rodzina Berberidaceae - Berberysowate
× MahoberberisC.K.Schneid.
[Mahonia × Berberis]
Mahoberberys
Grupa krzyæówek miźdzyrodzajowych obejmuj±ca 4 mieszańce. W Polsce uprawiane s± 2. Od berberysów odróæniaj± siź bezbronnymi pźdami, natomiast podobnie jak u mahonii, maj± pojedyńcze, czasami 3-dzielne licie.
kwatera IIIB
008440
× Mahoberberis neubertii Baumann ex Lem. {Baumann ok. 1850}
[Berberis vulgaris × Mahonia aquifolium]
syn.: Berberis neubertii Baumann, Berberis neubertii var. ilicifolia C.K.Schneid., Berberis ilicifolia hort. non
Forst.
Mahoberberys Neuberta
K r z e w do¶ę gźsty, o wzniesionych, bezbronnych pźdach, do 1,2 - 2 m wysokoci. L i c i e wielosezonowe, po ostrzejszych zimach zwykle wiosn± opadaj±ce, na d³ugopźdach pojedyncze 3 - 7 cm d³., kolczasto-z±bkowane, skórzaste, matowe, niebieskawozielone, a na krótkopźdach i u podstawy z³oæone z 3 - 5 listków. U p r .: zad. mroz. ( - 26 °C); preferuje gleby æyzne i wilgotne, lekko kwane do alkalicznych i stanowiska s³oneczne lub pó³cieniste. Krzew podobny bardziej do mahonii niæ do berberysu. Niestety prawie corocznie jest poraæany jest przez m±czniaka. Z a s t .: zawsze zielony krzew ozdobny dla Polski Zach. P o c h .: Ogród Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowa³a £. Swi³³o - 1990.
rodzina Berberidaceae Berberysowate
Mahonia Nutt.
Mahonia
Do rodzaju naleæy 70 gatunków wystźpuj±cych g³ównie w Azji, od Himalajów po Sumatrź oraz w Ameryce P³n. i ¦rod. W Polsce uprawianych jest 5 gatunków, 2 mieszańce miźdzygatunkowe i 3 odmiany uprawne. K r z ewy o liciach wielosezonowych, skrźtoleg³ych, z³oæonych pierzasto (rzadziej 3 listkowych). K w i a t y zebrane w grona, wiechy lub wi±zki, owadopylne, miododajne; owocem jest kilkunasienna jagoda, zwykle ciemnoniebieska z sinym, woskowym nalotem. Nazwa rodzajowa nadana dla upamiźtnienia amerykańskiego ogrodnika B. Mac Mahona (1775 - 1816).
104 panorama: 1b, 7, 18, 19; kwatera: IA, IVB, IX, XVI; fot.215
003647
Mahonia aquifolium (Pursh) Nutt.
syn.: Berberis aquifolium Pursh
Mahonia pospolita
K r z e w do 1 - 1,3 m rednicy, z do¶ę sztywnymi, wyprostowanymi, prawie nie rozga³źzionymi pźdami. L i c i e wielosezonowe, 6 - 8 cm d³., pierzaste, z³oæone z 5 - 9 sztywnych, b³yszcz±cych listków z kolczastymi z±bkami na brzegach; jesieni± czź¶ciowo purpurowe. K w i a t y w IV - V, æó³te, w gźstych, wyprostowanych gronach na zesz³orocznych pźdach, miododajne (ok. 44 kg z ha). O w o c e we IX, 1 cm red., granatowoczarne, z czerwonym sokiem, o duæej zawartoci witaminy C. W y s t .: zach. czź¶ę Ameryki P³n.; w Polsce niekiedy zdzicza³y. U p r .: mroz. ( - 29 °C); w czasie surowych zim przemarza, ale szybko regeneruje, dziźki zdolnoci wydawania odroli; lubi gleby lekkie, próchnicze i dostatecznie wilgotne, szczególnie pod koniec zimy i wczesn± wiosn±. Podobnie jak u innych rolin zawsze zielonych, wskazane jest przed nastaniem zimy obfite podlewanie (!). Znosi silne ocienienie i konkurencjź wysokich drzew. Wymaga os³oniźcia przed zimnymi i suchymi wiatrami. Najlepiej ronie w zach. Polsce. Z a s t .: dekoracyjny i ³adnie kwitn±cy krzew, dobry na niskie æywop³oty, w miejscach cienistych i pod koronami drzew. Ga³±zki s± powszechnie uæywane do wyrobu wieńców i wi±zanek pogrzebowych. Obok bluszczu i bukszpanu najczź¶ciej u nas spotykany krzew o liciach wielosezonowych. Niekiedy owoce uæywane s± do produkcji wina. Korzenie zawieraj± silnie barwi±cy æó³ty sok. P o c h .: OBUWr Wroc³aw 1988; 1994, Arboretum Lene w ¦lizowie ofiarowa³ S. Sźktas 1993; liczne samosiewy.
kwatera IIIE
007839
Mahonia nervosa (Pursh) Nutt.
syn.: Berberis nervosa Pursh, Mahonia glumacea Spreng.
