rodzina Styracaceae - Styrakowate
Halesia J.Ellis ex L. 1759
Oniea syn.: Halesia
Do rodzaju naley 45 gatunkw, wystpujcych we wsch. czci Ameryki Pn. i 1 we wsch. Chinach; w Polsce w uprawie 2 gatunki i 2 odmiany botaniczne.
153 panorama: 4,18; kwatera IIIF, X
008757
Halesia monticola (Rehder) Sarg. 1921
syn.: Halesia carolina var. monticola Rehder 1913
Oniea karoliska odm. drzewiasta, syn.: Oniea karoliska odm. grska, Oniea. drzewiasta
D r z e w o lub k r z e w w uprawie 10-20 m wysokoci, w ojczynie do 30 m, w modoci o pokroju stokowatym, nisko ugazione i zwykle z jednym pniem. L i c i e sezonowe, 8-16 (20) do 6,5 cm, wiksze ni u gatunku, eliptyczne lub jajowate, odlegle pikowane, w modoci obustronnie pokryte woskami, na spodzie mikko i gsto kutnerowate, pniej prawie nagie; jesieni te. K w i a t y w IV/V, 2-3,5 cm d., dzwonkowate, biae lub rzadko rowe, 4-krotne, korona zrosopatkowa; zebrane po 3-6 w pczkach, zwisaj na cienkich szypukach. O w o c e w X, suche i zdrewniae pestkowce, 4-5 cm d., pocztkowo jasnozielone, potem brzowe, z czterema pofalowanymi, szerokimi skrzydekami z bokw, utrzymuj si na gazkach przez 2 - 3 lata. W y s t .: pd.-wsch. USA na wysokoci 900-1200 m. U p r .: mroz. ( - 29 C), wymaga gleb yznych, wieych, prchniczych i dostatecznie wilgotnych oraz miejsc osonitych zacisznych, sonecznych lub pcienistych. W uprawie od 1897 r., w Polsce w szklarniach w Niedwiedziu od 1820 r. (!) jako H. macrocarpa. Z a s t .: w okresie kwitnienia caa rolina jest obsypana licznymi, dzwonkowatymi kwiatami, jak u nieyczek. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1998; OB Northampton - 1992.
Hamamelis L. rodzina Hamamelidaceae Oczarowate
Oczar
Do rodzaju naley 56 gatunkw k r z e w w lub maych d r z e w, wystpujcych w Ameryce Pn. i wsch. Azji. W Polsce uprawiane s 4 gatunki, 1 odmiana botaniczna, 1 mieszaniec midzygatunkowy i 16 odmian uprawnych. L i c ie maj skrtolege, krtkoogonkowe, u podstawy zwykle niesymetryczne, zatokowo-zbkowane, jesieni wspaniale przebarwiaj si na to, pomaraczowo lub czerwono. K w i a t y rozwijaj si jesieni przed opadniciem lici lub wczesn wiosn, s obupciowe, osadzone na gazkach 2 letnich i starszych, po 2 - 5 w pczki; patki 4, wstgowate, frdzelkowate, w pku pastoraowato zwinite, kielich pokryty gsto woskami. O w o c e m jest gwatownie pkajca, zdrewniaa, 2-klapowa torebka, wystrzeliwujca na odlego kilku metrw 2 czarne nasiona. U p r .: do wytrzymae na niskie temperatury, mao odporne na susz. Wymagaj gleb yznych, wieych, prchniczych, dostatecznie wilgotnych, lekko kwanych, stanowisk sonecznych lub pcienistych, np. w cieniu wysokich drzew. Kwiaty nie przemarzaj nawet do - 12C (wielokrotnie zwijaj si w pk i ponownie rozwijaj w dni cieplejsze) i mog kwitn przez 6 tygodni. W farmacji i kosmetyce ma zastosowanie H. virginiana L., ktry kwitnie jesieni.
kwatera XV
009295
Hamamelis intermedia 'Arnold Promise' {Arnold Arboretum/USA 1928/1963}
[(H. mollis H. intermedia) ? siewka]
Oczar poredni 'Arnold Promise'
K r z e w w Europie 2 3 m (w Arnold Arboretum 6 6 m) o pokroju wazy, gsto ugaziony, ronie do wolno. K w i a t y w III, due, patki 16-18 1,0 - 1,5 mm, intensywnie te do siarkowotych, mocno pofalowane; dziaki czerwonawe, kielich zielonoty z czerwonymi prkami. U p r .: odmiana mroz. ( - 29 C), pna, mao wymagajca w stosunku do gleby, nawet na glebach sabych kwitnie dugo i obficie. Jedna z pikniejszych odmian wrd oczarw, podobna (ulepszona) do H. japonica 'Zuccariniana'. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
fot.169
kwatera IVC;
009308
Hamamelis intermedia 'Barmstedt Gold' H.Bruns 1975 {Baumschule H. Bruns, H.
