rodzina Ericaceae - Wrzosowate
Oxydendrum DC.
Kwasnodrzew
Do rodzaju naleæy tylko jeden gatunek.
kwatera: IIC, IIIJ, XIB
006401
Oxydendrum arboreum DC. 1839
syn.: Andromeda arborea J.Clayton 1739, Andromeda arborea L., Lyonia arborea D.Don 1834
Kwasnodrzew konwaliowy
K r z e w  w uprawie 3 - 5 m wysokoci, w ojczy¼nie drzewa 15 - 20 m, po 20 latach oko³o 6 m, stoækowate, rosn± powoli. L i c i e sezonowe 10 - 20 cm d³., pod³ugowatolancetowate, skórzaste, z wierzchu b³yszcz±ce, od spodu matowe, m³ode br±zowozielone, starsze jasnozielone; jesieni± lni±co szkar³atne, czerwone i æó³te. K w i a t y w VI - VIII, drobne, oko³o 6 mm d³., bia³e, cylindryczne; zebrane w okaza³e, do 25 cm d³., zwisaj±ce wiechy. Wy s t .: wsch. czź¶ę USA. od Pensylwanii po Luizjanź. U p r .: prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C).Wymaga miejsc os³oniźtych od zimnych wiatrów,umiarkowanie wilgotnej gleby i okrywania na zimź w m³odoci.W uprawie od 1752 r.W a r t o   w i e d z i e ę : nazwa gatunkowa nawi±zuje do kwaskowatego smaku lici i pźdów (z greckiego oxys = kwas, dendron = drzewo), z których Indianie robili napar aplikowany na wiele róænych dolegliwoci. P o c h .: OB Northampton 1987; Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa³ J. Tumi³owicz 1989; OB PAN Warszawa-Powsin ofiarowa³ A. Marczewski - 1995.
rodzina Buxaceae - Bukszpanowate
Pachysandra Michx.
Runianka
Do rodzaju naleæ± 4 gatunki, wystźpuj±ce we wsch. Azji i wsch. Ameryce P³n.; w Polsce uprawiany jest 1 gatunek i 2 odmiany uprawne. Byliny lub p ó ³ k r z e w y o liciach sezonowych lub wielosezonowych, tradycyjnie omawiane w grupie rolin zdrewnia³ych.
376 panorama15; kwatera: IIIF, XIA, A/5a; fot. 220
003273
Pachysandra terminalis Siebold et Zucc.
Runianka japońska
Bylina (!), niekiedy traktowana jako p ó ³ k r z e w, do 20 - 30 cm wysokoci, z podziemnymi roz³ogami, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe (!), skrźtoleg³e, odwrotniejajowate, do 6 - 10 cm d³., w górnej czź¶ci grubo pi³kowane, skórzaste, ciemnozielone, b³yszcz±ce; skupione na grubych i do¶ę soczystych, zielonych (nie drewniej±cych !) pźdach. K w i a t y w V, rozdzielnop³ciowe, bezp³atkowe, bia³awe. O w o c e bia³e, kuliste, 3-nasienne pestkowce; u nas zawi±zuj± siź rzadko. W y s t .: liciaste lasy Japonii. U p r .: mroz. ( - 29 °C), wymaga gleb wieæych, próchniczych, lekko kwanych i nie suchych oraz miejsc zacienionych. Ma p³aski, wraæliwy system korzeniowy. Dobrze zagźszcza siź i odnawia po wiosennym ciźciu. Z a s t .: w dobrych warunkach siedliskowych po 3 - 4 lata okrywa ziemiź wspania³ym kobiercem. Doskona³a rolina okrywowa pod drzewa, znosz±ca miejski klimat. P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 1996, 1998, 2000.
142 panorama: 3, 22, kwatera: IIA, IX
006400
Pachysandra terminalis 'Variegata' {Japonia/Holandia <1859/1859}
Runianka japońska 'Variegata'
Wygl±da prawie identycznie jak gatunek, ale ma l i c i e nieregularnie kremowobia³o obrzeæone, jest niæsza i ronie wolniej. U p r .: mroz. ( - 29 °C); ma podobne wymagania jak gatunek. P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 2000.
rodzina Paeoniaceae - Piwoniowate
Paeonia L.
Piwonia syn.: Peonia
Do rodzaju naleæ± 33 gatunki wystźpuj±ce w strefie klimatu umiarkowanego Eurazji i Ameryki P³n.; w Polsce uprawiane s± 4 gatunki piwonii zdrewnia³ych, 1 mieszaniec miźdzygatunkowy, 2 odmiany botaniczne, 2 uprawne, kilkanacie o niepewnym oznaczeniu oraz kilkanacie odmian polskiej hodowli nie nazwanych i nie opisanych i ponad 180 taksonów piwonii zielnych (bulwiastych). Piwonie lubi± gleby wieæe, æyzne, przepuszczalne, wilgotne podczas kwitnienia i na wiosnź, czźsto bogate w wźglan wapnia, stanowiska s³oneczne.
kwatera IIC
005318
Paeonia delavayi Franch.
