kwatera IIIF
009013
Pieris japonica 'Pavane'
Pieris japoski 'Pavane'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,6 0,3 m, ronie powoli, gsty. L i c i e wielosezonowe 2 - 3 0,7 - 1,1 cm, ciemnozielone. Mode pdy oliwkowozielone. K w i a t y w III/IV, biae. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie do mroz. ( - 20,5 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 2000.
kwatera IIIF
009014
Pieris japonica 'Prelude' {Firma C. Esveld, Boskoop}
Pieris japoski 'Prelude'
K r z e w niski do 0,7 m wysokoci, po 10 latach uprawy 0,3 - 5 0,6 m, gsty, poduszkowaty, o sztywnych wyprostowanych pdach. L i c i e wielosezonowe 2,5 - 3,4 0,8 - 1,0 cm, matowe, skierowane ukonie ku grze i gsto skupione. Mode pdy i pki kwiatowe zielone. K w i a t y w IV/V, biae z tozielonymi szypukami kwiatowymi i kielichem. K w i a t o s t a n y liczne, wachlarzowato rozpierzche, lekko przewisaj. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop 1994.
kwatera XIIA
009777
Pieris japonica 'Purity' K.Wada 1967 {Japonia}
syn.: Pieris yakusimana
Pieris japoski 'Purity'
K r z e w do 1 m red., po 10 latach uprawy 0,4 - 0,6 1,2 m, gsty, szeroki, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe 3 - 5 cm d., wskolancetowate, intensywnie zielone, poziomo uoone. Mode pdy bladozielone. K w i a t y czysto biae, due, ukazuj si 34 tygodnie pniej od innych odmian (!). K w i a t o s t a n y bardzo due do 15 cm d., wzniesione, ale pod ciarem rozwijajcych si licznie kwiatw czciowo przewisaj. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C); odmiana ta dobrze ronie take na stanowiskach sonecznych. P o c h .: szkka w Litomylu - 1996.
kwatera XIIA
009778
Pieris japonica 'Pygmaea' {Japonia 1873}
syn.: Andromeda japonica pygmaea Maxim., Pieris japonica f. pygmaea (Maxim.) Yatabe, Pieris japonica
'Nana Compacta' Hesse
Pieris japoski 'Pygmaea'
K r z e w karowaty, po 10 latach uprawy 0,3 - 0,5 0,3 m, o wyprostowanych, sztywnych pdach; najniszy wrd odmian pierisw. L i c i e wielosezonowe mae 1,5 0,5 - 0,7 cm, lancetowate, ciemnozielone, wzniesione pionowo ku grze. Mode pdy brzowozielone. K w i a t y biae (?). Kwiatostanw najczciej brak (!) lub nieliczne i z ma liczb kwiatw. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: szkka w Litomylu - 1994.
kwatera XIIA; fot. 92
010698
Pieris japonica 'Red Mill'
Pieris japoski 'Red Mill'
K r z e w do 2 m wysokoci, po 10 latach uprawy 0,8 - 0,9 m red., gsty, ronie do silnie. L i c i e wielosezonowe, due 7 - 9 1,5 - 2 cm, byszczce, ciemnozielone, o blaszce charakterystycznie podgitej i zoonej na ksztat litery V. Mode pdy dugo i intensywnie karminowobordowe, potem intensywnie zielone. K w i a t y w k.III/IV, kremowobiae z oliwkowotym kielichem i czerwonobrzowymi szypukami. Kwi a t o s t a n y tylko do poowy dugoci wyprostowane, niezbyt liczne, 8 -12 cm d. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C); odmiana uznana za najbardziej mrozoodporn i lepsz od podobnej 'Forest Flame'. P o c h .: szkka w Litomylu - 1994.
kwatera IIIF
009779
Pieris japonica 'Rondo'
syn.: Pieris 'Rondo', Pieris yakushimanum 'Rondo'
Pieris japoski 'Rondo'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,4 - 0,5 m red., bardzo gsty, paskokulisty. L i c i e wielosezonowe 4 - 5 1,2 - 1,5 cm, ciemnozielone, matowe. Mode pdy zielone. K w i a t y w IV/V, biae. K w i a t o s t a n y pwyprostowane, nieliczne i tylko na starszych okazach. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). Odmiana podobna do 'Nocturne', ale ronie bardziej pasko. P o c h .: Szkka Krzeww Ozdobnych E. Pudeek, Pisarzowice - 2000.