Hachmann/H. Hachmann <1975/ >1975}
Oczar poredni 'Barmstedt Gold'
K r z e w 2-3 m wysokoci, szerokolejkowaty, ronie szybko. P d y ma mocne, ukonie wzniesione. K w i a t y w II/III, ju na modych krzewach, sabo pachn, liczne, patki do 22 2 mm, intensywnie zocistote, nie pofalowane i nieco do wewntrz wygite, kielich purpurowoczerwony. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie mroz. ( - 29 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
fot.168
kwatera IVA;
009315
Hamamelis intermedia 'Diane' {A. Kort 1935 ?/ R. de Belder 1935/1969}
Oczar poredni 'Diane'
K r z e w redniej wielkoci, dobrze ugaziony, gazie w starszym wieku lekko przewisaj. L i c i e sezonowe, jesieni adnie, intensywnie te i szkaratne. K w i a t y w III, due, sabo pachnce, patki proste 16 - 20 1,5 - 2 mm, intensywnie czerwonobrzowe, na obrzeu janiejsze, byszczce, w czasie przekwitania staj si pomaraczowe, kielich purpurowoczerwony. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie mroz. ( - 29 C). Odmiana pna, o czerwonych, najlepiej wybarwionych kwiatach, lepsza od H. intermedia 'Ruby Glow'. C i e k a w o s t k a : kwiaty nie maj staej barwy po agodnych zimach mog by brudno pomaraczowoczerwone. Poch .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IIIF
017247
Hamamelis intermedia 'Jelena' Belder 1955 {A. Kort/R de Belder 1935/1955}
syn.: Hamamelis intermedia 'Copper Beauty'
Oczar poredni 'Jelena'
K r z e w do 3 m wysokoci, silnie rosncy, luny, wyprostowany, w modoci sabo rozgaziony. L i c i e sezonowe, 16 - 17 12 - 15 cm, jajowate, u podstawy sercowate; jesieni intensywnie wybarwione od pomaraczowych przez szkaratne, czerwone a do brzowych. K w i a t y w (II)III, due, liczne, patki do 20 1 - 1,5 mm, miedzianopomaraczowe, brzegiem jaskrawote (oglnie pomaraczowe), lekko faliste i poskrcane, kielich od wewntrz purpurowoczerwony. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie od zad. mroz. ( - 26 C) do mroz. ( - 29 C). Odmiana dekoracyjna, obficie i wczenie kwitnca. Nazwana na cze Jeleny de Belder, ony waciciela Arboretum Kalmhouth. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera XV
009310
Hamamelis intermedia 'Primavera' {A. Kort/R. de Belder ok. 1935/1969}
Oczar poredni 'Primavera'
K r z e w redniej wielkoci, do 2 m wysokoci, szeroko wyprostowany, luny. K w i a t y w (II)III, delikatnie pachnce, patki 16 - 18 1,4 - 1,8 mm, nie skrcone, lekko pofalowane, mocno sierpowato wygite do wewntrz, jasnote, u podstawy nieco przebarwione na purpurowo; kielich od wewntrz fioletowy do purpurowobrzowego. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie mroz. ( - 29 C). Odmiana wczesna, kwitnie obficie, jedna z najlepszych wrd oczarw. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IVC
009309
Hamamelis intermedia 'Moonlight' {H. Hillier 1970}
Oczar poredni 'Moonlight'
K r z e w redniej wysokoci do duego, szerokorozoysty, ronie powoli. L i c i e sezonowe, 12 - 18 9 - 12 cm, okrgawe, jesieni intensywnie te. K w i a t y w II/III, intensywnie sodko pachn, patki 16 - 18 mm d., pofalowane i poskrcane, wygldaj jak pogniecione, zmite, bladosiarkowote, u podstawy winnoczerwone, podobnie jak kielich od wewntrz. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie mroz. ( - 29 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
192 panorama 5; kwatera IVC
009313
Hamamelis intermedia 'Vesna' {R. de Belder 1970}
Oczar poredni 'Vesna'
K r z e w wyprostowany, do 3 m wysokoci. K w i a t y w I/III, intensywnie pachnce, due, patki 20 - 22 1,5 - 2 mm, miedziane z wskim tym brzegiem, u podstawy z czerwonymi plamkami. U p r .: prawdopodobnie b. mroz. (> - 29 C). Odmiana mao dekoracyjna. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IVA
009314
Hamamelis intermedia 'Westerstede' {Baumschule H. Bruns/von Helmers ?/1977}
syn.: Hamamelis mollis 'Select'
Oczar poredni 'Westerstede'
K r z e w 2-3 m wysokoci, w modoci silnie rosncy, pniej powoli, zwarty, wyprostowany, dobrze rozgaziony. K w i a t y w III/IV, przyjemnie, ale sabo pachnce, liczne, patki 14 - 16(20) 1,2 mm, intensywnie jasnote, lekko pofalowane i nieco wywinite na zewntrz, kielich czerwonobrzowy. Upr .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawd mroz.( - 29 C). Odmiana cenna wrd oczarw, ze wzgldu na regularne, dugie, pne (!) i obfite kwitnienie.Poch .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IVA
009244
Hamamelis japonica 'Zuccariniana' {Japonia/Ottolander <1868 (1891) ?/1872 ?}
syn.: Hamamelis Zuccariniana Ottol. ex Mast. 1872, Hamamelis zuccariniana (hort. Ottol ex Mast.) Gumbl.,
Hamamelis japonica var. Zuccariniana Gumbl. 1890, Hamamelis japonica ssp. megalophylla Murata 1981,
Hamamelis japonica f. auriflora Satomi 1988
Oczar japoski 'Zuccariniana', syn.: Oczar japoski odm. Zuccariniego
K r z e w wysoki do 4,5 m wysokoci, z licznymi, cienkimi gaziami w modoci wyprostowanymi, pniej szeroko rozpostartymi. L i c i e sezonowe, 10 7 cm, odwrotniejajowate do okrgych, u podstawy niesymetryczne, jesieni te. K w i a t y rozwijaj si pno, jak na oczary, w III/IV, mae, patki 10 - 12 1,2 - 1,5 mm, siarkowote, (bladocytrynowote) u podstawy zielonkawe, kdzierzawe i poskrcane, kielich od wewntrz zielony do zielonotego. U p r .: mroz. ( - 29 C). W Europie w uprawie od 1868 r., w Polsce od 1934 r. Odmiana nazwana na cze J.G. Zuccariniego (1797 - 1848), profesora botaniki w Mnchen, ktry wraz z niemieckim lekarzem i botanikiem P.F. Sieboldem okreli i nazwa wiele azjatyckich rolin. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
274 panorama 7; kwatera XV
009311
Hamamelis mollis 'Goldcrest' {Walia/Aberconway <1961/1961}
Oczar omszony 'Goldcrest'
K r z e w szeroko wyprostowany, p d y sztywne. Li c i e jesieni intensywnie te. K w i a t y w II/III, silnie pachnce, due, patki do 20 2 mm, te, podbarwione u nasady na winnoczerwono, fryzowane i na kocu podwinite, kielich od wewntrz purpurowoczerwony. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera XV
009316
Hamamelis mollis 'Sunburst' {D. Veerman 1967}
syn.: Hamamelis intermedia 'Sunburst'
[siewka H. mollis ?]