Mahonia æylasta
K r z ew 25 - 40 cm wysokoci (!), niekiedy tworz±cy roz³ogi. L i c i e wielosezonowe, do 40 cm d³., z³oæone z 11 - 23 jajowatych listków 4 - 8 cm d³., z 10 - 18 ciernistymi z±bkami po kaædej stronie blaszki i 3 - 5 nerwami; z wierzchu lekko b³yszcz±ce, szarozielone, spodem æó³tozielone; ogonek 5 - 12 cm d³. K w i a t y w IV/V, æó³te, w wyprostowanych gronach 17 - 25 cm d³., po 4 razem. O w o c e niebieskoczarne z szarym nalotem, jajowate, oko³o 1 cm red. W y s t .: zach. Ameryka P³n. Kolumbia Bryt. po Kaliforniź. U p r .: nie mroz. ( - 18 °C). P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa³ J. Tumi³owicz - 1995.
rodzina Rosaceae - Róæowate
Malus Mill.
Jab³oń podrodzina Maloideae Jab³kowe
Do rodzaju naleæy oko³o 35 gatunków, wystźpuj±cych w umiarkowanej strefie pó³kuli p³n. W Polsce na stanowiskach naturalnych ronie 1 gatunek, a uprawianych jest 28 gatunków, 8 odmian botanicznych, 2 formy, 14 mieszańców miźdzygatunkowych i 300 odmian uprawnych. D r z e w a lub k r z e w y o ga³źziach niekiedy z cierniami. Li c i e sezonowe, pojedyncze, niekiedy klapowane lub sieczne, brzegiem + pi³kowane. K w i a t y w IV/V, 1,5 - 5 cm red., bia³e, róæowe, purpurowe lub czerwone; zebrane w baldaszkach lub baldachogronach. O w o c e jab³kowate, róænej wielkoci i koloru. Odporno¶ę na mróz róæna u poszczególnych gatunków. Lubi± gleby æyzne, wieæe i stanowiska s³oneczne. W a r t o w i e d z i e ę : o polskich odmianach jab³oni ozdobnych, których nie ma w Wojs³awicach Malus baccata 'Macrocarpa' {A. Wróblewski 1927/1938}, M. communis 'Foliis Argenteomarginatis nova' {F. Roæyński <1904/1904}, M. × purpurea 'Fryderyk Chopin' {W. Seneta/Szkó³ki Miejskie Warszawa <1965/1970}, M. × purpurea 'Hedwigiae' {A. Wróblewski/Szkó³ki Kórnickie <1952/1955}( syn. M. × p. 'Jadwiga'), M. × purpurea 'Hoseri' {A. Wróblewski/Szkó³ki Kórnickie <1952/1955} (syn. M. × p. 'Hoser'), M. × purpurea 'Justyna' {W. Seneta/Szkó³ki Miejskie Warszawa <1965/1970}, M. × purpurea 'Makowieckiana' {A. Wróblewski/Szkó³ki Charzewice <1950/1950} (syn. M. × p. 'Makowiecki'), M. × purpurea 'Ola' {Jan Gr±bczewski <1981/1981}, M. × purpurea 'Rogów' {H. Eder <1968}, M. × purpurea 'Szaferi' {A. Wróblewski/Szkó³ki Kórnickie <1951/1955}, M. × purpurea 'Wierdakii' {A. Wróblewski/Szkó³ki Kórnickie <1951/1955} (syn. M. × p. 'Wierdak'), M. × scheideckeri 'Foliis Purpureis' {S. Tokarz <1931/1931}, M. × scheideckeri 'Penkula' {S. Tokarz <1930/1930}.
kwatera IVD
003914
Malus × purpurea 'Kobendza' Bia³obok 1951 {A. Wróblewski/Szkó³ki Charzewice ok.
