257 panorama 6,8,13,18, 19; kwatera: IIIF, IVD, XVA
003742
Crataegus intricata Lange 1895
syn.: Crataegus coccinea L. 1753 in part., Crataegus coccinea hort.
Gg zakopotany, syn.: Gg szkaratny
K r z e w lub mae drzewo do 4 m wysokoci, z dugimi do 4 cm zakrzywionymi cierniami. L i c i e szerokojajowate do 7 cm d., pytko klapowane i podwjnie pikowane, w jesieni te i czerwone.     K w i a t y w V, biae, do due, po 37 w kwiatostanach. O w o c e we IX / X, due, jasnoczerwone do brzowoczerwonych, soczyste, chtnie zjadane przez ptaki. W y s t .: pn.-wsch. USA. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). W Europie w uprawie od 1730 r. Wymagania glebowe niewielkie, znosi ocienienie i wytrzymay na warunki miejskie i zanieczyszczenia powietrza; odporny na choroby.     Z a s t .: do obsadzania autostrad oraz na wysokie ywopoty obronne, natomiast do obsadzania wskich ulic i placw w formie piennej. P o c h .: nn - okoo 1950.
PL
kwatera XIV
003743 2n = 34
Crataegus monogyna Jacq. 1775
syn.: Crataegus oxyacantha var. monogyna Loudon 1838, Mespilus monogyna Willk., Mespilus Crataegus
Borkh. 1790
Gg jednoszyjkowy
K r z e w lub drzewo do 10 m wysokoci, z cierniami do 2 cm dugoci. L i c i e sezonowe, zmienne, zwykle gboko klapowane, klapy 3 - 7, caobrzegie, spodem sinawe. K w i a t y w V, z 1(2) supkiem. O w o c e kulistawe, czerwone do 1,2 cm d., z reguy z 1 orzeszkiem. W y s t .: Europa, pn. Afryka, pd.-zach. Azja.Up r .: b. mroz.(> - 29 C),lubi gleby zwize, wilgotne. Z a s t .:dobry na ywopoty, nieformowane szpalery oraz do zadrzewie krajobrazowych (nasadzenia rdpolne,przydrone).
P o c h.: stanowisko naturalne - Wojsawice.
rodzina Cupressaceae - Cyprysikowate
Cryptomeria D.Don 1841
Szydlica, syn.: Kryptomeria
Do rodzaju naley tylko 1 gatunek. W Polsce w uprawie oprcz gatunku take 8 odmian uprawnych.
fot.107156
167 panorama 4,5,7,8,10,11,13,20,24; kwatera: IIB, IIIC i D, IVA i B, X, XV;
004245
Cryptomeria japonica D.Don 1841
syn.: Cupressus japonica L.f. 1781, Taxodium japonicum Brongn. 1833 var. heterophylla
Szydlica japoska, syn.: Kryptomeria japoska
D r z e w o 10-20 m wysokoci, w ojczynie 40-50 m (maks. 64 m), rozdzielnopciowe, jednopienne o koronie lunej i stokowatej u modych rolin, pniej zagszczonej i kopulastej. P d y zielone, pczki wegetatywne nie wyrnione. I g y wielosezonowe, utrzymuj si przez 4 - 5 lat, 6 - 10 (20) mm, niebieskawe lub zielone, na przekroju romboidalne, u nasady rozszerzone, gr dugo zaostrzone, kujce, sierpowato wygite, szydlaste (!) std nazwa rodzaju szydlica; uoone gsto spiralnie w 5 prostnicach, zim brunatniej. S z y s z k i prawie kuliste do 10 - 30 mm red., brzowe, liczne, w dotyku kujce, dojrzewaj w pierwszym roku i po wysypaniu nasion pozostaj dugo na gaziach. Niekiedy szyszk przerasta pd (prolifikacja) lub na jej czubku ukazuj si pczki igie. Drewno naley do bardzo cennych jest bezywiczne, lekkie, mikkie i odporne na gnicie. W y s t .: wyspy Hondo, Sikoku i Kiusiu w Japonii, wsch. Chiny. U p r .: w zalenoci od pochodzenia od dost. mroz. ( - 23 C) do zad. mroz. ( - 26 C); wymaga gleb yznych, gbokich, przepuszczalnych i wysokiej wilgotnoci powietrza. W a r t o w i e d z i e : do Europy pierwsze nasiona dotary w 1842 r. W Polsce w uprawie od 1851 r. (Krnik). O k a z y najwiksze w Polsce: przedwojenny, okoo 65-letni ronie w Puszczy Bukowej k. Szczecina ma 17 m wysokoci i 25 cm red. Z a s t .: gatunek spotykany tylko w kolekcjach. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowali W. Bugaa i T. Bojarczuk 1965 r. (pomiar w 2000 r. kw.: IIB 14/80; IIID 10/95; IVA 9/99 i 12,5/98; X 16,5/wielopniowy); Arboretum Wojsawice - 1994.
