504 panorama19; kwatera IIIB; fot. 128
008117
Juniperus procumbens 'Bonin Isles' W.H.Welch 1979 {Japonia/Ingwersen Nurs ?/<1979}
syn.: Juniperus procumbens 'Bonin Island', Juniperus procumbens 'Bonin Islands'
Jaowiec rozesany 'Bonin Isles'
K r z e w bardzo wolno rosncy, gsty, pocy si i wyniesiony w rodkowej czci ku grze. I g y jasnozielone, nieco wiksze ni u podobnej odmiany J. procumbens 'Nana', z ktr jest czsto mylony. Pochodzi z wyspy Bonin w Japonii std nazwa odmiany. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, wg RHS do - 12,2 C, ale prawdopodobnie zad. mroz. (> - 26 C), poniewa dotd nie stwierdzono adnych uszkodze mrozowych. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice 1992.
(!)
339 panorama 12; kwatera: IIIC, XIIB
004298
Juniperus sabina 'Tamariscifolia' Forbes 1839 {ok. 1789}
syn.: Juniperus sabina var. tamariscifolia Aiton, Juniperus foetida var. tamariscifolia Spach 1842
Jaowiec sabiski 'Tamariscifolia'
K r z e w 2 m wysokoci i do 15 m red. (!), niski i bardzo szeroko rozrasta si. Gazie uoone poziomo jedna nad drug, gazki boczne krtkie i zbite. Ulistnienie gwnie modociane, igiekowate, niebieskawe lub szarozielone, na starszych krzewach pojawiaj si gazki z uskami; uski ywozielone, pachnce. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Z a s t .: nie powinien by sadzony w ogrodach, gdzie przebywaj dzieci. W a r t o  w i e d z i e : najsilniej trujca z rosncych w Polsce rolin olejkowych. Pdy i nasiona zawieraj alkohol terpenowy sabinol, sabinen i podofilotoksyn. Dziaanie: zewntrznie i wewntrznie silnie dranice, nawet martwiczo, wywoujce drgawki. Objawy: dermatozy, nekrozy dochodzce do gbszych warstw skry. Po przyjciu olejku: wymioty zielono zabarwione o charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu (!), niekiedy krwawe, cika krwawa biegunka, ble brzucha. Po resorbcji stany podobne do tca poczone z utrat wiadomoci, niedowady ramion i rk, cikie drgawki, obnienie siy wzroku, uszkodzenia nerek, utrata przytomnoci i mier na skutek poraenia ukadu oddechowego. T rucizna znana ju od staroytnoci, najczciej prowadzca do zgonu. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1989; nn 1980.
(!)
81 panorama 1b; kwatera: IB, IIIB>
004299
Juniperus sabina 'Variegata' Hayne 1822 {nn <1775}
syn.: Juniperus sabina tamariscifolia variegata Nelson, Sabina variegata West.)
Jaowiec sabiski 'Variegata', syn.: Jaowiec sawina odm. pstra
K r z e w do 1 1,5 m, ronie powoli. Ulistnienie gwnie uskowate, gazki biao- lub kremowopstre. Odmiana podobna do Juniperus sabina 'Aureovariegata' {Irlandia <1923}. Up r .: b. mroz. (> - 29 C). Z a s t .: ze wzgldu na silne waciwoci trujce nie powinien by sadzony w ogrodach, gdzie przebywaj dzieci. P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice 1990; OBUWr. Wrocaw - 1994.
kwatera: IIIB, IIIJ
004301
Juniperus scopulorum 'Springbank' Groot. 1969 {<1969}
syn.: Juniperus scopulorum 'Springbank Park' hort., Juniperus scopulorum 'Spring Bank'
Jaowiec skalny 'Springbank'
K r z e w 2 - 3 0,51 m, wskostokowaty, luny o pdach cienkich i odstajcych, ronie szybko. I g y wielosezonowe, intensywnie srebrzystoniebieskie. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), dobrze ronie na glebach lekkich. Podobny do J. scopulorum 'Blue Haven'. P o c h .: OBUWr. Wrocaw - 1994, 1997.