1950}
syn.: Malus × purpurea 'Kobendzii', Malus purpurea (Barbier) Rehder var. kobendzii Wróbl., Malus × purpurea
'Kobendzae'
Jab³oń purpurowa 'Kobendza'
Ma³e d r z e w k o do 5 m wysokoci. L i c i e sezonowe, m³ode czerwone, potem br±zowe i zielone. K w i a t y w V, bardzo liczne, na pocz±tku rozwoju lici, od 3,8 do 4,2 cm, bladoróæowe, spodem ciemniej zabarwione, w p±czku i w czasie rozwoju ciemnoczerwone, zwisaj± na d³ugich szypu³kach.     O w o c e jab³kowate, ma³e, do 2,5 cm red., bez dzia³ek kielicha (!). U p r .: b. mroz. (> - 29 °C).     P o c h .: Szkó³ka Dzieęmierów Zak³adu Dowiadczalnego PAN - 1991.
kwatera IVD
011606
Malus sieboldii (Regel) Rehder
syn.: Malus toringo Siebold ex Miq., Malus toringo (Sieb.) ex De Vries, Pyrus sieboldii Regel, Sorbus toringo
Siebold
Jab³oń japońska
K r z e w lub ma³e drzewko do 4 - 6(8) × 6 -12 m, o szerokiej, parasolowatej koronie i pźdach wygiźtych ku ziemi, w m³odoci pokryty w³oskami. L i c i e sezonowe, jajowate lub eliptyczne, 3 - 6(8)cm d³., grubo pi³kowane, 3 - 5-klapowe (!) na d³ugopdach, m³ode pokryte w³oskami z obu stron, starsze tylko z do³u; ogonki liciowe pokryte w³oskami; jesieni± æó³toczerwone. K w i a t y w V, 2 - 3,5 cm red., bia³e, w p±ku bladoróæowe z ciemniejszymi pr±ækami; kielich i szypu³ki pokryte w³oskami. O w o c e liczne, kuliste, 5 - 8 mm red., æó³topomarańczowe do æó³tobr±zowych na czerwonych ogonkach, utrzymuj± siź d³ugo (niszczy je dopiero - 8°C.) W y s t .: Japonia. U p r .: mroz. ( - 29 °C) i odporna na m±czniaka. Z a s t .: efektowna w czasie kwitnienia i owocowania, winna byę sadzona na pierwszym planie. Owoce s± pokarmem dla wielu ptaków. P o c h .: OB Matsudo - 1991.
181panorama: 4, 24; kwatera: IVA, IVB
007825
Malus 'Royalty' {W.L. Kerr 1958/1962}
syn.: Malus × purpurea 'Royalty', M. × purpurea 'Royality'
Jab³oń 'Royalty', syn. Jab³oń purpurowa 'Royalty'
K r z e w lub ma³e d r z e w k o powoli rosn±ce do 4 - 6 × 4 - 5 m wysokoci, o grubych pźdach. L i c i e sezonowe, duæe 8 - 12 cm, b³yszcz±ce, purpurowoczerwone (!), potem ciemnozielonopurpurowe; jesieni± br±zowoczerwone. K w i a t y pojedyncze, 3,5 - 4 cm szer., rubinowoczerwone, bardzo liczne, ale cze¶ę przykryta jest li¶ęmi. O w o c e wyd³uæone,1,5 cm d³., ciemnoczerwone. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C); ma³o podatna na parcha.. P o c h .: Szkó³ka Dzieęmierów Zak³adu Dowiadczalnego PAN - 1991.
rodzina Menispermaceae - Miesiźcznikowate
Menispermum L.
Miesiźcznik
Ma³y rodzaj do którego naleæ± zaledwie ? gatunki, wystźpuj±ce w ?. W Polsce uprawiane s± 2 gatunki.
kwatera: IIIB, X, XIIB, A/8
006402
Menispermum dauricum DC.
Miesiźcznik dahurski
P n ± c z e wij±ce siź, lewoskrźtne, dwupienne, oko³o 3 - 4 m wysokoci. P źd y m³ode nagie (!). L i c i e sezonowe, 6 - 12 cm d³., naprzemianleg³e, nagie, d³ugoogonkowe 3 - 12 cm, 3 - 7-klapowe do ca³obrzegich, wypuk³e i osadzone dachówkowato. K w i a t y w V/VI, zielonoæó³te, niepozorne, ma³e, zebrane w baldachokszta³tnych k³osach oko³o 4 - 6 cm d³. O w o c e w X/XI, czarne pestkowce, 1cm red. W y s t .: Azja Wsch. Chiny, Mongolia, wsch. Syberia, Japonia. U p r .: mroz. ( - 29 °C). Jest to delikatne pn±cze tworz±ce liczne odrola korzeniowe; dobrze ronie na stanowiskach s³onecznych, jak i cienistych; nie lubi gleb suchych. Gatunkiem o wiźkszych i ³adniejszych liciach jest M. canadense L. P o c h .: nn - <1970; OB W³adywostok - 1991; OB Matsudo - 1996.
rodzina Asclepiadaceae - Troje¶ciowate
Metaplexis
Metapleksis
Do rodzaju naleæy 6 gatunków wystźpuj±cych w Azji Wsch.; w Polsce uprawiany jest 1 gatunek.