Piwonia Delavay'a, syn.: Piwonia drobnokwiatowa
³ k r z e w do 1 - 2(3) m wysokoci, wyprostowany, wytwarza roz³ogi. P źd y do³em drewniej±ce, nagie. L i c i e sezonowe, do 20 - 30 cm d³., podwójnie pierzaste, listki ca³obrzegie, g³źboko wciźte tworz± 3 spiczaste klapki 5 - 10 cm d³., z wierzchu matowe ciemnozielone, od spodu sino- do niebieskozielonych. K w i a t y w V/VI, 5 - 9 cm red., jak na piwonie ma³e, kubkowate, przewieszaj±ce siź, 5 - 9-p³atkowe, soczycie ciemnoczerwone, pylniki æó³te. O w o c e 2,5 cm d³., gwia¼dziste, szeroko rozpostarte, nagie.W y s t.: Chiny Yunnan, Xinjang na wysokoci 2600-3600 m. U p r.:zad. mroz.(- 26 °C);gleby wilgotne, przepuszczalne,od s³abo kwanych po alkaliczne.W hodowli jest partnerem do wielu krzyæówek, ze wzglźdu na æywotno¶ę i ciemn± barwź kwiatów.P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 1993.
kwatera IA
005154
Paeonia potaninii var. trollioides (Stapf ex F.C.Stern) F.C.Stern
syn.: Paeonia forrestii hort., Paeonia trollioides Stapf ex Stern
Piwonia Potanina odm. pe³nikowata
³ k r z e w w uprawie 0,6 × 1,5 m, w ojczy¼nie do 1,5 m wysokoci, wytwarzaj±cy roz³ogi. L i c i e sezonowe, klapy d³ugie, krótko zaostrzone, 5 - 10 mm szer., podwójnie pierzaste, g³źboko i w±sko klapowane. K w i a t y w V, 6,5 cm red., pojedyncze, przewieszaj±ce siź, nigdy w pe³ni nie otwarte, æó³te, podobne do pe³nika (Trollius) st±d nazwa odmiany. W y s t .: zach. Chiny, Tybet. W 1914 r. Georg Forrest zebra³ nasiona tej piwonii w prowincji Yunnan i sprowadzi³ je do Europy. U p r .: ndost. mroz. ( - 18 °C). P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 1993.
544 panorama 21a; kwatera IIC; fot.194
012632
Paeonia suffruticosa Andrews ssp. rockii S.G.Haw et L.A.Lauener
syn.: Paeonia rockii (S.G.Haw et Lauener) T.Hong et J.J.Li, Paeonia suffruticosa 'Joseph Rock', Paeonia
suffruticosa
'Rock's Variety'
Piwonia krzewiasta pgat. Rock'a
K r z e w 1 - 1,5 m wysokoci, w ojczy¼nie 2,5 × 3 - 4 m, o pźdach s³abo rozga³źzionych, bardzo grubych, wyprostowanych, szarych do jasnobr±zowych. L i c i e sezonowe, rozwijaj± siź ¼niej od innych, do 35 cm d³., jasnozielone, o listkach g³źboko wcinanych i klapach ostro zakończonych. K w i a t y w V/VI, 20 - 25 cm red., róæowawe janiej±ce w miarź przekwitania do bia³ych, z duæymi plamami u nasady p³atków purpurowymi do fioletowobr±zowych. W y s t .: góry w centralnych Chinach. Piwoniź tź znalaz³ w 1925 - 26 r. J. Rock w pobliæu buddyjskiego klasztoru Choni w prowincji Gansu. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C). Lubi gleby wieæe, æyzne, przepuszczalne, bogate w wapń, wilgotne w okresie kwitnienia i na wiosnź, stanowiska s³oneczne. Wskazane jest ció³kowanie przed zim± i okrywanie w m³odoci. P o c h .: Szkó³ka Salomon, Wroc³aw - <ok. 1921 r. Oznaczenie zweryfikowane w 1996 r. przez Johna Salesa z W. Brytanii.
rodzina Hamamelidaceae - Oczarowate
Parrotiopsis (Nied.) C.K.Schneid.
Parocjowiec
Do rodzaju naleæy tylko 1 gatunek, znaleziony przez H. Falconera w górach Kaszmiru w 1836 r. i nazwany ku czci francuskiego badacza Victora Jacquemonta (1801 - 1832). Introdukowany do Kew Garden w 1879 r.
477 panorama: 18 - 20, 23; kwatera IIIJ
002952
Parrotiopsis jacquemontiana Rehder 1920
syn.: Fothergilla involucrata Falc. 1839, Parrotia jacquemontiana Decne., Parrotiopsis involucrata (Falc.)