605 panorama 22; kwatera IIB
009345
Cryptomeria japonica 'Compacta' Carrire 1878 {Thibault ex Keteleer 1877}
syn.: Cryptomeria compacta hort., Cryptomeria japonica 'Lobbii Compacta'
Szydlica japoska 'Compacta'
D r z e w o okoo 10 m wysokoci Korona wskostokowata, gsta, zwaszcza gr; strzaa prosta, czsto wysoko oczyszczona, grne gazki skupione w pkach na kocach gazi. I g y wielosezonowe, krtkie i niebieskawozielone. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C) do b. mroz. (> - 29 C).
C i e k a w o s t k i : w Sulistrowiczkach k. Sobtki ronie dobrze od kilkudziesiciu lat okaz, opisywany take jako Cryptomeria japonica 'Dacrydioides'. P o c h .: Boskoop, gieda - 1995.
fot.190
190 panorama 5; kwatera IVC;
011596
Cryptomeria japonica 'Cristata' Beissn. 1901 {Japonia <1901}
syn.: Cryptomeria japonica 'Sekka-sugi', Cryptomeria monstrosa hort.
Szydlica japoska 'Cristata'
Mae d r z e w k o ,w Japonii osiga 6-8 m wysokoci,w Polsce brak starszych okazw. Cz pdw wytwarza monstrualne grzebienie pofalowane,stamione i grube, pozostae rosn typowo.U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie do mroz.(-20,5 C).P o c h .: Boskoop, gieda - 1994.
490 panorama:18, 20; kwatera: IIA, IIB
004246
Cryptomeria japonica 'Elegans' Nelson 1866 {Th. Lobb 1854}
syn.: Cryptomeria elegans Veitch., Cryptomeria gracilis hort. non Siebold, Cryptomeria japonica 'Yawara-sugi',
Cryptomeria japonica 'Yawa-sugi' Beissn. 1909, Cupressus elegans Jackob-Makoy
Szydlica japoska 'Elegans'
  D r z e w o w Anglii do okoo 22 m wysokoci, w Polsce brak starych okazw uprawianych w gruncie. Jest to odmiana typu modocianego, z mikkimi igami do 25 mm d., wskimi i mocno spaszczonymi. U p r .: prawdopodobnie ndost. mroz. ( - 18 C) lub do mroz. ( - 20,5 C), wymaga jednak starannego okrywania na zim, nawet w najcieplejszych regionach kraju; w Polsce najczciej bywa uprawiana w szklarniach. P o c h .: OB Praga-Troja 1989.
kwatera IIB
009388
Cryptomeria japonica 'Rasen' Groot. 1977
Szydlica japoska 'Rasen'
Niskie drzewko o luno uoonych gaziach i igach spiralnie przylegajcych do pdu. Bardzo podobna do odmiany 'Spiralis'. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz ( - 26 C ). P o c h .: Boskoop, gieda - 1995.
kwatera IIA
011586
Cryptomeria japonica 'Vilmoriniana' Hornibr. 1924 {Japonia <1904}
Szydlica japoska 'Vilmoriniana'
Karowata odmiana do 80 cm wysokoci, zaokrglona, z krtkimi gazkami, gsta. I g y krtkie i silnie zagszczone, jasnozielone, zim zmieniaj barw na rudobrzowaw. U p r .: ndst. mroz. ( - 18 C), nawet w najcieplejszych regionach kraju czsto przemarza i ronie le. Odmiana przywieziona do Europy przez Philippe de Vilmorina w 1904 r. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 2000.
rodzina Cupressaceae Cyprysowate
Cunninghamia R.Br. ex J.M.C.Rich. 1826
Kuningamia (d. Taxodiaceae)
Do rodzaju nale 2 gatunki wystpujce w Chinach; w Polsce w uprawie 1 gatunek i 1 odmiana uprawna.
relikt   fot.143,191
93 panorama:1b, 4,12,14, 20, 21b
kwatera: IA, IIIB, IIIC, IIID, IIIF, XIIB;
004247
Cunninghamia lanceolata (Lambert) Hook. 1827
syn.: Abies batavorum Siebold, Abies lanceolata Desf. 1822, Abies lanceolata Poiret 1805, Abies major sinensis
Pluk. , Araucaria lanceolata Desf., Belis jaculifolia Salisb. 1804, Cunninghamia sinensis R.Br. ex J.M.C.Rich.