395 panorama 16; kwatera IIIC
004302
Juniperus squamata 'Blue Carpet' Laar 1972 {J. Schoemaker <1972}
[sport od J. squamata 'Meyeri']
Jaowiec uskowaty 'Blue Carpet', syn.: Jaowiec uskowaty odm. niebieski dywan
Krzew intensywnie niebiesko wybarwiony, opisywany w literaturze jako pocy, bardzo niski, po 10 latach uprawy 30 cm wysokoci i 1,2 - 1,5 m red. Okazy uprawiane w Wojsawicach s jednak znacznie wysze i po 10 latach osigny okoo 1,5 m wys., rosn bardzo szybko. P o c h .: odmiana mroz. ( - 29 C), bardzo atrakcyjna do maych ogrodw przydomowych. P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie Mykita-Szymaski, Dobrzy ofiarowa J. Mykita - 1991.
409 panorama 16; kwatera IIIG
006891 2n = 22
Juniperus virginiana L. 1753
syn.: Juniperus arborescens Moench 1794, Juniperus caroliniana Mill. 1768, Juniperus foetida virginiana
Spach 1842, Sabina virginiana Antoine 1867
Jaowiec wirginijski
D r z e w o w ojczynie 15 - 30 5 - 8 m o zmiennym pokroju korony, od kolumnowej do szerokostokowatej, ronie wolno. K o r a czerwonobrzowa, uszczy si wzdu dugimi pasami. D r e w n o intensywnie winiowoczerwone o silnym, ywicznym aromacie. P d y 4- kanciaste, cienkie. L i c i e dwupostaciowe, wielosezonowe; igy 12 1 m zebrane s po 2 - 3 w okkach oraz uski z wierzchu szarozielone, od spodu zielone. K w i a t y 1- lub 2-pienne. S z y s z k o j a g o d y jajowate do owalnych, 6 - 8 4 - 5 mm, ciemnoniebieskie do brzowofioletowych, pokryte s woskowym nalotem. Dojrzewaj jesieni pierwszego roku i zawieraj 2, rzadko 1 lub 3 - 4 nasiona. W y s t .: wsch. tereny USA od Zatoki Hudsona na pn. do Zatoki Meksykaskiej na pd. U p r .: gatunek b. mroz. (> - 29 C), mao wymagajcy w stosunku do gleby, wytrzymay na susz, wymaga stanowisk sonecznych. W a r t o w i e d z i e : drewno wykorzystywane jest, m.in. do produkcji owkw i ma charakterystyczny pieprzowy zapach. P o c h .: The Morton Arboretum - 1999.
kwatera IIIC
004306
Juniperus virginiana 'Burkii' Slavin 1932 {USA<1930}
Jaowiec wirginijski 'Burkii'
Odmiana do 3 m wysokoci, jajowatostokowata do kolumnowej, gsta. Gazie podniesione ku grze. P d y liczne, krtkie, stalowoniebieskie, zim z fioletowopurpurowym odcieniem. I g y wskie 5 - 7 mm d., zaostrzone, uski z wierzchu matowoniebieskie, od spodu zielone. U p r .: odmiana b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: OBUWr. Wrocaw 1994.
382 panorama 16; kwatera: IIIC
008511
Juniperus virginiana L. 1753 'Cinerascens' Carrire 1855 {Francja <1855}
syn.: Juniperus argentea hort., Juniperus dioica hort., Juniperus virginiana argentea hort., Juniperus virginiana
cinerascens
Carrire
Jaowiec wirginijski 'Cinerascens'
Odmiana drzewiasta, stokowata o szarym lub srebrzystoszarym zabarwieniu; ma zarwno z igy, jak i uski. Klon eski. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1992.
rodzina Ericaceae - Wrzosowate
Kalmia L. 1751
Kalmia
Do rodzaju naley 7 (8) gatunkw wystpujcych w Ameryce Pn. i na Kubie (1). W Polsce uprawia si 4 gatunki i 7 odmian uprawnych. K r z e w y podobne s do ranecznikw i maj l i c i e wielosezonowe, eliptyczne do eliptycznolancetowatych, skrtolege. K w i a t y biae do czerwonych, talerzykowate, 5 krotne, zrosopatkowe, owadopylne, zebrane w szczytowych lub bocznych baldachogronach. Wymagania uprawowe takie same jak dla ranecznikw. Nazw rodzajow nadano ku czci szwedzkiego botanika Per Kalma (1715 - 1779), ktry jako jeden z pierwszych opisa flor Ameryki Pn.