C.K.Schneid., Parrotiopsis involucrata Decne., Parrotiopsis involucrata Falc. 1839, Parrotiopsis involucrata
C.K.Schneid. 1904, Parrotiopsis jacquemontiana (Decne.) Rehder
Parocjowiec Jaquemonta, syn.:Parotjopsis Jacquemonta
K r z e w w uprawie 2 - 3,5 m wysokoci, wyprostowany, w ojczy¼nie ma³e d r z e w k o do 7 m wysokoci, o g³adkiej korze. M³ode p ź d y pokryte gwia¼dzistymi w³oskami (!), szaroæó³te, potem g³adkie. L i c i e sezonowe, 3 - 5 (8) cm d³., jasnozielone, szerokie odwrotniejajowate lub prawie okr±g³e, ostro pi³kowane, podobne do olchy czarnej i leszczyny; m³ode z wierzchu b³yszcz±ce, s³abo pokryte gwia¼dzistymi w³oskami, spodem silniej, potem tylko na nerwach; ogonek 6 - 12 mm d³.; przylistki jajowate 3 - 5 mm d³.; pó¼n± jesieni± przebarwiaj± siź na z³ocistoæó³to. K w i a t y w V, wraz z rozwojem lici, ma³e, obup³ciowe, zebrane po oko³o 20 szt. w g³ówki 1,5 - 2 cm red. i otoczone 4 - 6 (7) podsadkami kremowobia³ymi, duæymi, 1 - 2 cm d³., prawie okr±g³ymi, dodatkowo z br±zowymi w³oskami; kielich niepozorny, opadaj±cy; 15(20) æó³tych prźcików dominuje nad kwiatem. O w o c torebka 1 cm d³., 4-klapowa. Br±zowe, b³yszcz±ce nasiona, 5 - 6 mm d³. s± silnie wystrzeliwane z torebki (!). D r e w n o róæowoczerwone, twarde, ciźækie. W y s t .: p³n.-zach. Himalaje, Afganistan, Pakistan, p³n.-zach. Indie, na wysokoci 900-3000 m n.p.m. U p r .: prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 °C). Wymagania uprawowe jak Hamamelis. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa³ J. Tumi³owicz - 1990.
rodzina Vitaceae - Winorolowate
Parthenocissus Planch.
Winobluszcz
Do rodzaju naleæy 10 gatunków p n ± c z y , z przylgami na końcach w±sów czepnych, wystźpuj±cych w Ameryce P³n. i wsch. Azji. W Polsce uprawiane s± 4 gatunki, 3 odmiany botaniczne i 4 uprawne. L i c i e d³ugoogonkowe, d³oniasto z³oæone lub pojedyncze zwykle klapowane. K w i a t y miododajne, obup³ciowe (czasem poligamiczne), (4)5-krotne, p³atki wolne, s³upek otoczony dyskiem miodnikowym (u pokrewnego Ampelopsis dysku brak). Owocem s± ciemnoniebieskie lub granatowoczarne jagody z 14 nasionami, chźtnie zjadane przez ptaki. Odporne na niskie temperatury, suszź, zanieczyszczenia powietrza py³ami i dymami; wytrzymuj± do¶ę silne ocienienie.
kwatera: IIIF, IVA i E, VIB, VIIB, XV
003924
Parthenocissus quinquefolia (L.) Planch.
syn.: Ampelopsis hederacea (Ehrh.) DC., Ampelopsis quinquefolia (L.) Michx., Ampelopsis virginiana hort.,
Cissus mexicana DC., Hedera quinquefolia L., Vitis hederacea (Ehrh.) DC., Vitis quinquefolia (L.) Lam.
Winobluszcz piźciolistkowy, syn. „dzikie wino”
P n± c z e wspinaj±ce siź do 10 - 15(20) m wysokoci (!), ronie szybko roczny przyrost 0,6 - 1 (2) m. M³ode p ź d y czerwone, z 5 - 12 dwustronnie rozpostartymi, sprźæynkowatymi w±sami czepnymi zakończonymi s³abo zaznaczonymi przylgami; na starszych pźdach korzenie przybyszowe. L i c i e sezonowe, 5 (3) listkowe, listki do 10 cm d³., eliptyczne lub odwrotniejajowate, na szczycie zaostrzone, brzegiem pi³kowane, z wierzchu matowe ciemnozielone, spodem sinozielone; wczesn± jesieni± czerwone, szkar³atne i czerwonopomarańczowe. K wi a t y w VII, bia³e, niepozorne. O w o c e w VII - VIII, granatowoczarne, 6 - 8 mm red., chźtnie s± zjadane przez ptaki (!). W y s t .: obrzeæa lasów we wsch. Ameryce P³n. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C); ronie na kaædej glebie (!), zarówno na suchych, zasolonych piaskach, jak i mokrych glinach. Odporny na suszź, wiatry, bardzo odporny na warunki miejskie i przemys³owe. Lubi stanowiska ciep³e, ale ronie nawet w g³źbokim cieniu. Z a s t .: najwaæniejsze u nas pn±cze szybko rosn±ce, samoczepne, wspaniale wybarwiaj±ce siź jesieni±, tym intensywniej, im bardziej s³oneczna wystawa (ale nie w pe³ni s³oneczna). Doskona³y do obsadzania podcieni, pergoli, kolumn, p³otów, werand, balkonów i fasad budynków (!) jest doskona³ym termoizolatorem (warstwa lici tworzy „poduszkź” ciepln±) i zabezpiecza (!) ciany przed wilgoci± deszcz sp³ywa po liciach i nie dociera do cian. Gatunek ten, ze wzglźdu na niekiedy s³abo wykszta³cone przylgi, wymaga na pocz±tku podwi±zywania. Odmiana murowa P. q. var. murorum, z dobrze wykszta³conymi przylgami (!), jest duæo cenniejsza. Bardzo podobny jest winobluszcz zarolowy (P. vitacea Hitchcock, syn. P. inserta), ale ma w±sy bez przylg (!) lub s³abo wykszta³cone, dlatego nigdy nie czepia siź nagich cian, murów i kamieni, tylko owija siź wokó³ podpór. P o c h .: OBUWr Wroc³aw - 1997, 1998.