1826, Cunninghamia unicanaliculata Wang ex Liu, Pinus lanceolata Lamb. 1803
Kuningamia lancetowata
W Polsce mae drzewko okoo 10 m wysokoci, w ojczynie drzewo do 45 m, najczciej wielopniowe, rozdzielnopciowe, jednopienne, o koronie stokowatej i gaziach ustawionych w okkach. Gazki boczne stopniowo zasychaj i opadaj wraz z igami. Pdy roczne zielone. I g y wielosezonowe, dugie, 3 - 7 cm 5 mm, z wierzchu zielone, od spodu z dwoma szerokimi biaymi paskami, mocno spaszczone, wskolancetowate, drobno pikowane, zbiegajce po pdach, sztywne, skrzaste, stopniowo zwajce si i zakoczone kolczastym wyrostkiem, silnie kujce; uoone skrtolegle, gsto, rozoone na dwie strony i przegite ku doowi. S z y s z k i 3 - 5 cm d., w modoci zielone, pniej brzowe; dojrzewaj w pierwszym roku i pozostaj duej. Niekiedy przez szyszk przerasta pd (prolifikacja), jak u Cryptomeria japonica. W y s t .: r. i pd. Chiny. U p r .: gatunek tolerancyjny w stosunku do gleby, wymaga miejsc osonitych, ciepych i zimowego okrycia, szczeglnie w modoci. Jest wraliwy na niskie temperatury, zwaszcza wczesn zim, ale atwo regeneruje uszkodzenia i tworzy odrosty z szyi korzeniowej. Odrzuca martwe koce gazi i w tym miejscu wytwarza pki i pdy przybyszowe. U p r .: mrozoodporno w duym stopniu zalena od pochodzenia, od ndost. mroz. ( - 18 C) do zad. mroz. ( - 26 C). Roliny mnoone wegetatywnie z okazu rosncego w Arboretum Lenym w lizowie (pochodzenie nieznane) wydaj si najbardziej mrozoodporne. W a r t o w i e d z i e : w Arboretum w Glinnej znjduje si 30-letni okaz, obradzajcy szyszki, 10 m wysokoci, o rednicy pnia 24 cm. Z a s t .: wyjtkowo egzotyczne i oryginalne drzewko podobne do araukarii (igy nie pikowane i bez biaych paskw od spodu), spotykane w kolekcjach w najcieplejszych regionach kraju. P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie Mykita-Szymaski, Dobrzy ofiarowa J. Mykita 1988; Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz 1991; Arboretum Lene w lizowie - 1994.
rodzina Cupressaceae - Cyprysowate
Cupressocyparis (Dallim. 1938)
[Chamaecyparis Cupressus]
Cyprysowiec
W Polsce w uprawie jest jeden mieszaniec i 4 odmiany uprawne.
473 panorama 18, 19, 20, 23; kwatera IIIJ
004248
Cupressocyparis leylandii (A.B.Jacks. et Dallim.) Dallim. 1938
[Cupressus macrocarpa Chamaecyparis nootkatensis]
syn.: Cupressus leylandii Jacks. et Dallim.
Cyprysowiec Leylanda
Mieszaniec ten powsta samorzutnie w Anglii z nasion zebranych przez C.J. Leylanda w 1888 r. D r z e w o ronie bardzo szybko, ma szerokokolumnow lub stokowat koron, gst i ciemnozielon. Gazki rozgazione s pasko, w jednej paszczynie; pdy pokryte drobnymi, grzbiecistymi uskami, ostro zakoczonymi i brzegiem czsto lekko pikowanymi. Up r .: mrozoodporno w Polsce sabo poznana, prawdopodobnie do mroz.( - 20,5 C ); lubi miejsca soneczne i osonite. We Wrocawiu i w Wojsawicach w uprawie bez szkd mrozowych od kilkunastu lat. Z a s t .: do uprawy dla kolekcjonerw; adnie prezentuje si jako soliter. P o c h .: OBUWr. Wrocaw - 1993.
kwatera IIIJ
009572
Cupressocyparis leylandii 'Castlewellan' L.S.Slinger 1973 {J. Keown/Slieve Donard Nurs.