K r z e w y wij±ce siź, o liciach sezonowych.
kwatera A/1
012180
Metaplexis stauntoni Roem. et Schult. 1809
syn.: Metaplexis chinensis (Bunge) Decne., Metaplexis japonica (Thunb.) Makino, Metaplexis stauntonii Roem.
et Schulte., Metaplexis Stauntoni Schult. 1809, Pergularia japonica Thunb., Urolstelma chinensis Bunge
Metapleksis Stauntona
P n ± c z e wij±ce siź, w uprawie u nas do 3-4 m wysokoci, tworzy liczne odrola korzeniowe.P ź d y zielone, m³ode pokryte w³oskami, wewn±trz z mlecznym sokiem. L i c i e sezonowe, 5 - 11 cm d³., naprzemianleg³e, pojedyncze, jajowate, u podstawy mocno sercowate, na wierzcho³ku d³ugo zaostrzone; ogonek 3 - 7 cm d³. K w i a t y w VII - VIII, 12 mm szer., niepozorne, 5-krotne, róæowobia³e, p³askokuliste; zebrane w sp³aszczone wierzchotki 3 - 15 cm d³., na d³ugich szypu³kach.    O w o c e do 10 cm d³., skórzaste torebki. W y s t .: Chiny, Japonia. U p r .: mrozoodporno¶ę niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie do¶ę mroz. ( - 20,5 °C) lub tylko ndost. mroz. ( - 18 °C); pźdy nadziemne przemarzaj± do gruntu, ale szybko odnawia siź. W a r t o w i e d z i e ę : nazwź gatunkow± nadana ku czci botanika G.L. Stauntona (1737 - 1801). P o c h .: OB Matsudo 1994.
rodzina Cupressaceae - Cyprysowate
Metasequoia Miki ex Hu et Cheng 1941
Metasekwoja
Do rodzaju naleæy tylko 1 gatunek.
relikt,endemit
11 panorama: 1a, 3, 5, 6, 9, 12, 14, 20, 22
kwatera: IB, IIA, IVB, XIIB, A/7; fot. 148, 149
004315 2n = 22
Metasequoia glyptostroboides Hu et W.C.Cheng 1948
syn.: Metasequoia glyptostroboides var. caespitosa Y.H.Long et Y.Wu, Sequoia glyptostroboides (Hu et
W.C.Cheng) Weide
Metasekwoja chińska
D r z e w o do 35 m wysokoci, rozdzielnop³ciowe, jednopienne, o koronie lu¼nej, w±skostoækowatej i strzale silnie zbieæystej, ronie bardzo szybko. P ź d y naprzeciwleg³e, dwojakie (jak u Taxodium) trwa³e, drewniej±ce, z p±czkami oraz sezonowe, boczne bez p±czków, odpadaj±ce w jesieni wraz z ig³ami. P±czki dobrze widoczne, ma³e, oko³o 5 mm d³., odstaj± prostopadle od pźdów. I g ³ y sezonowe (!) 4 - 5 cm d³., na starszych drzewach krótsze (2-5 cm), miźkkie, jasnozielone, pó¼niej ciemnobr±zowe, jesieni± æó³te lub czerwonobr±zowe; u³oæone naprzeciwlegle i grzebieniasto.S z y s z k i kuliste, 2,5 cm red., zielone, pó¼niej br±zowe, zwisaj± w czasie dojrzewania na d³ugich do 5 cm ga³±zkach bocznych; dojrzewaj± w pierwszym roku, wysypuj± nasiona i opadaj± w ca³oci wraz z „szypu³ami”. W y s t .: Chiny, wsch. Sichuan i zach. Hupei na wysokoci 700 - 1350 m. U p r .: w starszym wieku b. mroz. (> - 29 °C), w m³odoci dost. mroz. ( - 23 °C), w czasie surowych zim m³ode pźdy nieznacznie przemarzaj±, ale dobrze regeneruj± i zachowuj± przewodnik. Wymagania glebowe ma przeciźtne, ale preferuje gleby æyzne, wieæe i dobrze zaopatrzone w wodź. W ojczy¼nie swej metasekwoja nazywana jest wodn± jod³± lub modrzewiem, gdyæ najlepiej ronie na stanowiskach wilgotnych, a nawet na mokrad³ach. Jest to gatunek wiat³oæ±dny, odporny na warunki miejskie i skaæenia przemys³owe. W uprawie od 1948 r., w Polsce od 1949 r.