kwatera IIA
002777
Kalmia angustifolia L. 1753 var. angustifolia
Kalmia wskolistna syn.: Kalmia drobnolistna
K r z e w 0,5 - 1 1 - 1,5 m, w ojczynie do 2 m wysokoci, wyprostowany, tworzy podziemne rozogi. L i c i e wielosezonowe 2 - 6 1 cm, eliptyczne do lancetowatych, naprzeciwlege, po 2 - 3 w wle, z wierzchu ciemnozielone, od spodu janiejsze z niebieskawym odcieniem. K w i a t y w VI/VII, okoo 1 cm red., purpurowoczerwone, miseczkowate lub kubkowate; zebrane w wierzchokowe lub boczne kwiatostany 5 cm red. Wy s t .: wsch. Ameryka Pn. od Nowej Fundlandii do Georgii. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), w uprawie od 1736. Z a s t .: bardzo oryginalna i atrakcyjna rolina na kadym wrzosowisku. Hamuje rozwj innych rolin rosncych w pobliu. P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie Mykita-Szymaski, Dobrzy ofiarowa J. Mykita - 1996.
kwatera IIC
009764
Kalmia angustifolia L. 'Rubra'
syn.: Kalmia angustifolia var. rubra.J.Dirr 1990, Kalmia angustifolia f. rubra (Lodd.) Zabel
Kalmia wskolistna 'Rubra'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma licie nieco szersze i ciemniejsze, a kwi a t y ciemnopurpurowe. Jedna z pikniejszych odmian kalmii i najbardziej rozpowszechniona. P o c h .: OB Warszawa ofiarowaa H. Werblan-Jakubiec 1989. W a r t o  w i e d z i e : R.A. Jaynes (1997) wymienia K. angustifolia 'Rubra' i K. angustifolia 'Rosea' jako nazwy bdne (zbiorowe?) dla rolin o intensywnie czerwono wybarwionych kwiatach.
kwatera: IA, IIIA, IVA, VIA
002778
Kalmia latifolia L. 1753
syn.: Kalmia lucida hort.
Kalmia szerokolistna, syn.: Kalmia wielkolistna
K r z e w 1,5 - 3 m wysokoci, w ojczynie 7 - 12 m, do zwarty, o nieregularnym pokroju i nagich pdach. L i c i e wielosezonowe, podobne do lici laurowini i ranecznikw, 5 - 10 4 cm, eliptyczne lub eliptycznolancetowatych, sztywne, caobrzegie, krtko zaostrzone, z wierzchu ciemnozielone i byszczce, od spodu tawozielone. K w i a t y w V/VI, 2 - 2,5 cm red., biae lub lekko rowe, 10-kanciaste, lepkie (gruczokowate woski), w ksztacie szerokiej miseczki; zebrane po 40 - 50 w szczytowych baldachogronach. W y s t .: wsch. Ameryka Pn. U p r .: gatunek b. mroz. (> - 29 C), odporny na miejskie zanieczyszczenia powietrza (take SO2). Wymagania uprawowe podobne do ranecznikw. W uprawie od 1734 r., dziki angielskiemu kupcowi P. Collinsonowi.W a r t o w i e d z i e : kwiat kalmii szerokolistnej jest „stanowym kwiatem Connecticut”. P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie Mykita-Szymaski, Dobrzy ofiarowa J. Mykita - 1988; Szkka Ranecznikw A. Duy, Suw ofiarowa A. Duy - 1992.
kwatera XIB
009765
Kalmia latifolia 'Ostbo Red' A.Jaynes 1971 (E. Ostbo 1940)
syn.: Kalmia latifolia 'Dexter 5', Kalmia latifolia 'Ostbo # 5', Kalmia latifolia 'Ostbo's Red # 5', Kalmia latifolia
'Red-Bud', Kalmia latifolia 'West Coast 5'
Kalmia szerokolistna 'Ostbo Red'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,9 0,7 m, w modoci luny. K w i a t y w V/VI, liczne ju na modych rolinach, 2,4 - 2,8 cm red., 10-patkowe, w pku ognistoczerwone, pniej dwubarwne, wewntrz biae z rowym odcieniem, na zewntrz jasnorowoczerwone; zebrane po 40 - 60 w paskie baldachogrona. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C); odmiana bardziej wraliwa na mrz od gatunku. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991.