1962/>1962}
syn.: Cupressus macrocarpa 'Keown', Cupressus macrocarpa 'Keownii', Cypressocyparis leylandii 'Barden's
Gold' hort. Anglia 1986, Cupressocyparis leylandii 'Castlewellan Gold', Cypressocyparis leylandii 'Galway
Gold' hort. Anglia
Cyprysowiec Leylanda 'Castlewellan'
Ronie wolniej od gatunku. Zociste pdy kontrastuj z ciemnozielonym wntrzem drzewa. Upr.: od nie mroz. (< -15 C) do ndost. mroz. (-18 C ). Mniej odporny od gatunku na niskie temp. i bardziej wraliwy na przecigi. P o c h .: nn - ofiarowa W. Gob - 1994.
kwatera IIID
008860
Cupressus bakeri Jeps.1909 ssp. bakeri
syn.: Cupressus macnabiana var. bakeri (Jeps.) Jeps.
Cyprys Bakera
D r z e w o w ojczynie do 10 - 15 m wysokoci, w Polsce unikat. Kora gruba, czerwonoszara, uszczca si maymi patkami. P d y luno uoone w rnych paszczyznach, cienkie, 4-kanciaste. L i c i e na okazach modych dwojakie, jasno- lub ciemnozielone, matowe. S z y s z k i prawie kuliste, 2 cm red., szare, zoone z 6 usek z krtkim, kolczastym wyrostkiem. W y s t .: pn. Kalifornia. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C), wymaga miejsc wyjtkowo ciepych, osonitych od wiatru oraz zimowego okrycia. Jedyny cyprys, ktry mona prbowa uprawia w najcieplejszych regionach w kraju.
P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1999.
rodzina Ericaceae Wrzosowate
Daboecia D. Don 1834
Dabecja
Rodzaj reprezentowany jest tylko przez 2 gatunki wystpujce w Europie i na Azorach. W Polsce w uprawie znajduje si 1 gatunek i 7 odmian uprawnych. S to niskie krzewy o liciach wielosezonowych i kwiatach 4-krotnych, zebranych w wyprostowane grona. Nazw rodzaju nadano ku czci irlandzkiego witego Dabeoc'a.
kwatera IIC
002740
Daboecia cantabrica (Huds.) K.Koch 'Bicolor'
Dabecja kantabryjska 'Bicolor'
K r z e w i n k a 20 - 40 60 cm. Pdy cienkie, pokryte gruczoowatymi woskami. L i c i e wielosezonowe okoo 12 5 mm, wskoeliptyczne, skrtolege, z wierzchu ciemnozielone, byszczce, od spodu pokryte biaym kutnerem. K w i a t y w drugiej po. VII-IX, okoo 1 cm d., beczukowato wyduone, 4-krotne, zrosopatkowe, biae, lilioworowe lub purpurowe, czciowo prkowane; zwisaj na wygitych szypukach, w wyprostowanych gronach d. 10 cm, na kocach pdw. U p r .: ndost. mroz. ( - 18 C). P o c h .: Gospodarstwo Ogrodnicze Szkka Rolin Wrzosowatych S. Winiowski, Mokrzyska ofiarowa S. Winiowski - 1989.