(!). Z a s t .: drzewo o atrakcyjnym pokroju i kolorystyce wiosn± jasnozielone, jesieni± æó³te lub br±zowe. Doskonale prezentuje siź pojedynczo lub w grupach oraz w formowanych szpalerach. Godne szerszego stosowania w róænych rodzajach terenów zieleni. W a r t o w i e d z i e ę : rodzaj Metasequoia zosta³ po raz pierwszy opisany w 1941 r., na podstawie skamienia³oci trzeciorzźdowych i obejmowa³ tylko roliny wymar³e (kopalne). Przed 60 milionami lat metasekwoje ros³y równieæ w Polsce. Pierwsz± æyw± rolin± odkry³ w 1945 r.(!) T. Wang w dolinie Shui-hsa-pa, w prowincji Sichuan w Chinach Centralnych, a opisali j± w 1948 r. H.H. Hu i W.C. Cheng. Juæ w rok pó¼niej Ogrody Botaniczne w Krakowie, Warszawie i Kórniku (16 m wys. i 130 cm obwodu pomiar w 1977 r.) wysia³y nasiona, a roliny z nich otrzymane rosn± do dzisiaj. Podobn± sensacj± przyrodnicz± by³o opublikowanie w 1994 r.(!) informacji o odkryciu w Australii kilkudziesiźciu drzew znanych tylko z jury i kredy nazwanych Wollemia nobilis W.G.(?) Jones et. al. z rodziny Araukariowatych. P o c h .: prawd. Arboretum Kórnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowa³ W. Buga³a i T. Bojarczuk ok. 1964/65 r. (pomiary w 2000 r. kwatera IIA 22/164 i IVB 15/126); gie³da Boskoop - 1994; Arboretum Lene w ¦lizowie - 1998.
rodzina Cupressaceae - Cyprysowate
Microbiota Kom. 1923
syn.: Mikrobiota
Mikrobiota
Do rodzaju naleæy tylko 1 gatunek.
404 panorama: 16, 21b; kwatera: IA, IIIC; fot.110
004316
Microbiota decussata Kom. 1923
syn.: Mikrobiota decussata Kom. 1923
Mikrobiota syberyjska
K r z e w 0,5 - 0,8 m wysokoci i oko³o 2 m red., rozdzielnop³ciowy, dwupienny, z roz³oæystymi, ³ukowato wygiźtymi ga³źziami. Rozga³źzienia do¶ę p³askie, dwustronne. L i c i e wielosezonowe, ³uskowate, drobne, wyd³uæone i d³ugo zaostrzone; zielone lub szarawe, nieco janiejsze od spodu, jesieni± i zim± charakterystycznie rude. Na pźdach przewodnich wystźpuj± krótkie, oko³o 4 mm d³., odstaj±ce igie³ki; w g³źbi starszych krzewów takæe m³odociane ga³±zki z igie³kami. S z y s z k i drobne, 6 mm × 3 mm, z 2 - 4 ³uskami i z 1 bezskrzyd³owym nasieniem. W y s t .: p³d.-wsch. Syberia. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C), tolerancyjna w stosunku do gleby, wraæliwa na suszź i przesychanie gleby, preferuje stanowiska s³oneczne, ale ronie do¶ę dobrze takæe w pó³cieniu; W uprawie w Polsce od 1963 r. (Arboretum Rogów). Z a s t .: krzew o piźknym pokroju i oryginalnej zimowej barwie. Doskona³a na okrywy i do ogrodów skalnych. P o c h .: Szkó³ka Krzewów E. Pude³ek, Pisarzowice - 1988; Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa³ J. Tumi³owicz - 1993; OBUWr. Wroc³aw - 1991.
rodzina Myricaceae - Woskownicowate
Myrica L.
Woskownica
Do rodzaju naleæy 35 gatunków, w Polsce uprawianych jest 56 gatunków.
kwatera IVC
003951
Myrica pensylvanica Loisel.