kwatera IIC
007727
Kalmia microphylla (Hook.) A.Heller
syn.: Kalmia glauca var. microphylla Hook., Kalmia polifolia var. microphylla (Hook.) Rehder
Kalmia drobnolistna
K r z e w i n k a 10 - 20 cm wysokoci, podobna do Kalmia polifolia, ale l i c i e mniejsze 6 - 20 mm d., eliptyczne. K w i a t y w V/VI, 12 mm red., rowoliliowe w gronach do 3 cm red. W y s t .: USA Alaska do Kalifornii. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: szkka w Litomylu - 1989.
kwatera IIC
016336
Kalmia polifolia Wangenh.
syn.: Kalmia glauca Aiton., Kalmia glauca var. rosmarinifolia Pursh., Kalmia polifolia 'Glauca' (bdnie),
Kalmia polifolia var. rosmarinifolia (Pursh.) Rehder
Kalmia wielolistna
K r z e w 0,1 - 0,5 m wysokoci o pdach z dwoma wyranymi kantami. L i c i e wielosezonowe 0,6 - 4 cm d., skrzaste, po 2 - 3 razem, eliptyczne, od spodu niebieskawozielone, brzeg blaszki silnie podwinity. K w i a t y w V/VI, 1 - 1,5 cm red., purpuroworowe, dzwonkowate do lejkowatych; zebrane w wyprostowane wiechy 2,5 - 4 cm red. W y s t .: Ameryka Pn. Kanada i pn.-wsch. USA, na torfowiskach. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: szkka w Litomylu - 1989.
rodzina Araliaceae - Araliowate
Kalopanax  Miq.
Kalopanaks, syn.: Stosi
Do rodzaju naley tylko jeden azjatycki gatunek oraz jego 2 odmiany botaniczne; wszystkie s w Polsce uprawiane.
kwatera IVF
008432
Kalopanax septemlobus (Thunb.ex A. Murray) Koidz.
syn.: Acanthopanax ricinifolius (Siebold et Zucc.) Miq., Acer pictum Thunb., Acer septemlobum Thunb.,
Eleutherococcus pictus, Kalopanax pictus (Thunb.) Nakai, Kalopanax pictus (Thunb. ex Murr.) Nakai,
Kalopanax ricinifolius (Siebold et Zucc.) Miq.
Kalopanaks ozdobny, syn.: Stosi ozdobny
D r z e w o w uprawie 8 - 18 m wysokoci, w ojczynie 25 - 30 m, rozoyste, rzadko ugazione, z grubymi pdami oraz krtkimi, szerokimi u podstawy kolcami na pniu i pdach. L i c i e sezonowe, 10 - 25 (40) cm red., w zarysie prawie koliste, ciemnozielone, gboko 5 - 7(9)-klapowane i pikowane, uoone naprzemianlegle i skupione w niby rozety na kocach pdw; ogonek 10 - 25 cm d.; jesieni szybko przebarwiaj si adnie na to. K w i a t y w VII/VIII, kremowozielone, mae, 2 mm red., 4 - 5-patkowe zebrane w due 20 - 40 cm d. Baldachowiechy, miododajne. O w o c e kuliste pestkowce, 3 - 6 mm red., niebieskoczarne, z 2 - 5 nasionami. W y s t .: Chiny, Korea, Manduria, pd. Wyspy Kurylskie, Sachalin, Japonia Wyspy Riukiu. U p r .: w Polsce mroz. do ( - 29 C), ale mode okazy s delikatniejsze i naley je chroni od pnych przymrozkw, ktre mog uszkadza nowe pdy. Ronie na yznych, wilgotnych glebach, na penym socu lub w pcieniu, lubi by osonity przez inne krzewy i drzewa. Stare okazy s bardzo oryginalne ze wzgldu na due kolce, przez ktre nazywany jest te drzewem „harakiri” polecany do sadzenia pojedynczo, by wyeksponowa oryginalny pokrj. Introdukowany w 1865 r. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie, samosiewy z drzewa, ktre osigno 18 m wysokoci 1993.