kwatera: IIIB, IIIF, VIB
016951
Parthenocissus quinquefolia var. engelmannii Rehder
syn.: Ampelopsis engelmannii hort. ex Rehder, Ampelopsis quinquefolia var. engelmannii Rehder,
Parthenocissus engelmanii Koehne et Gräbn. ex Gräbn., Parthenocissus quinquefolia 'Engelmannii', Vitis
engelmannii
Dieck
Winobluszcz piźciolistkowy odm. Engelmanna
Wygl±da prawie identycznie jak gatunek, ale ma l i c i e mniejsze, z wierzchu ciemnozielone, spodem wyra¼nie niebieskawe, jesieni± ciemnoczerwone, listki wźæsze i d³uæsze 12 × 1,2 - 3 cm, ostro i regularnie pi³kowane, ogonki liciowe d³uæsze do 15 cm d³., czerwonawe i nagie, podobnie jak m³ode pźdy; czepia siź 4 - 6 (7) bardzo mocnymi (!) przylgami. Owocostany do 4 cm d³. W y s t .: wsch. USA. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C), odmiana czźstsza w uprawie od gatunku. P o c h .: nn - 1999.
kwatera IVA, IVC
007101
Parthenocissus tricuspidata (Siebold et Zucc.) Planch.
syn.: Ampelopsis hoggii G.Nicholson, Ampelopsis tricuspidata Siebold et. Zucc., Ampelopsis veitchii hort.,
Ampelopsis veitchii var. robusta hort., Cissus veitchii Carričre, Parthenocissus tricuspidata f. veitchii (Carričre)
Rehder, Psedera tricuspidata (Siebold et Zucc.) Rehder, Vitis inconstans Miq.
Winobluszcz trójklapowy, syn.: Winobluszcz japoński
P n ± c z e samoczepne, wspina siź na wysokoci 12 - 15 m czepiaj±c siź g³adkich powierzchni silnie rozwiniźtymi przylgami na końcach w±sów. L i c i e sezonowe, u³oæone dachówkowato, sztywne, b³yszcz±ce, przewaænie 3-listkowe. Blaszki liciowe na krótkopźdach grube i duæe do 20 cm d³., na d³ugopźdach im bliæej wierzcho³ka, tym coraz mniejsze, cieńsze i bez klap. Jesieni± intensywnie jaskrawoczerwone i czerwonobr±zowe (!). Kwi a t y w VII, miododajne, duæe. O w o c e granatowe, z sinym nalotem, do 6 - 8 mm red. W y s t .: rod. Chiny po P³w. Koreański i Japoniź. U p r .: zad. mroz. ( - 26 °C), wymarza w p³n.-wsch. i p³n. Polsce. Dobrze ronie na pe³nym s³ońcu (ciany o wystawie p³d., wsch. i zach.), w miejscach os³oniźtych i ciep³ych. Z a s t .: jedno z najpiźkniejszych pn±czy, szczelnie zakrywaj±ce powierzchniź. Piźknie przebarwione jesieni± licie, charakterystycznie opadaj± najpierw odpadaj± same blaszki, a ogonki liciowe stercz± jeszcze przez pewien czas.
kwatera IIIC
008924
Parthenocissus tricuspidata 'Green Spring' W. van Lint 1965 {Holandia 1903}
syn.: Ampelopsis veitchii, Parthenocissus tricuspidata 'Printemps Vert'
Winobluszcz trójklapowy 'Green Spring', syn.: Winobluszcz trójklapowy zielonolistny hort.
P n ± c z e 12 - 15(20) m wys., przyrastaj±ce rocznie 0,5 - 1,5 m, z krótkimi, mocno rozga³źzionymi w±sami czepnymi z przylgami. Li c i e sezonowe, pojedyncze, bardzo duæe do 15 - 20 (25) cm d³., niepodzielone , z 3 klapami, jasnozielone, z po³yskiem, m³ode czerwonobr±zowe. U p r .: mrozoodporno¶ę niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C), dotychczas w 2 kolekcjach. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1996.
kwatera IVF
008923
Parthenocissus tricuspidata 'Lowii' {Low & Co. 1907}
syn.: Ampelopsis Lowii Cook
Winobluszcz trójklapowy 'Lowii'
P n ± c z e przyczepiaj±ce siź mocno przylgami do g³adkich powierzchni. L i c i e sezonowe, drobne 2 - 3 cm d³., pojedyncze lub 3 - 7-klapowe, brzegiem grubo z±bkowane, jasnozielone, m³ode purpurowe, jesieni± szkar³atnoczerwone. U p r .: prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C); wymagania jak inne winobluszcze. Odmiana cenna do okrywania murów i cian nieduæych budynków. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop 1998.