kwatera XIIA
009477
Pieris japonica 'Rosalinda'
Pieris japoski 'Rosalinda'
K r z e w do 2 m wysokoci, po 10 latach uprawy 0,9 m red., gsty, kulisty. L i c i e wielosezonowe 4 - 7 1 - 2,5 cm, ciemnozielone i byszczce, skierowane w d. Mode pdy krtko purpurowoczerwone, potem jasnozielone. Pki kwiatowe zim brzowoczerwone. K w i a t y w IV/V, jasnorowe, pod koniec kwitnienia biae z rowym brzegiem. Kielich i szypuki brzowote. K w i a t o s t a n y przewisaj, s krtkie, gste i bardzo liczne. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1996.
kwatera IIIF
002790
Pieris japonica 'Ryukyuensis'
syn.: Pieris japonica 'Rikuense', Pieris japonica 'Rikuensis', Pieris ryukuensis
Pieris japoski 'Ryukyuensis'
K r z ew niski i szeroki, po 10 latach 1,2 - 1,3 1,0 m, gsty, ronie do wolno. L i c i e wielosezonowe 5 - 7 2,3 cm, ciemnozielone i byszczce, skierowane w d. Mode pdy oliwkowobrzowe. K w i a t y w III/IV, biae, liczne; zebrane w lekko przewieszajce si, gste i dugie kwiatostany. Kuliste, jasnobrzowe torebki zawizuj si obficie i utrzymuj si a do nastpnego lata. U p r .: zad. mroz ( - 26 C). Odmiana znaleziona na japoskiej wyspie Riukiu (Ryukyu Islands).Poch .: OB Dresden - 2000.
kwatera XIIA
009015
Pieris japonica 'Sarabande' {Firma C. Esveld, Boskoop}
Pieris japoski 'Sarabande'
K r z e w do 1,2 m wysokoci, gsty, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe 3,5 - 5,5 1,2 - 2,4 cm, matowozielone, poziomo ustawione. Mode pdy krtko brzowoczerwone. K w i a t y w IV, biae, bardzo liczne z tozielonymi szypukami i kielichem. K w i a t o s t a n y pwzniesione, wachlarzowato rozpostarte, do krtkie. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991.
kwatera IIIF
009780
Pieris japonica 'Scarlett O'Hara'
syn.: Pieris japonica 'Scarlett o'Hara'
Pieris japoski 'Scarlett O'Hara'
K r z e w 1,5 m wysokoci, po 10 latach 0,6 - 0,7 m red., bardzo gsty. L i c i e wielosezonowe 3 - 4 1 - 1,6 cm, matowozielone, sterczce ukonie ku grze. Mode pdy zielone. K w i a t y w IV/V, biae, w gstych wiechach. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz.( - 23 C). P o c h .: szkka w Litomylu - 2000.
kwatera IIIF
009781
Pieris japonica 'Select'
Pieris japoski 'Select'
K r z e w do 1,5 m wysokoci, szeroki, zwarty. L i c i e wielosezonowe, ciemnozielone, mniejsze od gatunku. Mode pdy brzowoczerwone. Zim kwiatostany brzowoczerwone. K w i a t y w IV, czysto biae, bardzo liczne; zebrane w dugie zwisajce wiechy. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: szkka w Litomylu - 1994.
kwatera: IIIF, XIIA
009782
Pieris japonica 'Shojo'
Pieris japoski 'Shojo'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,7 0,8 m, gsty, zwarty, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe 5 - 6 1,5 - 2,5 cm, ciemnozielone i byszczce. Mode pdy rudawoczerwone do czerwonorowych, potem jasnozielone. K w i a t y w IV, jasnorowe. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: szkka w Litomylu 1994; Firma C. Esveld, Boskoop - 1996.
kwatera IIIB
009016
Pieris japonica 'Sinfonia' {Firma C. Esveld, Boskoop}
Pieris japoski 'Sinfonia'
K r z e w karowaty, po 10 latach uprawy 0,5 m red., gsty o pdach skierowanych ukonie ku grze. L i c i e wielosezonowe 3,5 - 6 1 2,2 cm, matowozielone. Mode pdy brzowooliwkowe. K w i a t y w IV, biae, zebrane w gste, wzniesione wiechy. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 2000.