syn.: Cerothamnus pensylvanicus (Loisel.) Moldenke 1937, Myrica caroliniensis Loisel. non Mill., Myrica
cerifera
Bigelow non L., Myrica cerifera var. latifolia Aiton
Woskownica pensylwańska
K r z e w dwupienny, w uprawie oko³o 1,5 m wysokoci, w ojczy¼nie 2 - 2,5 m wysokoci, gźsty, kulisty; tworz±cy odrosty korzeniowe. P ź d y szarozielone (!), pokryte szarymi gruczo³owatymi w³oskami. L i c i e sezonowe lub 2-sezonowe, 2 - 8 (10) × 1,5 - 4 cm, skórzaste, odwrotnie jajowate, niemal ca³obrzegie (!), na wierzcho³ku zaokr±glone lub krótko zaostrzone; z wierzchu ciemnozielone, obustronnie pokryte w³oskami, spodem ze z³ocistoæó³tymi gruczo³kami; silnie aromatyczne. K w i a t y w IV/V, niepozorne, przed li¶ęmi, (>) æó³tozielone zebrane w kotki do 1,5 cm d³., (+) oko³o 1 cm d³. O w o c e 3,5 - 4,5 mm red. , kuliste, pokryte szarobia³ym woskiem, pocz±tkowo z w³oskami, gźsto skupione po kilkanacie sztuk, d³ugo utrzymuj± siź w zimie. W y s t .: p³n.-wsch. wybrzeæa Ameryki P³n. na suchych i piaszczystych stanowiskach. U p r . b. mroz. (> - 29 °C). Dekoracyjne owoce i licie. Nie ma specjalnych wymagań, ale preferuje gleby kwane i piaszczyste oraz stanowiska s³oneczne do pó³cienistych. Adaptuje siź w szerokim zakresie pH gleby i toleruje jej zasolenie. Polecana jako rolina hamuj±ca erozjź. Odporna na choroby i szkodniki. W a r t o w i e d z i e ę : wosk wygotowany z owoców amerykańskich woskownic by³ uæywany przez europejskich kolonizatorów do wyrobu wiec. W Anglii i Skandynawii uæywano lici woskownicy europejskiej (M. gale) do aromatyzowania piwa („gale beer”). P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 1999.
rodzina Rosaceae - Róæowate
Neillia D.Don.
Neillia
Do rodzaju naleæy oko³o 1215 gatunków, wystźpuj±cych w Chinach, Korei, Himalajach i na Jawie; w Polsce w uprawie gruntowej 3 gatunki i 1 odmiana botaniczna.
kwatera: IVA, XIII
011506
Neillia thibetica Franch.
syn.: Neillia longiracemosa Hemsl.
Neillia tybetańska
K r z e w do 2 m red., o pźdach pokrytych w³oskami, ³ukowato przewieszaj±cych siź i ³uszcz±cej siź korze; daje niekiedy odrosty korzeniowe. Li c i e 8 - 10 cm d³., jajowate, d³ugo zaostrzone, u podstawy sercowate, 3-klapowe, podwójnie z±bkowane; z wierzchu nagie, jasnozielone, od spodu na wszystkich nerwach pokryte w³oskami; przylistki jajowate; ogonek 8 - 15 cm d³. K w i a t y w V/VI, do 8 mm d³., drobne róæowe, rurkowate, zebrane w ³ukowate, bardzo gźste grona 8-18 cm d³.W y s t .: zach. Chiny. U p r .: zad. mroz. ( - 26 °C); czasami marzn± końce pźdów, ale ³atwo odnawiaj± siź. Sadzię w æyznej, przepuszczalnej glebie na stanowiskach s³onecznych lub pó³cienistych. Moæna przycinaę po kwitnieniu, by krzewy zagź¶ci³y siź. Gatunek godny polecenia do parków, zieleni miejskiej i duæych ogrodów. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa³ J. Tumi³owicz - 1996, 1998.
rodzina Nyssaceae - B³otniowate
Nyssa L.
B³otnia
Do rodzaju naleæy 6 gatunków, 4 wystźpuj± w Ameryce P³n. i 2 w Azji; w Polsce uprawiane s± 2 gatunki. S± to d r z e w a dwupienne o liciach sezonowych, skrźtoleg³ych, ca³obrzegich lub odlegle z±bkowanych.K w i a t y drobne,zielonkawobia³e, (+)siedz±ce. Owocem jest pestkowiec.C i e k a w o s t k a : Nyssa to imiź greckiej nimfy wodnej.
kwatera A/6, A/12
003920
Nyssa sylvatica Marsh
syn.: Nyssa multiflora Wangenh., Nyssa villosa Michx.