62 panorama: 1b, 4, 16, 26; kwatera: IB, IIID, IVC, XIA; fot. 127
003925
Parthenocissus tricuspidata 'Veitchii' {Japonia <1861}
syn.: Ampelopsis veitchii hort., Ampelopsis Veitchii hort. NL (b³źdnie = P. t. 'Veitch Boskoop'), Parthenocissus
tricuspidata
'Veitchii' hort. (b³źdnie = P. t. 'Veitch Boskoop'), Parthenocissus veitchii (Carričre) Graebn.,
Parthenocissus veitchii Graebn., Parthenocissus Vitis veitchi hort., Parthenocissus Vitis veitchii Lynch., Vitis
veitchii
(Carričre) hort. ex C.K.Schneid
Winobluszcz trójklapowy 'Veitchii'
Pn± c z e samoczepne, 12 - 15(20) m wys., przyrastaj±ce rocznie 0,5 - 1,(2,5) m, podobne do gatunku, ale o liciach mniejszych, jajowatych, nie klapowanych lub 3-dzielnych, brzegiem grubo z±bkowanych. U p r .: mroz. ( - 29 °C). Jedno z piźkniej przebarwiaj±cych siź jesieni± pn±czy. Od dawna uprawiane w Chinach, Japonii i Korei.Introdukowane z Japonii do Anglii oko³o 1861 r.P o c h .: Gospodarstwo Szkó³karskie L. i G. Kurowscy, Końskowola - 1990; Szkó³ka Drzew i Krzewów „KULAS”, Pisarzowice - 1992, 1997.
rodzina Scrophulariaceae (d. Bignoniaceae)- Trźdownikowate
Paulownia Siebold et Zucc.
Paulownia
Do rodzaju naleæy 17 (16) gatunków, wystźpuj±cych we wsch. Azji. W Polsce uprawiane s± 3 gatunki. Nazwa rodzaju nadana na cze¶ę królowej Niderlandów, æony Wilhelma II, córki rosyjskiego cara Paw³a I Anny Paw³owny.
609 panorama 23; kwatera IIID
003926
Paulownia tomentosa (Thunb. ex Murr.) Steud.
syn.: Bignonia tomentosa Thunb., Incarvillea tomentosa Spr., Paulownia imperialis Siebold et Zucc., Paulownia
imperialis
var. lanata Dode, Paulownia japonica Réveil, Paulownia recurva Rehder, Paulownia tomentosa var.
lanata (Dode) C.K.Schneid.
Paulownia puszysta, syn. Paulownia cesarska
D r z e w o w uprawie do 8 - 10 m wysokoci, w ojczy¼nie do 15 m, o szerokiej, lu¼nej, nisko osadzonej koronie, grubych pźdach i konarach. Róæne czź¶ci pokryte s± gźsto w³oskami. L i c i e sezonowe, nakrzyæleg³e, d³ugoogonkowe, szerokojajowate, pojedyncze, duæe do 25 cm - u rolin m³odych do 50 cm d³. (!), czasem lekko klapowane, obustronnie pokryte w³oskami. K w i a t y w IV/V, tuæ przed li¶ęmi, pachn± jak fio³ki, obup³ciowe, zygomorficzne, rurkowate, 5 - 6 cm d³., fioletowoniebieskie, w gardzieli z æó³tymi pr±ækami, z zewn±trz pokryte gruczo³kowatymi w³oskami; zebrane w duæe, wzniesione wiechy 20 - 40 cm d³., które wykszta³caj± siź juæ latem poprzedniego roku. O w o c - jajowata, zaostrzona torebka, do 4 cm d³., utrzymuje siź bardzo d³ugo, nawet do kwitnienia w nastźpnym roku. W y s t .: Chiny Hupeh, Honan, Kiangsi. U p r .: p±ki kwiatowe s± niszczone przy oko³o - 18 °C, tylko starsze okazy s± zad. mroz. ( - 26 °C); w m³odoci wraæliwa, roliny m³ode i p±ki kwiatowe czźsto przemarzaj±. Ronie dobrze i szybko na glebach ubogich, wybitnie wiat³oæ±dna, lubi miejsca ciep³e, os³oniźte od wiatru. Niekiedy daje odrosty korzeniowe. Z a s t .: wyj±tkowo egzotyczne i dekoracyjne drzewo, cenne w kaædej kolekcji. Dawniej w Japonii po urodzeniu siź córki sadzono paulowniź, by jako posag, z jej lekkiego drewna zrobię skrzyniź na kimono. Obecnie z lici, kwiatów, korzeni i owoców wytwarza siź leki. P o c h .: OB Pekin - 1993.
rodzina Celastraceae D³awiszowate
Paxistima Raf.
syn.: Pachistima Raf., Pachystigma Meissn.