kwatera IIIF
009017
Pieris japonica 'Snowdrift'
syn.: Pieris japonica 'Snow Drift'
Pieris japoski 'Snowdrift'
K r z e w karowaty, zwarty, gsty. L i c i e wielosezonowe, matowe. K w i a t y w IV, biae. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie do mroz. ( - 20,5 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991.
kwatera IIIF
009783
Pieris japonica 'Splendens' {J. Hachmann}
Pieris japoski 'Splendens'
K r z e w 1,5 m red., wyprostowany, luny, o mocnych pdach. L i c i e wielosezonowe 5 - 8 cm d., lancetowate do odwrotnie jajowatych, ciemnozielone, mode obustronnie silnie byszczce. Mode pdy intensywnie brzowoczerwone,. K w i a t y w IV/V, biae, zebrane w gste zwisajce do 10 cm d. kwiatostany. U p r .: dost. mroz. do ( - 23 C). P o c h .: szkka w Litomylu - 1994.
kwatera: IIIF, XIIA
009018
Pieris japonica 'Stoeckmann' {E. Stckmann}
syn.: Pieris japonica 'Stckmann'
Pieris japoski 'Stoeckmann'
K r z e w po 10 latach uprawy 1 m red., gsty i do intensywnie rosncy. L i c i e wielosezonowe 6 - 8 1,5 - 2,5 cm, intensywnie zielone i byszczce, ustawione ukonie ku grze. Mode pdy malinowooliwkowe. K w i a t y w IV, biae, bardzo liczne. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994, 1996.
kwatera: IIIF, XIIA
009019
Pieris japonica 'Tilford'
Pieris japoski 'Tilford'
K r z e w po 10 latach uprawy 1,2 - 1,3 m red. L i c i e wielosezonowe 4,0 - 5,5 1,0 - 2,5 cm, pmatowe, ciemnozielone, uoone poziomo lub skierowane lekko w d. Mode pdy oliwkoworude, potem szybko jasnozielone. K w i a t y w IV, biae. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie do mroz. ( - 20,5 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.
kwatera XIIA
009020
Pieris japonica 'Toccata' {Firma C. Esveld, Boskoop}
Pieris japoski 'Toccata'
K r z e w po 5 latach uprawy 0,1 - 5 0,3 m, bardzo gsty, paskokulisty. L i c i e wielosezonowe 1,5 - 2,8 0,7 - 0,9 cm, matowozielone, skierowane ku grze. Mode pdy jasnozielone. K w i a t y w IV, biae. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991, 1994.
kwatera XIA
009021
Pieris japonica 'Valley Fire'
Pieris japoski 'Valley Fire'
K r z e w gsty, zwarty. L i c i e wielosezonowe, byszczce. Mode pdy czerwone, utrzymuj barw 3 - 4 tygodnie duej ni inne odmiany. K w i a t y w IV, biae. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991.
304 panorama 10; kwatera XIIA; fot. 93
009022
Pieris japonica 'Valley Rose' {R.L. Ticknor, USA 1960}
['Flamingo' ? odmiana o kwiatach czerwonych)
Pieris japoski 'Valley Rose'
K r z e w 1,5 - 2,5 m wysokoi, po 10 latach uprawy 0,7 0,8 m, gsty, starsze gazie przewisaj, ronie rednio szybko. L i c i e wielosezonowe 4,5 - 7 1,3 - 2,2 cm. Mode pdy krtko czerwonozielone, potem bladozielone. Pki kwiatowe zim ciemnobrzowe. K w i a t y wczesne, w III/IV, pocztkowo jasnorowe, pniej biae z rowym brzegiem; szypuki i kielich kontrastowo czerwono zabarwione. K w i a t o s t a n y przewisajce, due, 12 - 16 10 - 14 cm, liczne i rozpierzche. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). Podobna z kwiatw do odmiany 'Blush', ktra ma jednak bardziej interesujc miedzian barw modych lici. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994, 1996.
kwatera XIB, XIIA; fot. 90
009023
Pieris japonica 'Valley Valentine' {USA}
Pieris japoski 'Valley Valentine'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,9 - 1 m red., gsty, zwarty. L i c i e wielosezonowe 4,0 - 6,5 1,5 - 2,5 cm, ciemnozielone. Mode pdy krtko czerwonoososiowe i szybko staj si zielone. K w i a t y w IV/V, pocztkowo intensywnie winnoczerwone i byszczce, potem wyranie janiej przybierajc u podstawy barw biaozielon. Szypuki i kielich czerwone. K w i a to s t a n y zwisajce, due 12 14 cm, niestety na pocztku kwitnienia „gubisi wrd ciemnozielonych lici. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.