Oczar omszony 'Sunburst'
K r z e w szeroko wyprostowany, dobrze ugaziony. L i c i e sezonowe, 11 10 cm, podobne do H. mollis, od spodu pokryte mikkimi woskami (!), pozostaj suche na krzewie przez zim. K w i a t y w II/III, bardzo due, nie pachn, liczne, patki 20 2 mm, jasnote (podobne do H. mollis 'Pallida'), kielich purpurowobrzowy. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie mroz. ( - 29 C); suche licie na krzewie w zimie mao atrakcyjne. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IVA
009242
Hamamelis vernalis 'Lombarts Weeping' {P.von Lombarts <1954/1954)
Oczar wiosenny 'Lombarts Weeping', syn.: Oczar wiosenny odm. Zwisajca Lombartsa
K r z e w 1-2 m wysokoci, szerszy ni wyszy, ronie powoli. P d y silnie przewisaj i pokryte s filcowatymi woskami. L i c i e sezonowe, do 12 cm d., najszersze powyej poowy, od spodu niebieskawe; jesieni te lub pomaraczowe, w agodne zimy dugo utrzymuj si suche na krzewie. Kwiaty w II-III/IV, niepozorne, patki u podstawy pomaraczowoczerwone, janiejce ku brzegom, w miar przekwitania janiej, wygite; dziaki od wewntrz rowoczerwone. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C) do mroz. ( - 29 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera IVA
010703
Hamamelis vernalis 'Sandra' (P. Dummer/H. Hillier <1962/1966)
Oczar wiosenny 'Sandra'
K r z e w 2-3 (4) m wysokoci, z pokroju jak gatunek, ronie powoli. L i c i e sezonowe, 6 - 12 cm d., mode liwkowofioletowe, pniej zielone, od spodu z czerwonawym odcieniem; jesieni pomaraczowe i adnie szkaratnoczerwone. K w i a t y w (II)/III, mae, sabo widoczne, pachnce, patki tawe z pomaraczowobrzowym odcieniem. U p r .: prawdopodobnie b. mroz. (> - 29 C).    P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
Hedera L. 1753 rodzina Araliaceae Araliowate
Bluszcz
Do rodzaju naley, w zalenoci od opracowania, 6 - 11(15) gatunkw, wystpujcych w Europie, na Wyspach Kanaryjskich, pn. Afryce i zach. Azji. W Polsce na stanowiskach naturalnych ronie 1 gatunek, a uprawianych jest 8 gatunkw, 1 podgatunek, 1 odmiana botaniczna i ponad 100 odmian uprawnych. (w gruncie i czciowo pod osonami). Kolekcja narodowa znajduje si w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Wrocawskiego. S to pn c z a wspinajce si przy pomocy przybyszowych korzonkw czepnych, wyrastajcych na pdach. P d y zrnicowane s na ponne dugie i z korzonkami czepnymi oraz na krtsze podne, kwitnce, bez korzonkw, odstajce od podpr. Blaszki liciowe czsto dwupostaciowe, na pdach wegetatywnych klapowane lub zbkowane, na kwitncych bez klap. K w i a t y VII/IX, obupciowe, miododajne, 5-krotne, niepozorne, zielonkawote, zebrane w gwkowate baldachogrona. O w o c e m jest 3 - 5 nasienny, czarny lub topomaraczowy pestkowiec podobny do jagody. Wraliwo na mrz rna u poszczeglnych gatunkw i odmian, na og przemarzaj. Ciekawostka: ostatnie badania wykazuj, e wycig z bluszczu jest do skutecznym rodkiem w walce z zaraz ogniow
kwatera IIID
000181
Hedera colchica K.Koch 1859
syn.: Hedera amurensis Hibberd, Hedera amurensis hort., Hedera caucasica hort., Hedera cordifolia Hibberd,
Hedera coriacea Hibberd, Hedera helix var. colchicaK.Koch 1842, Hedera helix var. raegneriana G.Nicholson,
Hedera macrophylla hort., Hedera Regneriana Hibberd 1858, Hedera roeneriana hort. ex Dippel. 1893, Hedera
roeneriana
hort. ex Boiss., Hedera regeneriana Hibberd (bdnie)
Bluszcz kolchidzki, syn. bluszcz kolchicki
P n c z e w ojczynie do 30 m wysokoci, w Europie 10-20 m, u nas najczciej jako rolina okrywowa. P d y sztywne, mode zielone i pokryte gsto tarczkowatymi, wieloramiennymi woskami. L i c i e wielosezonowe, do 15-25 cm d., grube i sztywne, skrzaste, z wierzchu z mocno wcinitymi nerwami, wskoromboidalne do lancetowatych, przewanie bez klap lub 3-5-klapowe, na pdach kwitncych zawsze cakowite i caobrzegie, ogonki zielone, roztarte pachn selerem (!). K w i a t y jak u H. helix, ale z wyraniejszym kielichem, o w o c e wiksze, niebieskoczarne, 8 mm rednicy, u nas raczej nie spotykane. W y s t .: Kaukaz po pn. Iran, wsch. Turcja na wysokoci do 1500 m. Kolchida, od ktrej pochodzi nazwa gatunkowa, to kraina leca na pd.-wsch. wybrzeu Morza Czarnego. Upr .: do mroz. (-20,5 C), w uprawie od 1850 r. (Arboretum Krnickie). Wymagania uprawowe jak H. helix. P o c h .: OBUWr Wrocaw -1992.