269 panorama: 7, 8; kwatera XV
013406
Kalopanax septemlobus var. magnificus (Zabel) Hand.-Mazz.
syn.: Aralia maximowiczii Van Houtte, Kalopanax pictus var. magnificus (Zabel) Nakai
Kalopanaks ozdobny odm. wspaniaa
Podobny do gatunku, ale pdy i pie prawie bez kolcw. L i c i e sezonowe, wiksze, jajowate, lekko klapowane, klapy owalne, na dolnej stronie pokryte gsto woskami. W y s t .: zach. Chiny, Japonia.   U p r .: mroz. ( - 29 C). adnie i szybko przebarwia si jesieni na to, od spodu ze srebrzystym poyskiem. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN - 1980.
rodzina Rosaceae -Rowate
podrodzina Rosoideae - Rowe
Kerria  DC.
Zotlin
Do rodzaju naley tylko 1 gatunek, nazwany dla upamitnienia ogrodnika i zbieracza rolin w Chinach, zwanego Kerr; w Polsce uprawiany jest 1 gatunek i 2 odmiany uprawne.
621 panorama 25; kwatera A/0
003859
Kerria japonica (L.) DC.
syn.: Corchorus japonicus Thunb., Rubus japonicus L.
Zotlin japoski
K r z e w do 1,5 - 2 m wysokoci, szeroko rozrastajcy si przez podziemne rozogi, o jaskrawych zielonych pdach. L i c i e sezonowe, wskojajowate, na szczycie dugo zaostrzone, 7 - 10 3,5 cm, ostro podwjnie pikowane, jasnozielone. K w i a t y w V - VI, pojedyncze na kocach bocznych pdw, do 3,5 cm red., zocistote. Owocw najczciej brak, poniewa czsto uprawiany jest klon sterylny. W y s t .: rod. i zach. Chiny. U p r .: mroz. ( - 29 C), po przemarzniciu szybko odrastaj nowe pdy. Tolerancyjny, ronie na kadej uprawnej glebie, najlepiej na wieej, prchniczej i umiarkowanie wilgotnej; znosi ocienienie. Z a s t .: oryginalny krzew ozdobny w czasie kwitnienia i zim z byszczcych, zielonych pdw. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1998.
kwatera IVE
003860
Kerria japonica 'Picta'
syn.: Kerria japonica (L.) DC. f. argenteo marginata, Kerria japonica (L.) DC. f. argenteo variegata, Kerria
japonica
(L.) DC. f. variegata T.Moore, Kerria japonica 'Variegata'
Zotlin japoski 'Picta', syn. Zotlin japoski odm. pstrolistna
K r z e w 1 - 1,5 2 m, niekiedy tworzcy odrola korzeniowe. P d y ukowate, cienkie, jasnozielone. L i c i e sezonowe, do 5 cm d., jajowato wyduone i z wycignitym wierzchokiem, podwjnie pikowane, szarozielone, nieregularnie kremowo i biao obrzeone (!). K w i a t y w V, do 4 cm red., pojedyncze, te, na kocach krtkopdw. U p r .: mroz. ( - 29 C); gleby yzne, stanowiska soneczne do pcienistych. P o c h .: OBUWr Wrocaw 1999.
rodzina Leguminosae - Strczkowe (!)
podrodzina Papilionoideae - Motylkowe
Laburnum Medik.
Zotokap
Do rodzaju nale 2 gatunki, wystpujce w pd. Europie; w Polsce uprawiane s 2 gatunki, 1 mieszaniec midzygatunkowy i 6 odmian uprawnych.
151 panorama: 4, 10, 12, 14, 22, 24; kwatera: IIB, X, XIIB; fot. 195
003865 2n = 48
Laburnum anagyroides Medik.
syn.: Cytisus laburnum L., Laburnum alschingeri K.Koch, Laburnum vulgare Presl. ?