kwatera IIIF, XIIA; fot. 94
009027
Pieris japonica 'Weeping Bride'
syn.: Pieris japonica 'Weeping Bridge' (bdnie)
Pieris japoski 'Weeping Bride'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,8 m red., gsty, ronie powoli. Li c i e wielosezonowe 7 - 9 1,5 - 2,7 cm, ciemnozielone i byszczce. Mode pdy rdzawooliwkowe, potem jasnozielone. K w i a t y w III/IV, czysto biae, kielich i szypuki tooliwkowe. K w i a t o s t a n y zwisaj, s gste, do krtkie i liczne. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994; OBUWr. Wrocaw - 1996.
kwatera: XIA, XIB, XIIA
009025
Pieris japonica 'White Cascade' {R.P. Korbobo 1961}
Pieris japoski 'White Cascade'
K r z e w do 1,5 m wysokoci, po 10 latach uprawy 0,7 - 0,9 m, silnie rozgaziony, krpy. L i c i e wielosezonowe, due 5,5 - 8,0 2,0 - 2,6 cm, ciemnozielone, byszczce, gsto skupione. Mode pdy krtko rudote do jasnozielonych. K w i a t y w IV/V, biae, corocznie bardzo liczne. K w i a t o s t a n y przewisaj i s wyjtkowo dugie do 18 cm lub wicej, kwitn nawet przez 5 tygodni. U p r .: odmiana amerykaska, zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991; szkka w Litomylu - 1994; OBUWr. Wrocaw - 1996.
kwatera IIIF
009026
Pieris japonica 'White Pearl'
Pieris japoski 'White Pearl'
K r z e w do 1 m rednicy, po 10 latach uprawy 0,5 m wysokoci, gsty, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe, 4,0 - 5,5 1,7 - 2,4 cm, eliptyczne do podugowatych, ciemnozielone i byszczce, skierowane ukonie w d. Mode pdy pocztkowo brzowoczerwone, potem jasnozielone. K w i a t y w IV, biae z tooliwkowymi szypukami i kielichem. K w i a t o s t a n y zim zielone, liczne ju na modych okazach, pionowo wzniesione (!), do 15 cm d., gste. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 2000.
kwatera IIIB
018052
Pieris 'Mouwsvila'
syn.: Pieris 'Havila', Pieris japonica 'Havila'
Pieris 'Mouwsvila'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,5 - 0,7 m wysokoci, gsty, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe 4 - 6 0,8 - 1,1 cm, z szerokim (2 - 4 mm) kremowym i nieregularnym obrzeeniem lub te cae licie kremowe albo tylko z cienk zielon lini wzdu nerwu gwnego. Mode pdy intensywnie karminoworowe lub te. K w i a t y w IV/V, biae lub brak. U p r .: nie mroz. (< -15 C). Podobna do odmiany 'Flaming Silver', ale licie mniejsze i z prawie 2-krotnie szerszym kremowym obrzeeniem. P o c h .: Boskoop, gieda - 2000.
kwatera IIIF
009378
Pieris taiwanensis Hayata
syn.: Pieris japonica var. taiwanensis (Hayata) Kitam.
Pieris tajwaski
K r z e w 1 - 2 m wysokoci, po 5 latach uprawy 0,5 m, gsty, wyprostowany, kulisty. L i c i e wielosezonowe 3 - 4 1 - 1,5 cm, podugowate do wskoeliptycznych, od poowy pikowane, matowe, skierowane ukonie ku grze. Mode pdy zielone. K w i a t y w III/IV, biae z zielonym kielichem, dzwonkowate, zawizuj si dopiero w pnym wieku. Kwi a t o s t a n y wyprostowane, rozpierzche wiechy. Wy s t .: Tajwan. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie dost. mroz. (- 23 C); kwiaty s czsto niszczone przez wiosenne przymrozki. Introdukowany do Europy w 1918 r. P o c h .: Arboretum lizw - 2000; szkka w Litomylu - 1994.