rodzina Thymelaceae - Wawrzynkowate
Daphne L. 1753
Wawrzynek
Do rodzaju naley okoo 50 gatunkw, wystpujcych w Europie i Azji. W Polsce rosn na stanowiskach naturalnych 2 gatunki: Daphne cneorum i D. mezereum obydwa pod ochron, oraz w uprawie 10 innych gatunkw, 2 mieszace midzygatunkowe, 2 formy botaniczne i 1 odmiana uprawna. K r z e w y do 1--1,5(3) m wysokoci, sabo rozgazione. L i c i e sezonowe lub wielosezonowe, skrtolege, zawsze caobrzegie, wyduone do lancetowatych, u nasady klinowato zbiegajce si w krtki ogonek lub s siedzce. K w i a t y intensywnie pachn, obupciowe lub rozdzielnopciowe (u gatunkw japoskich), bezpatkowe, kielich (nie korona !) rurkowata lub dzwonkowata, barwna, zakoczona 4(5) rozpostartymi kocami dziaek, osadzone wzdu pdw pojedynczo lub po kilka. Owo c e pestkowce misiste lub suche z 1 pestk, zwykle czerwone. Wikszo gatunkw ronie najlepiej na podou wapiennym, ale uprawa niektrych jest trudna. W a r t o w i e d z i e : wszystkie czci rolin, szczeglnie owoce s trujce i zawieraj ywic mezerein, glikozyd dafnin oraz olejki eteryczne. Dziaaj one miejscowo na skr, na orodkowy ukad nerwowy, ukad krenia i nerki. Objawy to: zapalenie skry z zaczerwienieniem, obrzkiem i pcherzami, owrzodzenia i martwiczy rozpad skry; przy zatruciach doustnych piekce i drapice ble w ustach, obrzk warg i bony luzowej jamy ustnej, trudnoci przy przeykaniu, linotok, nudnoci, wymioty, ble odka, skurcze jelit z biegunk i uczucie pragnienia, po resorpcji stan pobudzenia, podwyszona temperatura ciaa, przyspieszone ttno, duszno, mier w zapaci. U dzieci moliwe zapalenie nerek. Za dawk mierteln dla dzieci uwaa si 10-12 dojrzaych jagd (!). Pierwsza pomoc: niezbdna jak najszybsza opieka lekarska (!).
006740
Daphne blagayana Freyer
syn.: Daphne mazelii hort. non Carrire
Wawrzynek Blagaya
cielcy si po ziemi k r z e w  0,4 m 1 m. L i c i e wielosezonowe, 3 - 5 cm d., szerokoowalne, skrtolege, czasem nakrzylege, pojedyncze i caobrzegie. K w i a t y rurkowate, do 13 mm d., pachnce, zazwyczaj obupciowe, bezpatkowe z 4 patkoksztatnymi, kremowobiaymi dziakami kielicha; zebrane po 20-30 w groniaste lub baldaszkowate kwiatostany. O w o c e m jest biay lub rowawy misisty pestkowiec, z 1 pestk. W y s t .: pn. Grecja, Bugaria, Austria, Jugosawia. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C), wymagajcy co do gleby. Substancje toksyczne patrz opis rodzaju (glikozyd dafnina i substancja ywiczna mezereina). P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1989.
kwatera IIIF
002483
Daphne caucasica Pall. 1784 ssp. caucasica
syn.: Daphne salicifolia Lam. 1791
Wawrzynek kaukaski pgat. typowy
K r z e w 1 - 1,5 (2) m wysokoci, szeroko rozrastajcy si, dziki licznym odrostom korzeniowymi.   P d y cienkie, wiotkie, w modoci omszone. L i c i e sezonowe, lancetowato wyduone, obustronnie delikatnie pokryte woskami. K w i a t y V - VI, niekiedy powtarzaj kwitnienie w okresie dojrzewania owocw, drobne, biae, pokryte gsto woskami, pachn sabo; zebrane po 15 - 20 w szczytowe gwki i w ktach lici. Owoce w VII, pocztkowo ciemnoczerwone, dojrzae czarne. W y s t .: Kaukaz, Azja Mniejsza. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C), wymaga gleb yznych i stanowisk cienistych lub pcienistych. Gatunek podobny do D. altaica Pall. Substancje toksyczne patrz opis rodzaju. P o c h .: OBUWr Wrocaw -1998.
PL,relikt,RChr
kwatera IIC
002484
Daphne cneorum L. 1753
syn.: Daphne julia Koso-Pol. 1921, Daphne odorata Lam. 1778
Wawrzynek gwkowy, syn.: Wawrzynek gwkowaty
K r z e w i n k a do 20-30(50) cm wysokoci, z cienkimi pdami, pokadajcymi si po ziemi i zakorzeniajcymi. L i c i e wielosezonowe, skrzaste, odwrotniejajowate, do 1,5 cm d., zakoczone haczykowatym wyrostkiem, z wierzchu ciemno-, spodem szarozielone. K w i a t y w V/VI, zapylane przez motyle, rowe, silnie pachn; zebrane po 5 - 15 w gwkach na szczycie pdw. Owo c e zawizuj si sporadycznie, pocztkowo s tawobrunatne, pniej czerwonawobrunate, bywaj chtnie roznoszone przez mrwki. W y s t .: gry pd. i rod. Europy po zach. Ukrain; we wsch. Polsce rzadki, chroniony. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), stanowisko soneczne, ciepe, gleby wapienne (!), przepuszczalne, gliniaste, prchnicze. le ronie w miejscach cienistych na glebach zimnych, wilgotnych. Substancje toksyczne patrz opis rodzaju. Z a s t .: rolina pokrywowa, w sprzyjajcych warunkach rozrasta si w gste i szerokie kpy oraz kwitnie obficie. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1990.