kwatera IIID
009795
Hedera colchica 'Dentata' {J.F. Ruprecht <1870}
syn.: Hedera colchica var. dentata Hibberd 1890, Hedera colchica var. dentata (Hibberd) Lawr., Hedera
colchicha
f. dentata Hibberd1890, Hedera dentata hort. ex Carrire, Hedera helix 'Dentata', Hedera Helix var.
dentata Hibberd 1890, Hedera colchica amurensis
Bluszcz kolchidzki 'Dentata'
P n c z e w korzystnych warunkach klimatycznych dorastajce do 20 m wysokoci. Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ronie intensywniej i ma l i c i e nieco wiksze 20-22 15-17 cm, wszystkie bez klap (!), z duymi sercowatymi nasadami, brzeg drobno i odlegle zbkowany (!), u starszych brzeg podwinity do spodu; ogonki liciowe purpurowozielone, p d y brzowopurpurowe. Upr .: zad. mroz. (-26 C), mniej wraliwy na mrz od gatunku, cenny jako rolina okrywowa na stanowiska pcieniste, osonite od wiatru i zimowego soca. Znaleziona na Kaukazie, przez niemieckiego botanika J. Ruprechta (18141870). P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1992.
Chr., relikt
85 panorama1b, 4, 8, 9, 15, 16, 19, 25; kwatera: IIIA, XIV, XVI
003815 2n = 48
Hedera helix L. 1753
syn.: Hedera arborea Carrire, Hedera communis S.F.Gray
Bluszcz pospolity, syn.: Bluszcz drzewny, Bluszcz ziemny
Samoczepne, dugowieczne p n c z e o rnych czciach pokrytych gwiazdkowatymi woskami. Znane s w Szkocji 400-letnie okazy o rednicy pnia okoo 1 m. P d y: modociane (wegetatywne) pokryte gwiazdkowatymi woskami, gitkie, dugie, cielce si lub wspinajce na podpory do 20-25 m wysokoci (!) z korzonkami czepnymi 6-10 mm d. Pdy dojrzae (generatywne, kwitnce), nagie, sztywne, wyprostowane, bez korzonkw czepnych, odstaj od podpr. L i c i e wielosezonowe 3-5-klapowe, naprzemianlege; jajowate lub rombowe, ustawione skrtolegle w 5 prostnicach, bardzo zmienne. K w i a t y we IX/X(!), tylko na pdach generatywnych, owadopylne, miododajne, obupciowe, 5-krotne, zielonkawote, pachnce; zebrane w szczytowe, kuliste grona 2-4 cm red. i po 3-10 na wsplnej osi. O w o c e u nas dojrzewaj w nastpnym roku po kwitnieniu, pocztkowo czerwonawofioletowe, potem granatowoczarne z sinym nalotem, 2-5 pestkowe z ywiczn owocni. Wyst .: pokrywa si z zasigiem buka (Fagus sylvatica L.), ale siga nieco dalej na poudnie pd., zach. i rod. Europa po Kaukaz (do 1800 m n.p.m.) i od Szkocji po Hiszpani; w Polsce na stanowiskach naturalnych w lasach liciastych. U p r .: mroz. (-29 C), w surowe zimy mog przemarza pdy wspinajce si, pozostaj tylko poce, ktre doskonale zimuj pod niegiem. Preferuje agodny i wilgotny klimat, dobrze znosi warunki miejskie. Wymaga gleb yznych, prchniczych i dostatecznie wilgotnych. Typowa rolina cieniolubna i cienioznona unika miejsc sonecznych. Z a s t .: wspaniae pncze zielone w zimie i niezastpiona rolina okrywowa pod drzewami, gwnie liciastymi (drzewa iglaste pokryte cakowicie bluszczem mog zamiera). Pene zwarcie uzyskuje ju po 2-4 latach uprawy. Doskonale radzi sobie z opadymi na jesie limi innych drzew i wiosn „przykrywa” je (nie potrzeba grabi). Wymienite, wielosezonowe pncze na zacienione ciany. Cenny dla pszczelarzy ze wzgldu na pny poytek (230 kg miodu z ha). Ochronie podlegaj okazy kwitnce na stanowiskach naturalnych. W a r t o w i e d z i e : nasiona, licie i korowina s trujce (saponiny, m.in. hederyna) znane s przypadki zatru dzieci (!). Dziaanie: wzmoona produkcja wydzielin, lekkie dziaanie uspokajajce. Objawy: po spoyciu wikszej iloci, po 3 godzinach u dzieci, biegunki, drgawki, stan czciowego oszoomienia poczonego z zaburzeniami fizycznymi, ociao umysowa. P o c h .: prawdopodobnie naturalne stanowisko, samosiewy; W Wojsawicach najwyszy okaz ronie na kwaterze IA i ma 17 m wys. (pomiar 2000 r.).