Zotokap pospolity, syn.: Zotokap zwyczajny
Wysoki, luny k r z ew lub mae drzewo w uprawie do 4 - 7 4 m wysokoci, w ojczynie do 5 - 10 m, o wzniesionych i wyprostowanych gaziach. L i c i e 3-listkowe, dugoogonkowe, listki szerokoeliptyczne do 8 cm d., caobrzegie, z wierzchu ciemnozielone, od spodu szarozielone i pokryte woskami. K w i a t y w V/VI, zocistote, motylkowate, liczne, pykodajne, 2 cm d., w zwisajcych, lunych gronach do 10 - 20(30) cm d., nie pachn. O w o c e strki 5 - 8 cm, pokryte jedwabistymi woskami. W y s t .: grskie lasy pd. i rod. Europy. U p r .: mroz. ( - 29 C), lubi gleby yzne, wiee, lekko wilgotne, wapienne, miejsca soneczne; dosy odporny na warunki miejskie. Z a s t .: bardzo efektownie, corocznie kwitncy krzew (drzewo), doskonale prezentujcy si pojedynczo lub w nieduych grupach. W a r t o  w i e d z i e : rolina silnie trujca (!), zawiera we wszystkich czciach trujc cytyzyn o dziaaniu pocztkowo pobudzajcym, pniej poraajcym orodkowy ukad nerwowy; objawy wymioty, nudnoci, silne pragnienie, skurcze odka i jelit, silne pocenie si, ble gowy, zapa, drenie mini, drgawki, przykurcz koczyn, mier w zapaci na skutek poraenia orodka oddechowego; rokowanie powane; miertelna dawka dla dzieci 3 4 owoce lub 15 - 20 nasion (!). P o c h .: nn - <1950, okoo 1970, 1990.
177 panorama 4; kwatera IVA
009057
Laburnum watereri 'Vossii' {de Vos 1875}
[L. alpinum L. anagyroides]
syn.: Laburnum vossii hort.
Zotokap Waterera 'Vossii', syn.: Zotokap Waterera odm. Vossa
Wysoki k r z e w lub mae drzewo 5(6) 3 - 4 m, podobne do L. anagyroides, ale o grubszych pdach oraz o pachncych, gstych kwiatostanach, do 50 cm (!) dugoci. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Wyjtkowo ceniona i efektowna odmiana, czsto szczepiona na wysokim pniu i sadzona pojedynczo, w grupach lub prowadzona przy pergoli. P o c h .: Boskoop, gieda 1993.
rodzina Pinaceae - Sosnowate
Larix Mill. 1754
Modrzew
Do rodzaju naley okoo 14 gatunkw wystpujcych w chodnej i umiarkowanej strefie pkuli pn. w Eurazji i Ameryce Pn. W Polsce w uprawie 9 gatunkw, 3 mieszace midzygatunkowe, 5 odmian botanicznych 31 uprawnych. Drzewa rozdzielnopciowe, jednopienne, wysokie, szybko rosnce, o smukej strzale i stokowatej koronie oraz konarach nie uoonych w okkach. P d y wyranie zrnicowane na krtkie i dugie. Dugopdy s bruzdkowane jak u wierkw, ale bez wystajcych trzonkw igie. Krtkopdy powstaj na dwuletnich gaziach i po kilku latach zamieraj. Pczki mae, brzowawe lub czerwone, na og bez ywicy; na dugopdach liczne, gste, na krtkopdach tylko jeden mogcy by pczkiem generatywnym. I g y sezonowe (!), delikatne, mikkie, + trjktne na przekroju, uoone skrtolegle, 15 - 35 mm d., od wczesnej wiosny (IV) intensywnie jasnozielone do niebieskawozielonych, jesieni te. S z y s z k i niewielkie, wyrastaj wycznie z krtkopdw, skierowane ku grze, dojrzewaj zwykle w kocu pierwszego roku, po wysypaniu nasion pozostaj przez kilka lat na drzewie. Wszystkie modrzewie s wybitnie wiatodne, nie znosz ocienienia nawet za modu. S odporne na warunki miejskie i zanieczyszczenia w okrgach przemysowych (z wyjtkiem SO2). Najlepiej rosn na glebach yznych, glinkowatych i umiarkowanie wilgotnych. le rosn na glebach piaszczystych, bardzo mokrych i zabagnionych. Rosn bardzo szybko, zwaszcza w modoci. S atwe do przesadzania nawet w pniejszym wieku.