fot.114 ,PL, RChr
273 panorama: 7, 8,15; kwatera: IIIF, IX;
003759 2n = 18
Daphne mezereum L. 1753
Wawrzynek wilczeyko, syn.: Wilczeyko wawrzynkowate, Wawrzynek wilcze yko
K r z e w 1 - 1,5 m rednicy, o pdach wzniesionych i sabo ugazionych. L i c i e sezonowe, 3 - 8(12) 1 - 2 cm, wskie odwrotniejajowate, nagie, szarawozielone i matowe, skupione w grnej czci pdw ponad owocami. K w i a t y w III/V, rowe do purpurowych, rozkwitaj przed rozwiniciem lici, intensywnie pachn, s miododajne; zebrane gsto na pdzie, zwykle po 3. O w o c e w VI/VII, czerwone, kuliste, misiste, roznoszone s przez ptaki. W y s t .: Europa, Azja; w Polsce w cienistych lasach liciastych. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), wymaga tylko miejsc cienistych lub pcienistych, gleb prchniczych, wieych, chtnie wapiennych, stale wilgotnych, chodnych (!) nie znosi gleb suchych i nagrzewajcych si (!). Z a s t .: pikny, rodzimy krzew, bardzo wczenie kwitncy na przedwioniu. Zawiera substancje toksyczne patrz opis rodzaju (glikozyd dafnina i substancja ywiczna mezereina). P o c h .: stanowisko naturalne, lasy k/lizowa ofiarowa S. Sktas - 1990.
kwatera IIIF, IX
008422
Daphne mezereum f. alba (H.West) Schelle
syn.: Daphne mezereum album H.West 1770, Daphne mezereum 'Alba', Daphne mezereum 'Album', Daphne
mezereum
f. alba (West.) Rehder 1949, Daphne mezereum var. alba West
Wawrzynek wilczeyko f. biaa
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma k w i a t y biae lub kremowobiae, nieco janiejsze licie i jasnote lub topomaraczowe o w o c e . Cechy te powtarza z nasion. Forma ta spotykana jest sporadycznie w stanie dzikim w Skandynawii (?). Up r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie (nasiona OB Gteborg) ofiarowa J. Tumiowicz 1992; OBUWr Wrocaw - 1996.
kwatera IIC
009364
Daphne laureola L.
Wawrzynek laurowy
K r z e w w uprawie do 0,5 - 1 m wysokoci, w ojczynie do 1,5 m, w caoci nagi. L i c i e wielosezonowe, 5 - 8 cm d., jajowatolancetowate do jajowatych, na wierzchoku tpe lub ostro zakoczone, skrzaste, ciemnozielone i byszczce. K w i a t y III/IV, pachnce, tozielone, rurka 3 - 8 mm d.; zebrane w gste grona w ktach lici. O w o c e czarne, misiste, jajowate. W y s t .: Sycylia, Korsyka, Afryka Pn., Azory. Up r .: ndost. mroz. ( - 18 C) lub mniej, wymaga okrywania na zim nawet w Polsce Zach. Zawiera substancje toksyczne patrz opis rodzaju. P o c h .: OB Lige - 1990.
kwatera IIC
009365
Daphne tangutica Maxim.
syn.: Daphne retusa Hemsl.