kwatera IIIF, XIIA
009769
Pieris taiwanensis 'Crispa'
syn.: Pieris japonica 'Crispa', Pieris japonica var. taiwanensis 'Crispa'
Pieris tajwaski 'Crispa'
K r z e w po 10 latach uprawy 0,7 m, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe 4 - 5 1 - 1,6 cm, silnie pofalowane, skrcone i podwinite do spodu. Mode pdy jasnozielone. K w i a t y w V, biae. K w i a t o s t a n y w duych, lunych wiechach dopiero na starszych rolinach. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: szkka w Litomylu - 1997, 1994.
rodzina Pinaceae - Sosnowate
Pinus L. 1753
Sosna
Do rodzaju naley okoo 110 gatunkw rosncych od Krgu Polarnego po pn. Afryk, Nikaragu, Ameryk Pd. oraz Indonezj i Sumatr. W Polsce rosn w naturze 3 gatunki oraz ich podgatunki i mieszace, a uprawiane s 34 gatunki, 24 mieszace, odmiany bot., formy i 138 odmiany uprawne. Polska wzorcowa kolekcja rodzaju Pinus znajduje si w Arboretum Lenym im. Prof. S. Biaoboka w lizowie. Sosny to drzewa lub krzewy rozdzielnopciowe, jednopienne, wiatropylne, rnej wysokoci, z gaziami bocznymi w okkach. P d y zrnicowane na krtkie i dugie. I g y wielosezonowe, dugie, nawet do 45 cm d. (u P. palustris), w przekroju pkoliste u sosen 2-igowych i trjktne u 3- i 5-igowych (praktyczny podzia sosen), na wierzchoku zaostrzone i kujce. S z y s z k i rnej wielkoci, nawet do 50 cm d. (u P. lambertiana), zwisaj lub odstaj i utrzymuj si na gazkach przez 2 - 3 lata, czasem duej (u P. banksiana); otwieraj si na gaziach lub opadaj z nasionami jak u P. cembra i P. koraiensis. uski nasienne do momentu osignicia dojrzaoci nasiennej mocno zronite, wyranie oddzielone, z charakterystyczn romboidaln tarczk zakoczon wyrostkiem, uski wspierajce niewidoczne. Wszystkie sosny s bardzo wiatodne i maj skromne wymagania glebowe. Dobrze rosn na glebach suchych i piaszczystych, le natomiast na glebach cikich, gliniastych i wilgotnych. S wraliwe na zanieczyszczenia przemysowe, gwnie SO2 (z wyjtkiem P. nigra i P. strobus). Gboki, palowy system korzeniowy utrudnia przesadzanie (!). W a r t o w i e d z i e o odmianach polskich, ktrych nie ma w Wojsawicach: Pinus cembra ssp. sibirica 'Bambino' {J. Tumiowicz 1973} syn. P. sibirica 'Pygmea', nie P. pumila 'Pygmea' hort. Amer. 1986, Pinus peuce 'Gosia' {A. Marczyski <1997}, Pinus sylvestris 'Glauca Ignatycensis' {W. Rybski/Szk. W. Jelskiego w Ignatyczach <1913/1913}, Pinus sylvestris 'Lubonii' {Staszkiewicz <1958}, Pinus sylvestris 'Myczkowski' {S. Myczkowski 1966}, Pinus sylvestris 'Pyramidalis' {S. Skowski <1974} C i e k a w o s t k i : wg starej legendy, kiedy Pan Bg stworzy polsk ziemi i popatrzy na to co zrobi zobaczy t nago piaskw wypalonych socem i akncych wilgoci rolin zrobio mu si al i wtedy, specjalnie dla nich, dla tych szczyrkw i kujaw, stworzy sosn (za: M. Zikowska, 1988) i dziewann. I od razu stao si tak: By pagrek piaszczysty, na nim kadej wiosny zociy si dziewanny i szumiay sosny (T. Lenartowicz).