Paksistima
Do rodzaju naleæ± 2 gatunki, wystźpuj±ce w Ameryce P³n.; w Polsce uprawiany jest tylko 1 gatunek.
kwatera IIA
009376
Paxistima canbyi A.Gray
syn.: Pachistima canbyi A Gray
Paksistima Canby'ego
Dywanowa k r z e w i n k a do 25 - 40 cm wysokoci, o miźkkich, 4-kanciastych, pok³adaj±cych i zakorzeniaj±cych siź pźdach, daje odrosty korzeniowe. L i c i e wielosezonowe, naprzeciwleg³e, 1 - 2,5 × 0,5 cm, skórzaste, ciemnozielone, w±skojajowate, w górnej czź¶ci z±bkowane, brzegiem lekko podwiniźte; ogonek 2,5 mm d³. K w i a t y w V, niepozorne, br±zowoczerwone, gwiazdkowate, 3 mm szer., zebrane po 13 w wi±zki d³. 0,8 - 1,2 cm. O w o c e m jest torebka 4 mm d³. W y s t .: góry USA Virginia, Ohio, Kentucky. U p r .: dost. mroz. ( - 23 °C). Godna polecenia do ogrodów skalnych, do sadzenia w grupach i jako rolina okrywowa. Chronię przed zimowym i wczesnowiosennym s³ońcem, a w surowe zimy, szczególnie przy braku pokrywy nieænej, naleæy okrywaę. Preferuje gleby obojźtne do zasadowych (toleruje nawet wysokie pH), wilgotne, lu¼ne, przepuszczalne. Wskazane nawoæenie organiczne, poniewaæ ¼le znosi mineralne. P o c h .: Dendrologickį Zahrada VŚOZ Prłhonice - 1994.
rodzina Asclepiadaceae - Trojeciowate
Periploca L.
Obwojnik
Do rodzaju naleæy 11 gatunków, wystźpuj±cych w p³d. Europie; w Polsce uprawiane s± 2 gatunki.
kwatera IVA
003927
Periploca graeca L.
Obwojnik grecki
P n ± c z e wij±ce siź, w uprawie do 6 - 8 m wysokoci, w ojczy¼nie do 10 - 15 m. P źd y g³adkie, z truj±cym sokiem mlecznym, szarozielone, m³ode oliwkowozielone. L i c i e sezonowe, do 6 - 10(12) × 5 cm., naprzeciwleg³e, jajowate lub eliptyczne, na końcach pźdów lancetowate, ca³obrzegie, krótkoogonkowe, z wierzchu ciemnozielone i po³yskuj±ce, spodem jasnozielone, nagie; jesieni± zielone, rzadko æó³te. K w i a t y w k.VI - VIII, 2,5 cm red., pachn±ce, purpurowobr±zowe, na zewn±trz zielonkawe, 5-krotne, zebrane w dwuramienne, lu¼ne wierzchotki 8 - 12 cm d³. Owocem jest roz³upka do 12 - 15 cm d³., walcowata, przypominaj±ca ³uszczynź. W y s t .: p³d. Europa, Kaukaz. U p r .: prawdopodobnie od dost. mroz. ( - 23 °C) do zad. mroz. ( - 26 °C); w Poznaniu i Krakowie ronie dobrze. Lubi stanowiska s³oneczne, gleby æyzne i wilgotne. Z a s t .: wartociowe, szybko rosn±ce pn±cze o ciemnozielonych liciach. P o c h .: OB Lucca - 1989.
rodzina Rutaceae - Rutowate
Phellodendron Rupr.
Korkowiec
Do rodzaju naleæy 10 gatunków, wystźpuj±cych we wsch. Azji; w Polsce uprawianych jest 5 gatunków i 1 forma botaniczna. Nazwa rodzaju pochodzi od dwóch greckich s³ów phellos = korek i dendron = drzewo.
635 panorama. 26; kwatera IVC
007886
Phellodendron sachalinense (F.Schmidt) Sarg.
syn.: Phellodendron amurense Rupr. var. sachalinense F.Schmidt.
Korkowiec sachaliński
D r z e w o do 7 - 15 m wysokoci w ojczy¼nie, o krótkim pniu i szeroko roz³oæonej koronie. K o r o w i n a cienka i twarda, stara gruba, korkowata. L i c i e sezonowe, parzystopierzaste, z³oæone z 3 - 6 par jajowatych, nie orzźsionych (!) listków. K w i a t y w VI, miododajne, dwupienne, drobne, zielonkawoæó³te, tak jak licie pachn± terpentyn±, zebrane w 10 - 12 cm d³. wiechy. O w o c e w IX - X, czarne, kuliste pestkowce do 1 cm red.; zebrane w geometryczne owocostany (takæe pachn±ce terpentyn±), zjadane s± zim± przez kosy. W y s t .: Sachalin, Korea, p³n. Japonia.U p r .: b. mroz.(>- 29 °C).Odporny na warunki miejskie i choroby; lubi gleby g³źbokie, æyzne i wieæe, miejsca ciep³e i s³oneczne lub pó³cieniste, toleruje gleby od kwanych po alkaliczne.Z a s t.:³adne drzewo o gźstej koronie, malownicze,jeli sadzone pojedynczo, cenny egzotyczny gatunek dla p³n.-wsch.Polski. Poc h .: nn - <1928.
