cm wysokoci i 23 m rednicy, z dugimi ukowatymi gaziami, ktre atwo zakorzeniaj si. L i c i e wielosezonowe, eliptyczne 3 1,5 cm, ciemnozielone, gadkie, lekko poyskujce. K w i a t y w V/VI, biae, 5 mm red., skupione po 2 - 6. O w o c e w VIII-XI, 6 - 8 mm red., niekiedy do liczne, jaskrawoczerwone. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). Odmiana dobra do okrywania gruntu i ze wzgldu na dugie pdy do prowadzenia przy cianie jako ppncze. W Polsce w uprawie od 1975 r. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice - 1990; OBUWr Wrocaw - 1992.
rodzina Rosaceae Rowate
podrodzina Maloideae Jabkowe
Crataegus L. 1753
Gg
Do rodzaju naley, w zalenoci od opracowania, 100200(do 1000) gatunkw wysokich k r z e w w lub d r z e w. Systematyka tego rodzaju jest dyskusyjna. W Polsce na stanowiskach naturalnych wystpuj 3(4) gatunki, a uprawianych jest 75 gatunkw, 6 mieszacw midzygatunkowych oraz 4 odmiany botaniczne i 14 uprawnych. S to roliny o l i c i a c h pojedynczych, sezonowych lub pzimozielonych,k w i a t a c h zawsze biaych, obupciowych,rozwijajcych si w V/VI i o w o c a c h typu gogowatego. Dugopdy u wikszoci gatunkw zaopatrzone s w ciernie pochodzenia pdowego. Wytrzymao na mrozy u poszczeglnych taksonw rna, wymagania glebowe przecitne, natomiast w stosunku do wiata due. Gogi odznaczaj si wielk zmiennoci wewntrzgatunkow i atwo si krzyuj day take mieszace midzyrodzajowe, np. z Mespilus, Pyrus, Sorbus, W a r t o w i e d z i e o odmianach polskich, ktrych nie ma w Wojsawicach: C. coccinea 'Foliis Argenteomarginatis' {F. Royski <1910/1910}, C. coccinea 'Foliis Aureovariegatis' {Royski <1913/1913}, C. laevigatus 'Foliis Variegatis Pendula Elegans' {F. Royski <1901/1913}, Crataegus sanguineum 'Foliis Aureovariegatis' Royski 1913 {F. Royski <1913/1913}.