262 panorama: 7, 12; kwatera IVD
004405
Pinus koraiensis Siebold et Zucc. 1844
syn.: Pinus cembra Maxim ex Rupr., P. cembra var. mandshurica Mast., P. mandshurica Rupr. 1859
Sosna koreaska, syn.: Limba koreaska
D r z e w o w uprawie 10- 15 m wysokoci, w ojczynie do 30 m. Kora u modych okazw gadka i ciemnoszara. P d y zielone, sztywne, pokryte w modoci pomaraczowoczerwonymi woskami, w trzecim roku nagie. I g y wielosezonowe, 6- 12 0,1 - 2 cm, zebrane po 5, ciemnozielone z wyranym biaym paskiem, sztywne, grube, tpo zakoczone, brzegiem pikowane. S z y s z k i stokowate, 9 - 16 5 - 8 cm, pocztkowo zielone, pniej tobrzowe; uski grube, due i odstajce. N a s i o n a s jadalne, bez skrzydeek. W y s t .: Rosja, Korea, pn.-wsch. Chiny, Japonia na wysokoci 600 - 1600 m. U p r .: b. mroz. (> - 29 C); sprowadzona do Holandii przez F. Siebolda okoo 1859 r. W Wojsawicach obecnie ronie jeden tylko okaz o wymiarach w 2000 r. 21 m wys. i 215 cm obwodu, w uprawie od ponad 70 lat. P o c h .: nn - <1928.
kwatera IIIH
004406
Pinus koraiensis 'Silveray' Groot. 1979 {nn <1928 ?}
syn.: Pinus koraiensis 'Glauca' hort. Holl. (bdnie ?)
Sosna koreaska 'Silveray', syn.: Sosna koreaska odm. sina
D r z e w o do 10-15 m wysokoci, o koronie szerokostokowatej, lunej, ronie rednio szybko szybciej od Pinus cembra i wolniej od P. strobus. Pdy starsze s czerwonobrzowe. I g y wielosezonowe, do 15 cm d., zebrane s po 5, z wierzchu sinozielononiebieskie, spodem srebrzyste, brzegiem szorstkie pikowane. S z y s z k i stokowate do 15 cm d., purpurowobrzowe. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), odporna na choroby i szkodniki, take rdz wejmutkowo-porzeczkow, ale wraliwa na susz. Z a s t .: spotykana tylko w kolekcjach, godna szerszego stosowania. P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice - 1989.
kwatera IIIC
008902
Pinus leucodermis 'Satellit' D.Geld. 1971 {Gimborn Arboretum <1971}
syn.: Pinus heldreichii var. leucodermis 'Satellit'
Sosna boniacka 'Satellit'
Mae drzewo rosnce bardzo powoli, po 10 latach okoo 1 m wysokoci. Korona wskostokowata, zwarta; gazie krtkie, skonie podniesione do gry. P d y nagie, mocne, jasne, roczne podunie pomarszczone, czasem pokryte biaym nalotem woskowym. P c z k i pkate lub wyduone, w grnej czci biae, doem jasnobrzowe, bezywiczne. I g y wielosezonowe, zebrane po 2, proste, sztywne, nie pkajce, ostro zakoczone, kujce, podobne do Pinus nigra, ale krtsze, 6 - 11 cm d., osadzone gsto i skierowane ku przodowi; trwao 5 - 6 lat. S z y s z k i kuliste do 10 cm red., zwykle skupione po 2, mode niebieskawoczarne, potem jasnobrzowe. U p r .: mroz. ( - 29 C), wytrzymaa na susz i zanieczyszczenia powietrza; mao wymagajca co do gleby. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991.
kwatera X
004345 2n = 24
Pinus mugo Turra 1764
syn.: Pinus montana Mill. 1768, P. montana var. mughus Willk. 1872, P. mugo var. mughus (Scop.) Zenari
1921, P. mughus Scop. 1772, P. mughus var. typica Beck 1890
Sosna grska, syn.: Kosodrzewina, Koswka
Gatunek zmienny pod wzgldem pokroju i ksztatu szyszek. K r z e w do 2,5 m wysokoci, czasem niewysokie drzewo, ronie rednio szybko, gazie pokadaj si, a ich koce podnosz. P d y nagie i bez nalotu; pczki poduniejajowate do cylindrycznych w rnym stopniu oywicowane. I g y wielosezonowe, zebrane po 2, 3 - 4 (8) cm 1,5 - 2 mm, grube, tpe, sztywne, ciemnozielone i zwykle byszczce, nieco ukowato wygite; osadzone bardzo gsto i nieco skrcone. S z y s z k i krtkie 3 - 8 cm d., jasnobrzowe do ciemnoczerwonobrunatnych, siedzce, osadzone po 14, pozostaj na pdach przez 5 - 10 (15) lat; W y s t .: gry pd. i r. Europy do 2500 m. U p r .: b. mroz. (> - 29 C) i dosy odporna na warunki miejskie. Gatunek o duej zdolnoci adaptacyjnej dobrze ronie zarwno na glebach suchych, piaszczystych (wydmy!), skaach wapiennych, jak i na torfowiskach, glebach yznych, prchniczych. Z a s t .: wielorakie rekultywacja, jako rolina okrywowa umacniajca wydmy, miejskie skarpy oraz do ogrodw przydomowych, skalnych. Delikatne przycinanie 1-rocznych pdw ogranicza wzrost i powoduje silne zagszczenie krzeww. Czsto sadzona jest za gsto i zbyt blisko innych drzew, a nie toleruje zacienienia, jak wszystkie sosny. P o c h .: nn - <1920.