rodzina Hydrangeaceae (d. Philadelphaceae) Hortensjowate
Philadelphus L. 1753
Jaminowiec, syn.: Jaminiec, Cybusznik, (b³źdnie potocznie) jamin
Do rodzaju naleæy 60 - 70 gatunków rosn±cych w umiarkowanej strefie pó³kuli p³n. W Polsce uprawianych jest 27 gatunków, 5 odmian botanicznych, 7 mieszańców miźdzygatunkowych i 32 odmiany uprawne. K r z e w y od 1 - 5 m wysokoci. P źd y m³ode z bia³ym rdzeniem, starsze z ciemniejszym. L i c i e przewaænie sezonowe (wielosezonowe w Ameryce ¦rod.), nakrzyæleg³e, jajowate lub eliptyczne, krótkoogonkowe, brzegiem zwykle z±bkowane lub pi³kowane. K w i a t y 4-krotne, czźsto pachn±ce, p³atki korony bia³e lub kremowobia³e, dzia³ki kielicha do³em zroniźte w czarkź kielicha (jak u Deutzia), prźcików 12 -19; zebrane w grona, wierzchotki, wiechy lub pojedynczo na 2 - 3 letnich pźdach. O w o c e m jest 3 - 5 komorowa torebka pozostaj±ca zim± na krzewach. U p r .: wysoka wytrzyma³o¶ę na niskie temperatury, suszź i warunki miejskie, odporne na skaæenia przemys³owe. Maj± ma³e wymagania glebowe najlepiej rosn± na glebach do¶ę æyznych, przepuszczalnych, wapiennych, na stanowiskach s³onecznych lub pó³cienistych. S± podstawowymi taksonami w doborze piźknie kwitn±cych krzewów oraz niezast±pione w ogrodach zapachowych. Niestety czźsto s± poraæane przez mszyce. Bardzo dobrze znosz± przycinanie (krzewy moæna co kilka lat silnie odm³odzię). W a r t o w i e d z i e ę o odmianach polskich, których nie ma w Wojs³awicach, wyhodowanych przed II wojn± przez A. Wróblewskiego, nazwanych przez W. Buga³ź w 1970 r. i wprowadzonych do handlu przez Szkó³ki Kórnickie w 1982 r., Philadelphus 'Alabaster', P. 'Apollo', P. 'Bia³y Sopel', P. 'Justynka', P. 'Kalinka', P. 'Karolinka', P. 'Kasia', P. 'Rusa³ka', P. '¦witezianka'.
kwatera IIIB
017289
Philadelphus 'Bia³y Karze³' Buga³a 1970 {A. Wróblewski/Szkó³ki Kórnickie <1939/1982}
Jaminowiec 'Bia³y Karze³'
K r z e w powoli rosn±cy do 1,2 m wysokoci, bardzo gźsty, o silnie skróconych ga³±zkach, pźdach bocznych i miźdzywź¼lach. L i c i e sezonowe, 4 - 5 cm jajowatoeliptyczne, nagie, ciemnozielone, blaszka liciowa falicie powyginana. K w i a t y w VI, do 5 cm, pojedyncze, czysto bia³e, s³abo pachn±ce. Kwiatostany g³ówkowate, liczne, gźste, najczź¶ciej 7-kwiatowe. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C). P o c h .: ofiarowa³ Zwi±zek Szkó³karzy Polskich - 1999.
280 panorama.: 8, 15, 18; kwatera XV `
003931
Philadelphus coronarius L. 1753
syn.: Philadelphus nepalensis hort.ex Britton, Philadelphus pallidus Hayek ex C.K.Schneid.
Jaminowiec wonny
K r z e w do 2 - 3(4) × 1,5 - 2 m wysokoci, o pźdach wzniesionych tylko starsze lekko przewisaj±; kora kasztanowobr±zowa. L i c i e sezonowe, matowe ciemnozielone, lekko szorstkie, jajowate 4,5 - 9 cm d³., zaostrzone, u podstawy zaokr±glone, odlegle drobno z±bkowane, nagie, spodem w k±tach i na nerwach pokryte w³oskami. K w i a t y w V - VI, do 3 cm red., skupione po 5 - 9 w silnie pachn±cych gronach, pojedyncze, bia³e. W y s t .: p³d. Europa po Kaukaz i tam od wieków w uprawie. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C), rosn± na kaædej uprawnej glebie. Dobrze znosz± przesadzanie nawet w starszym wieku. Z a s t .: gatunek tylko w kolekcjach, w szerokim stosowaniu jego odmiany. W a r t o w i e d z i e ę : róæne czź¶ci roliny zawieraj± czynne substancje truj±ce powoduj±ce rozszerzenie ¼renic i zaburzenie akomodacji oka; przypadki zatruę sporadyczne. P o c h .: nn - <1970.
kwatera IVC
008113
Philadelphus delavayi L.Henry 1903
Jaminowiec Delavaya
K r z e w 2 - 4 m wysokoci, wyprostowany, gźsty, o ³ukowatych ga³źziach. M³ode p źd y nagie, z nalotem (!), w drugim roku szarobr±zowe. L i c i e sezonowe, ciemnozielone, na d³ugopźdach 5 - 14 × 2 - 7 cm, na pźdach kwiatowych 2 - 8 × 2 - 5 cm, szeroko lancetowate, zaostrzone, czasem pi³kowane, u podstawy zaokr±glone, z wierzchu pokryte szczeciniastymi w³oskami, spodem filcowatymi. K w i a t y w VI, 2,5 - 3,5 d³., bia³e, kielich nagi, na zewn±trz czerwonobr±zowy (!), prźcików oko³o 35. W y s t .: p³d.-zach. Chiny, p³d.-wsch. Tybet, p³n. Birma. U p r .: zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: OB Uppsala - 1999.
kwatera IVD
013506
Philadelphus inodorus L. var. grandiflorus (Willd.) A.Gray
syn.: Philadelphus columbianus hort., Philadelphus gloriosus Beadle, Philadelphus grandiflorus Willd.,
Philadelphus speciosus Koehne, Philadelphus speciosus Schräd. ex DC.