Wawrzynek tangucki, syn.: Wawrzynek skryty
K r z e w w ojczynie do 0,7 - 1 m wysokoci, do luny, wyprostowany, ronie bardzo powoli. Mode p d y tozielone i pokryte szczeciniastymi woskami. L i c i e wielosezonowe, 3,5 - 7 cm d., ciemnozielone, eliptyczne, jajowate lub jajowatolancetowate. K w i a t y w V/VI, pachnce, kielich do 12 mm d., na zewntrz purpuroworowe, wewntrz biae i purpurowo nabiege; zebrane w grona 5 - 7 cm red. W y s t .: pn. zach. Chiny, Himalaje. U p r .: ndost. mroz. ( - 18 C), wymagajcy co do gleby. Zawiera substancje toksyczne patrz opis rodzaju (glikozyd dafnina i substancja ywiczna mezereina). P o c h .: OB Neuchatel - 1995.
rodzina Davidiaceae (d. Nyssaaceae) - Dawidiowate
Davidia Baill.1871
Dawidia
Do rodzaju naley tylko jeden gatunek wystpujcy w zach. Chinach; w Polsce uprawiany jest 1 gatunek i jego odmiana botaniczna.
relikt
kwatera IIIB
003760
Davidia involucrata var. vilmoriniana (Dode) Wangerin 1910
syn.: Dawidia Vilmorinianae Dode 1908, Davidia laeta Dode 1908 p.p.
Dawidia chiska odm. Vilmorina
D r z e w o jedno- lub wielopniowe, w uprawie do 8 - 10 m wysokoci, w ojczynie do 20 m, o szerokostokowatej koronie. Li c i e sezonowe, naprzemianlege, due do 15 cm d. i 5 - 8 cm szer., szerokojajowate z sercowatymi nasadami, pikowane, gr jasnozielone, spodem sinawe, nagie; jesieni te; ogonek liciowy czerwonawy, 4 - 7 cm d. K w i a t y w V / VI, bezpatkowe, zebrane w gste, kuliste gwki 2 cm red., w ktrych zwykle liczne kwiaty (>) otaczaj jeden kwiat (+) prciki purpurowe (!). Gwki podparte s dwoma duymi, biaymi lub biaokremowymi podsadkami zwisajcymi, ustawionymi naprzeciw siebie, niejednakowej wielkoci mniejsza 6 -12 cm d. i druga 10 - 20 cm d. Owoce we IX, elipsoidalne, brzowozielone pestkowce, 2 - 3 cm d., na dugiej 5 - 8 cm szypuce; wisz do XII i opadaj stopniowo, a zawizuj si u nas dopiero po okoo 30-40 latach uprawy. W bardzo twardej pestce, ktra pka na 4 czci dopiero w czasie kiekowania nasion, znajduje si 3 - 5 nasion,W y s t .: rodk.-zach. Chiny. U p r .: zad. mroz. (> - 26 C), ale w modoci tylko do mroz. ( - 20,5 C) i wymaga starannego okrywania na zim. Lubi gleby yzne, prchnicze i miejsca pcieniste, lekko wilgotne, stanowiska zaciszne. Dobrze ronie i owocuje we Wrocawiu. Z a s t .: podobna z pokroju do lipy, z lici do Betula maximowicziana, z kwiatw do dereni wielkokwiatowych. W okresie kwitnienia jedno z najpikniejszych drzew o delikatnej zieleni lici poczonej z biel lekko przewitujcych, delikatnie poruszajcych si na wietrze podsadek (!). Oryginalny gatunek, zauwaalny natychmiast w grupie innych kwitncych drzew, godny miejsca w ogrodzie kadego ogrodnika pasjonata. W a r t o w i e d z i e : gatunek ten w obcych jzykach nazywany jest „drzewem chusteczkowym” (wyglda jakby rozwieszono na nim biae chusteczki), „drzewem duchw” lub „pann w welonie”. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1996.
rodzina Lardizabalaceae - Krpieniowate
Decaisnea Hook. et Thomson(-en ?) 1855
Palecznik, syn.: Dekeneja
Znane s 2 gatunki pochodzce ze wsch. Azji; w Polsce uprawiany jest tylko 1 gatunek.