kwatera IVB
008428
Hedera helix 'Arborescens' {Holandia <1613}
syn.: Hedera helix L. f. arborea hort., Hedera helix var. arborescens 1835
Bluszcz pospolity 'Arborescens'
Odmiana krzaczasta, kulista 0,8-1,5(2) m rednicy, kwitnca i owocujca, otrzymywana tylko przez sadzonkowanie kwitncych pdw H. helix (dawniej szczepiona). P d y krtkie, grube, bez korzonkw czepnych (!). L i c i e wielosezonowe, skrzaste, cakowite, nieklapowane, jak na pdach kwiatowych H. helix. U p r .: zad. mroz. (-26 C), Doskonaa odmiana dla pszczelarzy (pny poytek) i na niskie, nieformowane ywopoty oraz jako soliter. W Polsce w uprawie od 1815 r. Poch .: OBUWr Wrocaw - 1998.
kwatera XIIB
005606
Hedera helix 'Goldheart' {Brgi Ott, Szwajcaria, 1950}
syn.: Hedera helix 'Golden Jubilee', Hedera helix 'Golden Heart', Hedera helix 'Goldenhertz', Hedera helix
'Goldherz', Hedera helix 'Jubilum Goldherz', Hedera helix 'Oro del Bogliasco', Hedera helix 'Oro di Bogliasco'
Bluszcz pospolity 'Goldheart'
P n c z e w modoci rosnce do powoli, po 5 latach uprawy, w korzystnych warunkach siedliskowych, osiga 2-3 m wysokoci. L i c i e wielosezonowe, 4-6 4-6 cm, na brzegach ciemnozielone, w centrum jasnozielone i intensywnie te, 3-klapowe, klapa rodkowa najdusza, zaostrzona; ogonki rowe. U p r .: dost. mroz. (-23 C); naley usuwa do czsto pojawiajce si rewersy. Najlepsza dwubarwna odmiana zalecana do uprawy gruntowej w naszym klimacie. P o c h .: Szkki Krzeww Ozdobnych E. Pudeek , Pisarzowice - 1999.
Helwingia Willd. 1805 rodzina Cornaceae Dereniowate
Helwingia
Do rodzaju nale 3 gatunki, wystpujce we wsch. Azji; w Polsce uprawiany jest tylko 1 gatunek.
kwatera IIIF
012640
Helwingia japonica (Thunb.) F.Dietr. 1817
syn.: Helwingia rusciflora Willd. 1805 non Hemsl. et Forbes, Osyris japonica Thunb. 1784
Helwingia japoska
K r z e w do 1,5-2 m wysokoci, z rozogami korzeniowymi; p d y zielone, sztywne, wzniesione pionowo. L i c i e sezonowe, skrtolege, 5-12,5 4,5-5,5 cm, jajowate lub eliptyczne, dugo zaostrzone, obustronnie nagie, ze szczecinkami na brzegach. K w i a t y w V, dwupienne, 4-krotne, mae, 4-5 mm red., zielonkawobiae, wyrastaj w pczkach na nerwie gwnym, na grnej stronie blaszki liciowej (!), poniewa dugie szypuki, wyrastajce w ktach lici, s zronite z nerwem. Owoce pestkowce podobne do jagd, 6 mm red., czarne, byszczce, pojawiaj si w niezwykym miejscu na liciu. U nas tylko okazy mskie. W y s t .: Japonia, Chiny. U p r .: gatunek dost. mroz. (-23 C), lubi gleby wiee, yzne i miejsca pcieniste; podatny na grzyby z rodzaju Phytophthora. Z a s t .: warto dekoracyjna niewielka, ale interesujcy gatunek dla ogrodw dydaktycznych. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowa T. Bojarczuk - 1997.
HibiscusL. 1753 rodzina Malvaceae lazowate
Ketmia, syn.: polubnik, lazowiec
Naley tu okoo 300 gatunkw wystpujcych gwnie w klimacie tropikalnym; w Polsce w uprawie gruntowej tylko 1 gatunek o pdach zdrewniaych i jego 2 odmiany ogrodowe.
kwatera IVC
003816
Hibiscus syriacus L. 1753
syn.: Althaea frutex hort., Ketmia syriaca Scop. 1772
Ketmia syryjska, syn.: laz drzewny, lazownik, „polubnik”, „prowirnik”.