kwatera IIIH; fot. 210
004337
Pinus armandii Franch. 1884
syn.: Pinus armandii var. mastersiana Hayata 1908, P. excelsa var. chinensis Patschke 1912, P. koraiensis
Beissn. 1897 non Siebold et Zucc., P. levis Leme et Lv. 1910, P. mandschurica Mast. 1902 non Ruppr. non
Murray, P. mastersiana Hayata 1908, P. quinquefolia David 1875, P. scipioniformis Mast. 1898
Sosna Armanda
D r z e w o w uprawie do 15 - 20 m wysokoci, w ojczynie maks. 30 m, o koronie szerokostokowej, lunej, przejrzystej z dugimi gaziami. P d y nagie i bez nalotu woskowego. I g y wielosezonowe, zebrane po 5, 8 - 15 cm 1 mm, jasnozielone; skupione na kocach pdw, „roztrzepane” zwisaj; opadaj w drugim roku, niektre w kocu pierwszego. S z y s z k i do 20 cm d., na dugiej szypule. N a s i o n a bez skrzydeek, jadalne. W y s t .: zach. i r. Chiny. U p r .: zad. mroz. (> - 26 C), wymagania siedliskowe przecitne, odporna na rdz wejmutkowo-porzeczkow. W uprawie w Europie od 1895 r., w Polsce od 1935 r. Z a s t .: oryginalna i chyba adniejsza od Pinus strobus. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1991.
endemit
604 panorama 22; kwatera IIB
004389
Pinus aristata Engelm. 1862
syn.: Pinus balfouriana Wats. non J.Jefferies, P. balfouriana var. aristata Engelm. 1878
Sosna ocista
Mae d r z e w k o w ojczynie do 12 m (maks. do 20 m) wysokoci, w uprawie znacznie nisze, bardzo wolno rosnce i wyjtkowo dugowieczne wiek kilku okazw ocenia si na 4600 lat. Korona nieregularna, luna, konary dugie i sabo rozgazione. P d y gsto pokryte drobnymi woskami. I g y wielosezonowe, 2 - 4 cm d., zebrane po 5, caobrzegie, dugowieczne utrzymuj si do 15 lat, ciemnozielone, jakby sklejone i pokryte kaczkami biaej ywicy (!), sprawiaj wraenie opanowanych przez czerwce weniste. Uoone bardzo gsto i skierowane ku przodowi. S z y s z k i 4 - 9 cm d., jajowate, mocno oywicowane z dugimi, cienkimi i amliwymi wyrostkami na kadej usce nasiennej (aristata). W y s t .: niewielki obszar Gr Skalistych, powyej 2400 m n.p.m. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), wyjtkowo wytrzymaa na susz i odporna na rdz wejmutkowo-porzeczkow. W uprawie od 1861 r., w Polsce od 1866 r., ale brak starych okazw. Z a s t .: doskonaa do miniaturowych ogrodw. P o c h .: Orodek Kultury Lenej Gouchw ofiarowa A. Pikulski - 1989.
453 panorama: 17, 18; kwatera: IIIB, IIIH
004401
Pinus bungeana Zucc. ex Endl. 1847
syn.: Pinus excorticata hort.
Sosna plamistokora, syn.: Sosna Bungego
D r z e w o w ojczynie 20 - 30 m wysokoci, czsto wielopniowe, w Polsce nie ma starszych okazw. Podobnie jak u cisa i platana, gadka k o r o w i n a uszczy si corocznie duymi, cienkimi patami (u okazw o rednicy pnia wikszej ni 10 cm). Pie jest jasny, biaawy pokryty szarozielonymi, ciemnowiniowymi i czerwonobrzowymi plamami (!). P d y s gadkie, szarozielone i byszczce. I g y wielosezonowe, tozielone, zebrane po 3, ostro zakoczone, kujce. S z y s z k i jajowate, szarobrzowe, do 7 cm d. W y s t .: rod. Chiny i ze wzgldu na wielobarwn kor, czsto sadzona przy wityniach i cmentarzach.. Up r .: wymagania niedostatecznie u nas poznane, w uprawie tylko mode roliny, prawdopodobnie dost. mroz. ( - 23 C) lub zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1989.
PL, Rchr.