Jaminowiec bezwonny odm. wielkokwiatowa
K r z e w do 3 × 3 m, lu¼ny, szeroki, o ³ukowato wygiźtych ga³źziach. L i c i e sezonowe, jasnozielone, duæe, 5 - 11 cm d³., z wierzchu z po³yskiem, spodem rzadko pokryte szczeciniastymi w³oskami w k±tach nerwów. K w i a t y w VI, bezwonne, stoj±ce pojedynczo lub po 3 (9) razem, czysto bia³e, 5 - 6 cm red., w zarysie prawie czworok±tne. W y s t .: p³d. wsch. Ameryka P³n. wilgotne górskie zbocza i lasy. U p r .: dost. mroz. ( - 23 °C), niekiedy w surowe zimy marznie, pozosta³e wymagania jak jaminowce. Z a s t .: cenny krzew o odrźbnym pokroju, duæych kwiatach i liciach. Stare, pojedyncze okazy s± bardzo malownicze. P o c h .: Arboretum Kórnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowa³ T. Bojarczuk - 1998.
kwatera XV
006953
Philadelphus pubescens Loisel.
syn.: Philadelphus grandiflorus hort. non Willd., Philadelphus grandiflorus sensu Ker Gawl. non Willd.,
Philadelphus grandiflorus var. floribundus Gray, Philadelphus latifolius Schräd. ex DC., Philadelphus
verrucosus
Schräd. ex DC., Philadelphus verrucosus Schräd.
Jaminowiec omszony, syn. Jaminowiec ow³osiony
K r z e w do 3 - 5 m wysokoci, o regularnym pokroju, wyprostowanych ga³źziach, ronie szybko. L i c i e sezonowe, 5 - 10 cm, odlegle z±bkowane, na wierzcho³ku zaostrzone, u nasady zaokr±glone, ciemnozielone, spodem gźsto, pokryte szarymi w³oskami. K w i a t y w k.VI - VII, czysto bia³e, bezwonne, 3 - 4 cm red.; zebrane po 7 - 9 w grona. W y s t .: Ameryka P³n. U p r .: mroz. ( - 29 °C), do¶ę wytrzyma³y na suszź. dobrze ronie w pó³cieniu, np. pod koronami drzew. Z a s t .: jeden z najpiźkniejszych gatunków jaminowców o ³adnym pokroju, pó¼nym i obfitym kwitnieniu oraz ciemnozielonym ulistnieniu. Nadaje siź do parków, zieleni miejskiej, na nieformowane æywop³oty i sadzony pojedynczo. P o c h .: nn - <1970.
kwatera IVD
008114
Philadelphus purpurascens (Koehne) Rehder 1915
syn.: Philadelphus brachybotrys var. purpurascens Koehne, Philadelphus delavayi f. malanocalyx, Philadelphus
delavayi
sensu Hutchins non L.Henry, Philadelphus delavayi var. calvescens Rehder, Philadelphus
purpurascens
(Koehne) Rehder
Jaminowiec czerwonawy
K r z e w 2 - 4 m wysokoci, wyprostowany, gźsty. M³ode p ź d y nagie, w drugim roku br±zowe lub szare. Li c i e sezonowe 1,5 - 6 cm, jajowatolancetowate, ciemnozielone, na d³ugopźdach 3,5 - 8 × 1,5 - 4 cm, na pźdach kwiatowych 1,5 - 6 × 0,5 - 3 cm, pi³kowane, z wierzchu pokryte w³oskami (czźsto tylko od po³owy), spodem tylko na nerwach. K w i a t y w VI, silnie pachn±ce, 3 - 4 cm red., dzwonkowate (!), bia³e, kielich nagi, ciemnopurpurowy (!) i z niebieskim nalotem, prźcików 25 - 30; zebrane przewaænie po 5 - 9. W y s t .: zach. Chiny Yunnan, Zhejiang. U p r .: prawdopodobnie od dost. mroz. ( - 23 °C) do zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: Dendrologickį Zahrada VŚOZ Prłhonice - 1994.
kwatera: IVC, IVD, A/0
012171
Philadelphus subcanus Koehne var. magdalenae (Koehne) S.-Y.Hu
syn.: Philadelphus magdalenae Koehne
Jaminowiec Magdaleny
K r z e w do 4 m wysokoci, o kulistym pokroju. L i c i e sezonowe, sztywne, jajowate lub pod³uænie jajowate, 3 - 7 cm d³., u nasady szerokoklinowate lub zaokr±glone, spodem pokryte szarymi w³oskami. K w i a t y w VI, bardzo liczne, bez zapachu, 2,5 cm red.; zebrane po 7 - 12 w gronach. W y s t .: zach. Chiny. U p r .: zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: OB Tver - 1993.