K r z e w do 1,5-2(3) 1-1,5 m, o sztywnych, wyprostowanych gaziach, dosy zwarty, ronie powoli. Li c i e sezonowe, 510 4-6 cm, skrtolege, jajowate lub rombowe, + 3- klapowe, brzegiem grubo pikowane, rozwijaj si pno; jesieni te. K w i a t y w k.VI IX/X (!), podobne do kwiatw malwy, due, 6-10 cm red., 5-krotne, patki zronite u nasady, rowe do lila z biaymi paskami; pojawiaj si na tegorocznych pdach (!). O w o c em jest 5-klapowa torebka pozostajca do wiosny; nasiona z du si kiekowania. W y s t .: Chiny, Indie (nie Syria !). U p r .: zad. mroz. (-26 C), ale mode okazy bardziej wraliwe; lubi gleby yzne, przepuszczalne, ciepe, intensywnie nawoone, stanowiska soneczne i osonite. Po przemarzniciu silnie regeneruje i kwitnie. Wskazane zimowe ocieplenie korzeni kopczykowanie, jak re lub cikowanie kor, limi. Dobrze znosi rodowisko miejskie. Z a s t .: jeden z adniejszych, pno kwitncych krzeww ozdobnych o duych kwiatach. Atrakcyjny, jeli sadzony pojedynczo lub w ywopotach. W a r t o w i e d z i e : ketmia syryjska nazywana jest czsto niesusznie r chisk (Hibiscus rosasinensis L.), ktra jest rolin doniczkow o liciach wielosezonowych. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1996.
191 panorama 5; kwatera: IIC, IVC
003818
Hibiscus syriacus 'Boule de Feu' {? <1856}
syn.: Hibiscus syriacus 'Comte de Flandre'
Ketmia syryjska 'Boule de Feu', syn. Ketmia syryjska odm. Ognista Kula
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma k w i a t y pene, ciemnoczerwone do winnoczerwonych. U p r .: dost. mroz. (-23 C). P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1994.
kwatera IVC
003823
Hibiscus syriacus 'Jeanne d'Arc' {1894}
syn.: Hibiscus syriacus 'Albus Plenus', Hibiscus syriacus 'Luteus Plenus', Hibiscus syriacus 'Ranunculiflorus
Plenus', Hibiscus ranunculiflorus
Ketmia syryjska 'Jeanne d'Arc', syn. Ketmia syryjska odm. Joanna d'Arc
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma p c z k i kwiatowe te, k w i a t y po rozwiniciu ppene, czysto biae rozwijaj si nieco pniej od innych odmian. Licie sezonowe, jasnozielone. U p r .: dost. mroz. (-23 C). P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1996.
Holodiscus (K.Koch) Maxim. 1879 rodzina Rosaceae Rowate
syn.: Spiraea podrodzina Spiraeoideae Tawuowe
Penokrnik, syn.: Pustokrnik
Do rodzaju naley 8 gatunkw, bardzo do siebie podobnych, wystpujcych w zach. czci Ameryki Pn. W Polsce uprawiany jest 1 gatunek i 2 odmiany botaniczne.
kwatera XVA
003839
Holodiscus discolor (Pursh) Maxim. 1879
syn.: Holodiscus ariifolius (Sm.) Greene, Spiraea ariaefolia Sm., Spiraea discolor Pursh 1814
Penokrnik rnobarwny
K r z e w szeroki, luny, w uprawie do 3 m wysokoci, w ojczynie do 5 m, o cienkich, ukowato przewisajcych do ziemi gazkach; mode p d y jasnobrzowe lub zielonkawe, pokryte woskami, starsze brzowe z czarnymi paskami. Li c i e sezonowe, szerokojajowate, 4-8 cm d., najszersze u podstawy, caobrzegie lub podwjnie zbkowane i klapowane, z wierzchu prawie nagie i matowe, spodem z biaym kutnerem. K w i a t y w VI-VII, 4 cm red., kremowobiae, zebrane w szerokie, luno zwisajce wiechy do 20 cm d. W y s t .: zach. Ameryka Pn. U p r .: mroz. (-29 C), wymagania glebowe mae; znosi sabe ocienienie. Z a s t .: dekoracyjny i wartociowy krzew ozdobny ze wzgldu na wczesne listnienie i obfite kwitnienie. P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa S. Sktas - 1998.
rodzina Hydrangeaceae (d. Saxifragaceae) - Hortensjowate
Hydrangea L. 1753
syn.: Hortensia  Comm. 1789
Hortensja, syn. Pieniawa
Do rodzaju nale 23 gatunki; w Polsce uprawianych jest 9 gatunkw, 3 podgatunki i 44 odmiany uprawne. K r z e w y lub p n c z a z pdami zwykle z gbczastym i duym rdzeniem. L i c i e sezonowe u gatunkw u nas uprawianych, nakrzylege, ogonkowe, pojedyncze, pikowane lub drobno zbkowane, za wyjtkiem H. quercifolia, ktra ma licie klapowane. K w i a t y czsto dwojakie drobne, obupciowe, podne w centrum kwiatostanu oraz wiksze, sterylne z (3)4-5(6) patkowatymi dziakami kielicha penicymi rol powabni; zebrane w podbaldachach lub stokowatych wiechach. U p r .: odporno na mrz rna u poszczeglnych gatunkw i odmian. Lubi gleby yzne, prchniczne, dostatecznie wilgotne, lekko kwane (pH 55,5); miejsca soneczne lub pcieniste.