PL
106 panorama 1b, 18, 20, 21a; kwatera IIB
004311 2n = 24
Larix decidua Mill. 1768 ssp. decidua
syn.: Abies Larix Poir. 1804, Larix europea DC. ex Lamb. 1805, Larix europea communis C.Lawson 1836, Larix
excelsa
Link 1824, Larix pyramidalis Salisb. 1804, Larix vulgaris Fisch. 1842, Larix larix Karsten 1880-1883,
Pinus Larix L. 1753
Modrzew europejski
D r z e w o 35 - 45 m wysokoci, szybko rosnce, dugowieczne, o koronie lunej, zwykle wskostokowatej i konarach poziomo rozpostartych lub ukowato przewisajcych, z cienkimi, zwisajcymi gazkami. P d y jasne, tawe, nagie, dwuletnie szare. I g y sezonowe, 1 - 3 (4) cm d., jasnozielone, jesieni te. S z y s z k i 2,5 - 4(6) cm d., uski okrywowe cienkie z nieco na zewntrz odgitym brzegiem, uski wspierajce niewidoczne lub czciowo wystaj w dolnej czci. D r e w n o twardzielowe z przewodami ywicznymi, biel wski, jasnoty, twardziel szeroka, czerwonobrzowa, soje roczne dobrze widoczne, ski liczne i nieregularnie rozmieszczone. Drewno do ywiczne, cikie, twarde, atwo upliwe, trudne w obrbce, bardzo trwae, skonne do pkania. W y s t .: r. i zach. Europa na wysokoci 1000 - 2500 m. U p r .: jak modrzewie, na glebach cikich, gliniastych i wilgotnych czsto choruje na raka modrzewiowego; b. mroz. (> - 29 C). W Polsce gatunek lasotwrczy: drzewostanw nasiennych - 349 ha, drzew doborowych - 806, plantacji nasiennych - 156 ha (41843 szczepy), plantacyjnych upraw nasiennych - 140 ha (76254 sadzonek). Z a s t .: gatunek niedoceniany, a wyjtkowo wartociowy w rnych terenach zieleni w caej Polsce. Doskonay w krajobrazie otwartym jak i zurbanizowanym. Z a s t . wielorakie wcznie z formowanymi ywopotami i szpalerami, godny zalecenia szczeglnie w terenach grskich i podgrskich. Przewodnik city na pewnej wysokoci nie odnawia si i wtedy korona staje si gr rozoysta i z czasem przypomina pokrojem cedr („polski cedr”). O k a z y najwiksze w Polsce: Biaka Tatrzaska gm. Bukowina 30/355/193, Nekla 26,5/326/174, Jabonna k. Warszawa 29/269/145 i w okolicach Wrocawia: Szczodre gm. Dugoka 28/331,Brzeg k. Opola 29/269/145, Wzichowo Mae gm. Milicz 27/265, Kronice 25/260. W a r t o w i e d z i e o odmianach polskich, ktrych nie ma w Wojsawicach: Larix decidua 'Glauca Coerulea' {F. Royski <1910/1910}, Larix decidua 'Nana' {A. Wrblewski/Szk. Krnickie <1935/1935}, Larix decidua 'Pendula' {F. Royski <1906/1906}, Larix decidua 'Polonica Repanda' {A. Wrblewski ?} syn. L. polonica repanda Wrblewski, Larix eurolepis 'Grot' {A. Marczewski 1997}, Larix kaempferi 'Pendula' {F. Royski <1911/1911}, Larix pendula 'Contorta' Browicz et Bugaa 1958 {Arboretum Krnickie 1931}. P o c h .: nn - <1939.
012344
Larix decidua 'Fastigiata' Snclauze 1868 {Snclauze Nurs. 1833}
syn.: Larix europea fastigiata stricta Snclauze 1868, Larix decidua 'Pyramidalis' Slavin 1932, Larix decidua f. fastigiata
(Snclauze) K.Koch
Modrzew europejski 'Fastigiata'
Nazwa zbiorowa dla drzew o wskim pokroju i gaziach wzniesionych skonie ku grze. W USA notowana jest prawie identyczna odmiana pod nazw Larix decidua 'Pyramidalis' {Ellwanger i Barry} i podobna do L. d. 'Pyramidalis Paulinw' {Skowski 1974}. P o c h .: Arboretum Lene w lizowie - 1997.