B³otnia lena, syn.: Kl±æa lena
D r z e w o w uprawie do 10 m wysokoci, w ojczy¼nie 20 - 30 × 5 - 12 m, o stoækowatej, gźstej koronie, poziomych i na końcach przewisaj±cych konarach, czźsto z licznymi odrostami korzeniowymi. Ronie powoli, po 20 latach uprawy osi±ga 4 - 5 ×3 m. Pźdy jasnobr±zowe, kora szara. L i c i e sezonowe, zmienne, jajowate do eliptycznych lub odwrotnie jajowatych, 5 - 12 × 2,5 - 7 cm., ca³obrzegie, silnie b³yszcz±ce; jesieni± wspaniale æó³te, czerwone i szkar³atne. K w i a t y w IV/V, wraz z li¶ęmi, mźskie i æeńskie, bardzo drobne, zielonkawe, 5-p³atkowe, zebrane w g³ówki w k±tach lici, trudno zauwaæalne. O w o c e w IX, ciemnogranatowe, do 0,8 - 1,5 cm d³., zebrane zwykle po 2 - 3 na d³ugich, zwisaj±cych szypu³kach. W y s t .: wsch. tereny Ameryki P³n. U p r .: mroz. ( - 29 °C). Wymaga miejsc s³onecznych lub pó³cienistych, gleb æyznych, kwanych o pH 5,5 - 6,5, wilgotnych, nawet podmok³ych, ale toleruje takæe suche. Ze wzglźdu na g³źboki, palowy system korzeniowy drzewo trudne do przesadzania. Z a s t .: gatunek wyj±tkowo cenny i atrakcyjny do jesiennych zestawień kolorystycznych; wyróæniaj±cy siź w grupie innych kolorowych jesieni± drzew i krzewów. Zalecany do parków, szczególnie nad ciekami wodnymi, stawami i na tereny podmok³e. W Niemczech, ze wzglźdu na w±sk± koronź, sadzone przy ulicach. Obecnie wyselekcjonowano kilka odmian o ³adnym pokroju, szczególnie intensywnie przebarwiaj±cych siź jesieni±, np.: 'Autumn Cascade', 'Jermyn's Flame', 'Gerhard Mahn'. P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 1999.
rodzina Rosaceae - Róæowate
podrodzina Prunoideae - ¦liwowe
Oemleria Rchb.
syn.: Osmaronia Greene
Osmaronia
Do rodzaju naleæy tylko 1 gatunek.
kwatera IIIF
010789
Oemleria cerasiformis (W.L. Hook. et Arnott) J.W.Landon 1975
syn.: Nuttallia cerasiformis Torr. et Gray1840, Oemleria cerasiformis (Torr. et A.Gray ex Hook. et Arn.)
J.W.Landon, Osmaronia cerasiformis (Torr. et A.Gray) Greene, Osmaronia cerasiformis Greene. 1891,
Osmaronia cerasiformis (Torr. et A.Gray ex Hook. et Arn.) Greene
Osmaronia liwkowata, syn.: Oemleria liwkowata
K r z e w w uprawie oko³o 2 - 3 m wysokoci, w ojczy¼nie do 5 m, najczź¶ciej dwupienny, wyprostowany, wielopźdowy, lu¼ny, daj±cy liczne odrosty korzeniowe. P ź d y nagie, rozwijaj± siź wczesn± wiosn± w III, dlatego s± niekiedy niszczone przez spó¼nione wiosenne przymrozki. L i c i e sezonowe, 7 - 10 cm d³., naprzemianleg³e, pojedyncze, odwrotniejajowate do lancetowatych, ca³obrzegie, obustronnie zaostrzone; z wierzchu ciemnoszarozielone, spodem szarozielone mniej lub bardziej pokryte w³oskami. K w i a t y pachn±ce, wczesne, w III - IV, 7 - 10 mm, bia³e z zielonym odcieniem, zebrane po 5 - 10 w zwisaj±ce, krótkie grona 10 cm d³.; 1 - 5 prźcików u³oæonych w 3 okó³kach; kielich zielony, dzwonkowaty. O w o c e 1 -1,5 cm d³., podobne do liwki, zebrane po 1 - 3, niebieskoczarne, z cienkim, purpurowym mi±æszem i 1 g³adkim, br±zowym nasieniem 7 - 8 mm d³. W y s t .: zach. USA (Kolumbia Bryt. po Kaliforniź). U p r .: dost. mroz. ( - 23 °C). w m³odoci bardzo wraæliwa na mrozy i wymaga okrywania. Lubi gleby æyzne, wilgotne i przepuszczalne oraz stanowiska pó³cieniste. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa³ J. Tumi³owicz - 1996.
rodzina Oleaceae - Oliwkowate
Osmanthus Lour.
Osmantus
Do rodzaju naleæy 30 gatunków, wystźpuj±cych: w Azji Wsch., na Wyspach Pacyfiku oraz w p³d. USA (2 gatunki). W Polsce w uprawie gruntowej tylko 1 gatunek, ze wzglźdu na ma³± mrozoodporno¶ę pozosta³ych. C i e k a w o s t k a : nazwa rodzaju pochodzi od dwóch greckich s³ów osme = zapach i anthos = kwiat.
kwatera IIIF
008441
Osmanthus decorus (Boiss. et Balansa) Kasapligil
syn.: Phillyrea decora Boiss. et Balansa, P. laurifolia hort., P. vilmoriniana Boiss. et Balansa ex Boiss.