420 panorama 16; kwatera IIIH
004402 2n = 24
Pinus cembra L. 1753
syn.: Cembra montana Opiz, Pinus montana Lam. non Mill. 1778
Sosna limba, syn.: Limba europejska, Limba
D r z e w o 10 - 15(25) m wysokoci, bardzo wolno rosnce, dugowieczne, o gstej, zwartej koronie, u modych drzew wskostokowatej lub wskokolumnowej, u starszych jajowatej do rozszerzonej u gry. K o r o w i n a czarniawa, uskowata. P d y gsto pokryte jasnobrzowymi lub pomaraczowymi woskami. I g y wielosezonowe, 5 - 8(12) cm d., zebrane po 5, proste, koce bez zbkw; z wierzchu ciemnozielone, byszczce, od spodu niebieskoszare; opadaj po 3 - 5 latach. S z y s z k i 5 - 8 cm 3,5 - 5,5 cm, mode fioletowe, stercz na drzewie i opadaj na ziemi w 2 roku zamknite wraz z jadalnymi nasionami bez skrzydeek; zawizuj si dopiero po 25 - 50 latach (!). D r e w n o twardzielowe z przewodami ywicznymi, biel do wski, zotopomaraczowy, twardziel szeroka, zotawoczerwonawa. Soje roczne dobrze widoczne; drewno lekkie, mikkie, atwo upliwe i bardzo ywiczne; z licznymi skami i dlatego ma adny rysunek. Cenione w meblarstwie, szczeglnie do wyrobu szaf, ktrych nie „lubiy mole”. W y s t .: Alpy, Tatry i Karpaty Wsch., w Tatrach Wysokich tworzy reliktowy br limbowy. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), lubi okolice o duej iloci opadw; gleby yzne, gliniaste, ale dobrze ronie take na glebach sabszych. Wymaga, jak wszystkie sosny, penego owietlenia. Odporna na silne wiatry, oki niegow, choroby i szkodniki. Bardzo dobrze ronie na niu i w miastach. Z a s t .: dobrze prezentuje si samodzielnie lub w maych grupach. Doskonaa do maych ogrodw przydomowych i ogrodw skalnych, ze wzgldu na powolny wzrost, adny pokrj i dugie igy. O k a z y najwiksze w Polsce: ysa Polana, gm. Tatrzaska 18,5/221/349, 24,5/210/336, 21/191/222, 14,5/185/226, 18/181/236 i we Wrocawiu 21/121/140. C i e k a w o s t k i : najstarszy 1000-letni okaz limby ronie w Szwajcarii, w Findelen i ma pie o obwodzie ponad 8 m. Z modych pdw i ywicy wytaczano niegdy w Polsce tzw. balsam karpacki, stosowany do produkcji ywicznych nalewek. Odwar z kory stosowano w medycynie ludowej, midzy innymi do leczenia owrzodze. Wg A. Zikowskiej (1988) skuteczny by waciwie na wszystko: goi rany od postrzaw, skalecze i uksze mij, usuwa krosty, a „najwicej na gbie”, ciera piegi i kurzajki. Wklepywany w czoo „rozum odnajdowa, jeli si komu nieszcznie zawieruszy. Limba jest w Polsce gatunkiem chronionym, a szkoda, bo zapewne i dzisiaj balsam karpacki znalazby wielu amatorw. P o c h .: nn ofiarowa M. Wilczkiewicz - 1983.
kwatera IIC
007703
Pinus cembra 'Tatra' {Arboretum Krnickie 1923}
syn.: Cembra montana tatrica Svoboda
Sosna limba 'Tatra'
Odmiana bardzo wolno rosnca, wyselekcjonowana z ekotypu geograficznego wystpujcego w Tatrach Polskich i Sowackich jako domieszka w lasach wierkowych, czsto wraz z kosodrzewin.    U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Arboretum PAN w Krniku ofiarowa T. Bojarczuk - 1989.
kwatera IIIJ
006170
Pinus cembra L. var. sibirica Loudon 1830
syn.: Pinus cembra var. sibirica (Du Tour) Loudon 1830, P. cembra ssp. sibirica (Du Tour) Krylov, P. sibirica
Du Tour, P. sibirica (Loudon) Mayr
Sosna limba odm. syberyjska, syn.: Limba syberyjska, Sosna syberyjska
D r z e w o 20 - 25 m wysokoci, w ojczynie do 35 m, z bardzo gst, walcowat lub stokowat koron. Podobna do P. cembra, ale igy dusze, do 15 cm d., szyszki wiksze, 6 - 13 cm 5 - 8 cm. W y s t .: zasig rozlegy, od europejskiej czci Rosji, poprzez Syberi, na pd. a po Mongoli. Podstawowe drzewo tajgi syberyjskiej. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), mao wymagajca i tolerancyjna co do gleby, ale lubi gleby yzne, wiee i kwane. W uprawie od 1824 r. Z a s t .: jak P. cembra. C i e k a w o s t k i : w Rosji popularnie nazywana jest syberyjskim cedrem, a jadalne nasiona „orzeszkami cedrowymi” (botanicznie to nie jest cedr i nie s to orzeszki). P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice - 1993.