fot.204
kwatera XIA;
009218
Hydrangea arborescens 'Annabelle' {J.C. Mc Daniel, Univer. Illinois}
Hortensja krzaczasta 'Annabelle', syn.: Hortensja drzewkowata 'Annabelle'
K r z e w okoo 1-1,5(2) m wysokoci, zwarty, wyprostowany. P d y liczne, do cienkie i proste, mode pokryte woskami. L i c i e sezonowe, 615(20) cm d., jasnozielone, jajowate do eliptycznych, u nasady sercowate, zbkowane, ogonek 2-6 cm d. pokryty woskami. K w i a t y w k.VI/VII/X, na pdach jednorocznych, przede wszystkim ponne, kremowobiae 1,5-2,3 cm szer., 3-5-zbkowe; zebrane w bardzo due, paskokuliste kwiatostany 20-30 (!) cm red. U p r .: mroz. (-29 C). Due kwiatostany typu hortensja wymagaj podparcia po deszczu czsto ami si lub le na ziemi. adnie prezentuj si nad brzegami zbiornikw wodnych. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop 1995.
fot.206
kwatera VIB;
003846
Hydrangea paniculata Siebold 1829
Hortensja wiechowata, syn.: Hortensja bukietowa
K r z e w w uprawie 2-4,5 m wysokoci, w ojczynie d r z e w k o do 10 m. P d y sztywne, brzowe, nieliczne, wyprostowane, mode pokryte woskami. L i c i e sezonowe, 5- 15 do 8 cm, jajowate lub eliptyczne, na wierzchoku zaostrzone, z wierzchu zielone, matowe, nagie, od spodu z rozproszonymi woskami, nerwy obustronnie pokryte woskami, brzeg pikowany. K w i a t o s t a n y stokowate typu wiecha, w VIII/IX, 15-25 cm d., kwiaty podne kremowobiae, sterylne z 4 „patkami”, okoo 3 cm red., kremowobiae rowiejce i czerwieniejce w miar przekwitania, liczne i rwnomiernie rozoone. W y s t .: Japonia, Chiny, Sachalin, Kuryle. U p r .: mroz. (-29 C), tolerancyjna co do gleby, wczesn wiosn wskazane cicie zeszorocznych przyrostw do wysokoci okoo 5 cm, w celu zwikszenia liczby kwiatostanw i zagszczenia pokroju. Aby uzyska wiksze kwiatostany naley ogranicza ich liczb. Z a s t .: rzadko spotykany gatunek, gdy uprawiane s jego bardziej dekoracyjne odmiany. P o c h .: nn - <1928 r.; pomiar w 2000 r. 4,5 m wysokoci.
fot.144, 205
63 panorama:1b, 25; kwatera: IB, XIA;
003847
Hydrangea paniculata 'Grandiflora'{Japonia <1860}
syn.: Hydrangea paniculata grandiflora Siebold 1866
Hortensja wiechowata 'Grandiflora', syn.: Hortensja bukietowa odm. wielkokwiatowa
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma k w i a t o s t a n y wiksze (typu wiecha), 15-30 d., u podstawy 10 cm szer., zoone prawie wycznie z kwiatw sterylnych 2,5 cm red., czysto biaych, przekwitajcych rowawych. Owocw brak. U p r .: mroz. (-29 C). W Europie w uprawie od 1860 r, w Polsce od 1878 r. Odmiana od dawna w uprawie, cenna do ogrodw przydomowych, zieleni miejskiej i parkw. P o c h .: OB Kanagawa 1993; Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice 1989; Baumschulen G.D. Bhlie - 1990.
234 panorama 5; kwatera XIA
009249
Hydrangea paniculata 'Kiyushu' {Japonia, I. Collingwood ?}
Hortensja wiechowata 'Kyushu'
K r z e w 2-3 m wysokoci, wyprostowany, o sztywnych i grubych pdach. L i c i e sezonowe, 12-15 5-7 cm, ciemnozielone, skrzaste, byszczce, zaostrzone; ogonki czerwonawe; jesieni zielone. Kwiatostany w VII/IX/X, typu wiecha, wyduone, due 2035 15-20 cm, intensywnie pachn (!). Kwiaty sterylne regularnie rozproszone, kremowobiae, nieliczne. Kwitnie pniej od H. paniculata 'Tardiva'. Zostaa znaleziona przez Ingrama Collingwooda w naturze, na wyspie Kyushu w Japonii. Upr .: prawdopodobnie mroz. (-29 C); wymagania jak H. paniculata. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop 1993; Boskoop, gieda - 1993.
kwatera IB
014698
Hydrangea paniculata 'Pink Diamond' {J. i R. de Belder}
[Hydrangea paniculata 'Unique' ? (siewka)]
Hortensja wiechowata 'Pink Diamond', syn.: Hortensja wiechowata odm. Rowy Diament
K r z e w okoo 2-2,5 m wysokoci, zwarty, ronie do szybko. K w i a t o s t a n y typu wiecha w VII-IX, lekko przewisajce, 20 cm szerokoci u podstawy i 30 cm wysokoci (!); kwiaty sterylne 4-5 cm red. (!), biae z rowoczerwonym rodkiem, od spodu szybko staj si rowoczerwone. U p r .: mroz. (-29 C), na stanowiskach sonecznych kwiatostany wybarwiaj si intensywniej. Odmiana wyjtkowo atrakcyjna i jedna z najpikniejszych wrd hortensji. P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie L. i G. Kurowscy, Koskowola ofiarowa L. Kurowski - 1990.