Osmantus dekoracyjny
K r z e w 2 - 3 (4,5) × 5 m, zwarty, szerokokulisty, gźsty. P ź d y nagie i sztywne. L i c i e wielosezonowe, 8 - 12 × 3 - 4 cm, skórzaste, lancetowate do pod³ugowatych, ca³obrzegie lub rzadko pi³kowane, na wierzcho³ku zaostrzone, nagie, z wierzchu ciemnozielone i lni±ce, spodem æó³tozielone; ogonek 11,5 cm d³. K w i a t y w V, 6 mm szer., bia³e, rurkowate, 4- krotne z p³atkami 8 mm d³., zebrane w boczne, gźste i liczne grona, pachn±. Owoce niebieskoczarne, jajowate, do 1,5 cm d³. z 1 tylko nasieniem. W y s t .: Kaukaz: Gruzja, p³n.- wsch. Turcja. U p r .: do¶ę mroz. ( - 20,5 °C); wskazane os³oniźte, pó³cieniste stanowiska wymagania podobne do bukszpanu i laurowini, z którymi wystźpuje razem w zarolach typu makia. Gatunki i liczne odmiany Osmanthus heterophyllus uprawiane s± do¶ę powszechnie w zach. Europie jako roliny ozdobne z barwnych lici i pachn±cych kwiatów. Te podobne do ostrokrzewów roliny zaleca siź uprawiaę w Polsce w pojemnikach. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa³ J. Tumi³owicz 1995.
rodzina Betulaceae (d. Carpinaceae) - Brzozowate
Ostrya Scop.
Chmielograb
Do rodzaju naleæy 9 gatunków rosn±cych w Europie, Azji Mn., Azji Wsch., Ameryce P³n. i na Kaukazie; w Polsce uprawiane s± 3 gatunki. Dr z ewa podobne do grabów, owocostany podobne do „szyszek chmielu”.
kwatera B/1
011594
Ostrya virginiana (Mill.) K.Koch
syn.: Carpinus ostrya L. in part., Carpinus virginiana Mill., Ostrya virginica Willd, Ostrya virginiana K.Koch,
Ostrya virginiana Britton. et Poggenb. 1888
Chmielograb wirginijski
D r z e w o 15 - 20 m wysokoci. M³ode p źd y czźsto pokryte gruczo³kowatymi w³oskami, pó¼niej nagie i ciemnobr±zowe; kora szarobr±zowa, cienka. L i c i e sezonowe, 6 - 12 × 3 - 5 cm, jajowatolancetowate, d³ugo zaostrzone, u podstawy lekko sercowate (!), z 11 - 15 parami nerwów z w³oskami, ostro pojedynczo pi³kowane, z wierzchu ciemnozielone, spodem janiejsze, obustronnie pokryte miźkkimi w³oskami; ogonek 5 mm d³. K w i a t y w IV/V, rozdzielnop³ciowe, mźskie kotki 3 - 5 cm d³., æeńskie niepozorne. Owocostany 3 - 6 cm d³., podobne do szyszek chmielu, z wrzecionowatymi (!) orzeszkami 6-8 mm d³.,na końcach nagie(u Ostrya carpinifolia w³oski).W y s t .: Ameryka P³n. na p³d. po Florydź i Teksas. U p r .: w zaleænoci od pochodzenia od mroz. do b. mroz. (- 29 °C) . Wymagania podobne jak nasz Carpinus betulus niewielkie w stosunku do gleby i stanowiska. P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 2000.
rodzina Ericaceae - Wrzosowate
Menziesia Sm.
Menziesia
Do rodzaju naleæy 6 (7) gatunków wystźpuj±cych w Azji Wsch. i Ameryce P³n. W Polsce
uprawiane s± 4 gatunki tych niskich krzewów, podobnych do azalii, o liciach sezonowych.
K w i a t y maj± dzwonkowate, 4(5)-krotne, zebrane w wi±zkach na szczycie pźdu.
582 panorama 22: kwatera: IIA, IIIF
006902
Menziesia pilosa (Michx.) Juss.
syn.: Azalea pilosa Michx., Menziesia ferruginea var. Sims, Menziesia globularis Salisb.
Menziesia orzźsiona
K r z e w 1 - 2 m wysokoci, o pźdach wyprostowanych, z nielicznymi w³oskami. L i c i e sezonowe, 3 - 5 cm d³., eliptyczne, brzegiem orzźsione, z wierzchu sk±po pokryte w³oskami, od spodu omszone i niebieskawe. K w i a t y w V - VI, 6-8 mm d³., æó³tawobia³e do pomarańczowych, dzwonkowate, liczne i d³ugo kwitn±ce, zwisaj± na końcach pźdów na szypu³kach d³. 12 cm.W y s t.:wsch.czź¶ę Ameryki P³n. U p r.:zad. mroz.(- 26 °C); wymaga takich samych warunków uprawy jak azalie.P o c h .: Forstbotanischer Garten Tharandt - 1992.