460 panorama 17; kwatera IIIC
008121
Larix decidua 'Krnik' Bojarczuk 1980 (T. Bojarczuk/Szk. Krnickie 1967/1994)
syn.: Larix decidua 'Globosa' hort.
Modrzew europejski 'Krnik'
Odmiana polska otrzymana w Arboretum Krnickim z „czarciej mioty”. Wg hodowcy: „Karowaty” krzew o kulistym pokroju. P d y zagszczone, krtkie, z licznymi pczkami pokrytymi obficie ywic.   I g y krtkie, zwykle do 2 cm d. i tylko przy wierzchoku jednorocznych pdw dusze, do 3 cm. Dorasta do 1 m wysokoci przy nieco wikszej rednicy. Przyrosty roczne bardzo krtkie. U p r .: odmiana b. mroz. (> - 29 C), doskonaa do ogrodw przydomowych, skalnych i wrzosowisk. Wymaga starannego nadzoru ogrodniczego, gdy jest czsto atakowana przez mszyc weniank skutkiem erowania jest brunatnienie i czciowe opadanie igie. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowa T. Bojarczuk - 1990.
534 panorama 20; kwatera IIB
004313
Larix decidua 'Repens' C.Lawson 1836 {Anglia ok. 1825}
syn.: Larix europea repens Willk. 1887, Larix decidua var. repens (Laws.) Henkel et Hochst.
Modrzew europejski 'Repens'
Karowata odmiana o gaziach pocych si po ziemi, ronie powoli. Szczepiona na wysokim pniu nie wytwarza przewodnika, ale drzewko o ukowato zwisajcych gazkach. Mona podwysza koron przez podwizywanie ku grze, jednego, modego pdu do palika. Up r .: b. mroz. (> - 29 C), atrakcyjny do ogrodw przydomowych i skalnych, ale czsto atakowany przez mszyc weniank. P o c h .: Szkka Pojemnikowa E.J. Grbczewscy, Warszawa ofiarowa J. Grbczewski - 1993.
kwatera IIC
012409
Larix kaempferi 'Blue Rabbit' Den Ouden et Boom 1965 {L. Konijn Baumsch. ok. 1960}
Modrzew japoski 'Blue Rabbit'
Odmiana o pokroju lunym, szerokokolumnowym i niebieskich igach. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Dendrologick Zahrada VOZ Prhonice - 1995.
498 panorama:18, 19, 23; kwatera IIIB
008512
Larix kaempferi 'Diane' Horstmann 1983 {G.D. Bhlje 1974}
Modrzew japoski 'Diane'
Odmiana krzaczasta, o gaziach i igach falicie pokrconych, ronie powoli. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C); rudawe, powykrcane pdy szczeglnie atrakcyjne zim, dlatego odmiana zalecana szczeglnie do zimowych ogrodw i w bukieciarstwie, do suchych kompozycji. P o ch .: Szkka Pojemnikowa E.J. Grbczewscy, Warszawa ofiarowa J. Grbczewski - 1993.
595 panorama 22; kwatera IIA
009231
Larix kaempferi 'Pendula' Beissn. 1896 {H.A. Hesse <1896}
syn.: Larix leptolepis pendula Beissn. 1900
Modrzew japoski 'Pendula'
Nazwa zbiorowa dla drzew o gaziach zwisajcych i modrych igach. U p r .: mroz. (29 - C). O k a z y najwiksze w Polsce: Arboretum Wirty, n-ctwo Kaliska 302 cm obwodu. P o c h .: Boskoop, gieda - 1993.
497 panorama 18; kwatera IIIC; fot. 184
008774
Larix kaempferi 'Wolterdingen' Krssm. 1979 {G. Horstmann <1979}
Modrzew japoski 'Wolterdingen'
Karowaty k r z e w, ronie bardzo wolno, po 10 latach uprawy osiga 50 70 cm; nisko szczepiony tworzy gste, zwarte „poduszki”. I g y sezonowe do 3 - 5 cm d., niebieskawozielone, jesieni te, bardzo dugo utrzymuj si na gaziach. U p r .: mroz. ( - 29 C), atrakcyjny do przydomowych, maych ogrodw. P o c h .: Dendrologick Zahrada VOZ Prhonice - 1999.