kwatera IIIJ
008523
Pinus coulteri D.Don 1836
syn.: Pinus macrocarpa Lindl. 1840, P. sabiniana Parry non Douglas
Sosna Coultera
D r z e w o do 25 m wysokoci w ojczynie, dugowieczne, o koronie szeroko rozpostartej ronie szybko. I g y wielosezonowe, zebrane po 3, bardzo dugie do 30 cm d. (!), sztywne i szarozielone.     S z y s z k i do 30 cm d. (!), jajowate, tobrzowe, pokryte ywic, zamknite przez wiele lat; wyrostki na tarczkach usek nasiennych hakowate i kolczaste. W y s t .: kamieniste zbocza gr w Kalifornii.Upr. mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie do mroz. ( - 20,5 C) do dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1991.
kwatera IIIH
008770
Pinus densiflora 'Umbraculifera' Mayr 1890
Sosna gstokwiatowa 'Umbraculifera'
Odmiana krzaczasta do 4 6 m, gsta, parasolowata, bardzo wolno rosnca. I g y wielosezonowe, zebrane po 2 (rzadko po 3), 3 - 10 cm d. mikkie, elastyczne (nie pkaj przy zginaniu), brzegiem lekko pikowane, jasnozielone. S z y s z k i s mae, bardzo liczne i wyjtkowo gsto osadzone wok pdu, na ktrym pozostaj przez 2 - 3(5) lat. Podobna do P. densiflora 'Tanyosho' hort. jej siewki sprzedawane s w USA pod rnymi nazwami: 'Tanyosho Compacta', 'Tanyosho Dwarf', 'Tanyosho Witch's Broom', 'Tanyosho Special', 'Tanyosho Pygmy'. Up r .: wymagania niedostatecznie poznane, prawdopodobnie mroz. ( - 29 C). Odmiana interesujca do miniaturowych ogrodw. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
kwatera: IIIC, IIIH
003333
Pinus densiflora var. funebris (Kom.) Liou ex C.S.Wang 1955
syn.: Pinus funebris Kom. 1901, P. sinensis Mayr, P. tabulaeformis hort. 1867 (bdnie ?)
Sosna gstokwiatowa odm. aobna
D r z e w o gste, o pdach ukonie podniesionych ku grze, ronie szybko. I g y niezbyt dugie, sztywne, intensywnie zielone, skupione po 2. W y s t .: Pn. Korea, wsch. wybrzee Rosji i Chin. U p r .: prawdopodobnie b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: OB Wadywostok - 1987, 1989.
kwatera IIIH
007688
Pinus edulis Engelm. 1848
syn.: Caryopitys edulis Small 1903, Pinus cembroides Gordon 1846 non Zucc., P. cembroides var. edulis Voss
1904, P. cembroides ssp. edulis (Engelm.) E.Murray, P. cembroides var. edulis (Engelm.) M.E.(? L.R.) Jones.
1891, P. monophylla var. edulis (Engelm.) M.E.(? L.R.) Jones
Sosna dwuigielna, syn.: Sosna orzechowa odm. dwuigielna, Sosna limbowata odm. dwuigielna
K r z e w lub karowate drzewko do 5 - 7(15) m wysokoci. I g y wielosezonowe, zwykle zebrane po 2(3), 4 cm d., sztywne i caobrzegie. S z y s z k i kulistojajowate, 3 - 5 cm d., otwieraj si szeroko po dojrzeniu. W y s t .: zach. stany USA. U p r .: wymagania niedostatecznie poznane, prawdopodobnie do mroz. ( - 20,5 C). Z a s t .: dotychczas tylko w kolekcjach. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1989.
452 panorama 17; kwatera: IB, IIIH
008901
Pinus flexilis 'Pendula' W.H.Welch 1979 {Vermeulen ex Sons Nurs. 1941}
Sosna gitka 'Pendula'
Odmiana ronie powoli, ma przewisajcy lub poziomo rosncy przewodnik i gazie, ktre s bardzo elastyczne, niekiedy po si po ziemi lub u form szczepionych na pniu zwisaj. I g y wielosezonowe, zebrane po 5, 3 - 8 cm 1 mm, z wierzchu ciemnozielone, spodem jasne, do sztywne, nie pkajce, caobrzegie, nie roztrzepane. U p r .: prawdopodobnie b. mroz. (> - 29 C), ale wraliwa na rdz wejmutkowo-porzeczkow. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991.