kwatera IIIC
016051
Hydrangea paniculata 'Tardiva' {Windsor Great Park/Chenault Nursery ?}
syn.: Hydrangea paniculata tardiva
Hortensja wiechowata 'Tardiva'
K r z e w okoo 2,5-3 m wysokoci, wyprostowany i luny. L i c i e sezonowe, 12-15 6-7 cm, wskie, dugie, ciemnozielone, brzegiem lekko pikowane. K w i a t o s t a n y okoo 20 cm d., dopiero we IX/X, liczne, typu wiecha, lune, stokowate do wsko stokowatych, czysto biae; kwiaty podne liczne, ale czciowo przykryte nielicznymi, duymi kwiatami sterylnymi 3,5 cm szer. Podobna do odmiany H. paniculata 'Praecox', ale kwitnie od niej znacznie pniej. U p r .: mroz. (-29 C). Poch .: Ogrodnictwo B.J. Boguccy - 1999.
kwatera IB, XIA
010708
Hydrangea paniculata 'White Moth' {J. i R. de Belder}
[R. paniculata 'Unique' ? (siewka)]
Hortensja wiechowata 'White Moth', syn.: Hortensja wiechowata odm. Biaa ma
Wysoki k r z e w 2,5-3 m rednicy, o bardzo dugich, do luno uoonych pdach, ronie szybko. Kwiatostany liczne, typu hortensja, rozwijaj si w VII-X i utrzymuj do pierwszych przymrozkw, s pocztkowo kremowobiae, pniej seledynowozielone (!), nieregularnie kuliste 35-40 cm red. (!), przewisaj. K w i a t y podne 80-90%, sterylne bardzo due 2,8-4,0 cm rednicy, na dugich szypukach. U p r .: mroz. (-29 C). Z a s t .: wyjtkowo cenna odmiana, ze wzgldu na regularne i obfite kwitnienie, szybki wzrost i wyjtkowo dekoracyjne, due kwiatostany, adne take po zasuszeniu. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1999.
625 panorama 25; kwatera IIIC, IIIG, VIB
006949
Hydrangea petiolaris Siebold et Zucc. 1840
syn.: Hydrangea anomala ssp. petiolaris (Siebold et Zucc.) E.M.McClintock 1957, Hydrangea scandens Maxim.
1867 non Ser. 1830, Hydrangea tiliaefolia, Hydrangea tiliifolia Lv.
Hortensja pnca
P n c z e (!) z czepnymi korzeniami powietrznymi (jak bluszcz), w uprawie do 10-15 m wysokoci, w ojczynie do 25 m. L i c i e szerokojajowate, 5-10 cm d., nagie, brzeg drobno pikowany, na wierzchoku zaostrzone, gr ciemnozielone i byszczce, od spodu janiejsze; jesieni przebarwiaj si na to. Ogonki liciowe dugie, do 10-15 cm. K w i a t o s t a n y w VI/VII, paskie, lune, do 25 cm red., po obwodzie obrzeone biaymi kwiatami sterylnymi. Rozwijajce si kwiaty delikatnie pachn brzoskwini. W y s t .: wyspy Dalekiego Wschodu Japonia, Tajwan, Sachalin, Korea. U p r .: mroz. (-29 C), toleruje nawet stanowiska cieniste; pozostae wymagania jak hortensje. Z a s t .: wyjtkowo cenne pncze, doskonae do obsadzania rnych podpr o chropowatych powierzchniach (mury, ciany), wymienita do obsadzania wysokich pni drzew (naley sadzi w pewnym oddaleniu od pnia, ok. 1 m). Moe by sadzona bez podpr, w wikszych ilociach, pod koronami drzew jako rolina pokrywowa, a sadzona pojedynczo daje atrakcyjne, obficie kwitnce krzewy 0,5-1,5 m wys. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN - 1996; Szkki Krzeww Ozdobnych E. Pudeek , Pisarzowice -1989, OBUWr Wrocaw - 1996.
366 panorama14; kwatera: IIIC, XIIA
010709
Hydrangea petiolaris 'Cordifolia'
Hortensja pnca 'Cordifolia'
Mae p n c z e , wspina si za pomoc korzonkw przybyszowych. Rni si od gatunku cienkimi pdami, mniejszymi limi, u postawy sercowatymi, jasnozielonymi, prawie okrgymi, 3-6 2,5-4 cm (ogonki 4-6 cm d.). U p r .: mroz. (-29 C), toleruje stanowiska cieniste; pozostae wymagania jak hortensje. Ronie powoli i nadaje si do okrywania maych powierzchni. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991.
kwatera XIIB
009355
Hydrangea quercifolia W.Bartram 1791
syn.: Hydrangea platanifolia hort.
Hortensja dbolistna
K r z e w w uprawie do 1-1,5 m wysokoci, w ojczynie do 4 m, z rnymi czciami gsto pokrytymi filcowatymi woskami, niekiedy w starszym wieku wytwarzaj odrosty korzeniowe. P d y do cienkie, przewisajce, roczne rdzawoczerwone. L i c i e sezonowe, 12-20 10-18 cm d., wrbne (!), z 5 szerokimi, pikowanymi klapami, skrzaste, ciemnozielone, od spodu pokryte szarymi lub biaymi kutnerowatymi woskami; jesieni brzowoczerwone, pomaraczowoczerwone i fioletowobrzowe. K w i a t o s t a n y lune, typu wiecha w VII/VIII, 10-20(30) cm d., kwiaty sterylne nieliczne, biae i czerwieniejce. W y s t .: pd.-wsch. USA. U p r .: dost. mroz. (-23 C). Jedyny gatunek o interesujcych, wrbnych liciach, adnie przebarwiajcych si jesieni. P o c h .: OB Saarbrcken - 1999.