fot.218
508 panorama:19, 23; kwatera: IIIJ, IVA, IX
003761
Decaisnea fargesii Franch. 1892
Palecznik Fargesa, syn.: Palecznik chiski
K r z e w w uprawie do 3 m wysokoci, w ojczynie do 5 m, o grubych, sztywnych, wyprostowanych, prawie nie rozgazionych pdach z sinawym nalotem. L i c i e sezonowe do 80 cm d. (!), pierzastozoone z 1225(!) caobrzegich listkw 614 cm d., od spodu niebieskawosinych; jesieni przebarwiaj si na to lub pomaraczowobrzowo. K w i a t y w V/VI, niepozorne, rozdzielnopciowe (poligamiczne), bezpatkowe, dzwonkowate do 3 cm d., z jasnozielonymi lub tawozielonymi dziakami, zwisaj w gronach lub wiechach 25 - 50 cm d. O w o c e we IX -XI, liczne, misiste mieszki niebieskokobaltowe „kiebaski”, do 12 cm d., podobne do strkw bobu, zwykle po 3 razem. Wewntrz mieszka czarne, 1 cm red., spaszczone, liczne nasiona w galaretowatym miszu. Owoce te s w Chinach spoywane, ale nam wydaj si niesmaczne. W y s t .: zach. Chiny. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), w bardzo surowe zimy po przemarzniciu odrasta. Ronie dobrze na glebach yznych, niezbyt wilgotnych, w miejscach sonecznych lub pcienistych. Wskazane sadzenie rolin po kilka w grupie. Z a s t .: charakterystyczny i oryginalny krzew wzbudzajcy w okresie owocowania oglne zainteresowanie. Cenny w kolekcjach i atrakcyjny w parkach. P o c h .: nn - <1945.
rodzina Hydrangeaceae (d. Saxifragaceae) - Hortensjowate
Deutzia Thunb. 1781
ylistek
Do rodzaju naley 60 gatunkw wystpujcych gwnie w Azji i kilka w Meksyku; w Polsce uprawianych jest 19 gatunkw, 6 mieszacw midzygatunkowych i 21 odmian uprawnych. K r z e w y do 2 m wysokoci, o pdach wewntrz pustych. L i c i e sezonowe, nakrzylege, jajowate lub lancetowate, krtkoogonkowe, drobno zbkowane lub pikowane, pokryte gwiazdkowatymi (!) woskami (take mode pdy, szypuki kwiatowe i dziaki kielicha). K w i a t y w V - VII, na ubiegorocznych pdach, 5-krotne, biae, rowe lub pomaraczowe, bez zapachu; zebrane w szczytowe grona, wiechy lub podbaldachy; kielich dzwonkowaty; patki korony w pczku zachodz na siebie dachwkowato lub stykaj si podwinitymi brzegami (!); prcikw 10. O w o c e m s kuliste torebki. U p r .: wytrzymao na mrozy maa, w czasie surowych zim przemarzaj do granicy niegu, ale silnie regeneruj z przyziemnych czci pdw, dlatego wskazane okrywanie i cikowanie przed zim. Wymagania glebowe niewielkie, najlepiej rosn na glebach rednio zwizych, przewiewnych, prchniczych i dostatecznie wilgotnych; wraliwe na susz. Dobrze rosn i obficie kwitn na stanowiskach sonecznych i pcienistych, np. pod okapami drzew. Nale do krzeww ozdobnych chtnie sadzonych w miastach.
kwatera IVC
006946
Deutzia scabra Thunb. 'Plena' {Japonia <1861}
syn.: Deutzia crenata flore pleno T.Moore 1863, Deutzia crenata plena Lem., Deutzia crenata purpurata plena,
Deutzia crenata purpurata plena hort., Deutzia crenata rosea plena, Deutzia crenata rubra plena, Deutzia
scabra
'Flore Plena', Deutzia scabra 'Rosea Plena', Deutzia scabra roseoplena hort.
ylistek szorstki 'Plena', syn.: ylistek szorstki odm. penokwiatowa
K r z e w do 2,5 m wysokoci, gsty, o pdach wyprostowanych z uszczc si kor. L i c ie wskojajowate do 7 cm d., szorstkie, matowozielone, obustronnie pokryte, szorstkimi, gwiazdkowatymi woskami. K w i a t y w VI- VII, dzwonkowate, pene, liczne, do 3 cm red., dwubarwne patki na zewntrz, i czsto drugi okek, rowopurpurowe; zebrane w wiechowate kwiatostany do 12 cm d. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Uniwersytet dzki ofiarowa Z. Fortuna - 1992.
rodzina Caprifoliaceae (d. Diervilleae) - Przewiertniowate
Diervilla  Mill. 1754
Dierwilla, syn.: Zadrzewnia, Lonicera
Do rodzaju nale 3 gatunki, wystpujce w Ameryce Pn., gwnie w Kanadzie; w Polsce uprawiane s 3 gatunki, 1 mieszaniec midzygatunkowy i 1 odmiana uprawna.