kwatera A/0
004409
Pinus mugo 'Mops' {H.F. Hooftman 1951}
syn.: Pinus montana mughus 'Mops'
Sosna grska 'Mops'
Odmiana bardzo niska, zwarta, kulista i ronie wyjtkowo wolno. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), cenna do ogrodw miniaturowych i skalnych. P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice - 1989.
150 panorama: 4, 5, 20, 24; kwatera X
004410
Pinus mugo var. pumilio (Haenke) Zenari 1921
syn.: Pinaster pumilio Clus. 1583, Pinaster magellensis Schouw 1845, Pinaster montana Walther, Pinus
montana
var. prostrata Tubeuf, P. montana var. pumilio (Haenke) Heer, P. mugo ssp. pumilio (Haenke) Franco,
P. pumilio Haenke 1791
Sosna grska odm. karowa, syn.: Kosodrzewina
K r z e w do 3 m red., paskokulisty i bardzo gsty, starsze szeroko rozpostarte. S z y s z k i symetryczne, jajowatokuliste, w pierwszym roku niebieskawe do fioletowych z woskowym nalotem, dojrzae tawe do ciemnobrzowych. Tarczki z wierzchu wypuke, od spodu wklse, piramidki osadzone poniej poowy, wcinite. W y s t .: gry r. i wsch. Europy Alpy, Karpaty, Bakany. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie Mykita-Szymaski, Dobrzy ofiarowa J. Mykita 1988.
381 panorama 16; kwatera IIIC; 187
011592
Pinus mugo 'Zundert' Laar 1987 {S. van Nijnatten 1977}
Sosna grska 'Zundert'
Zwarty k r z e w do 80 cm wysokoci, o do dugich igach, zocistych zim. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Boskoop, gieda - 1995.
kwatera IIIC
008905
Pinus nigra 'Columnaris' Schwer. 1907 {Hartmann <1907}
syn.: Pinus nigra var. columnaris Hartm. 1916
Sosna czarna 'Columnaris', syn.: Sosna czarna odm. kolumnowa
D r z e w o o pokroju wskokolumnowym i krtkich gaziach, niemal pionowo wzniesionych ku grze. Odmiana cenna do przydomowych ogrodw. U p r .: mroz. ( - 29 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
493 panorama: 18, 19; kwatera: IIIB, A/1
004416
Pinus parviflora 'Tempelhof' Groot. 1969 {Gimborn Arboretum/Konijn Nurs. <1965/1965}
Sosna drobnokwiatowa 'Tempelhof'
Niewysokie d r z e w o o wyranych pitrach i gaziach uoonych niemal poziomo, ronie do wolno. I g y zebrane po 5, krtkie i wskie, 2 - 6 cm poniej 1 mm, dwubarwne, na zewntrz ciemnozielone od spodu niebieskawosine (oglnie niebieskawe). S z y s z k i jajowate, do 10 cm d., otwieraj si szeroko i dugo wisz na drzewie. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), bez wikszych wymaga glebowych, odporna na rdz wejmutkowo-porzeczkow. P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice 1989; OBUWr. Wrocaw - 1998.
35 panorama: 1a, 2, 7, 8; kwatera VIA, XIV
004412 2n = 24
Pinus nigra J.F.Arnold 1785 ssp. nigra
syn.: Pinus austriaca Hss.1825, P. laricio var. austriaca Endl., P. maritima K.Koch 1837, P. nigra ssp. nigra
(Arn.) Novk 1926, P. nigra var austriaca Endl., P. nigra var. nigra C.G.(?) Harrison, P. nigricans Host 1831
Sosna czarna pgat. typowy
Gatunek zmienny. D r z e w o w uprawie 20 - 25 m wysokoci, w ojczynie do 40 m, szybko rosnce, dugowieczne, o koronach u modych drzew szerokostokowatych, gstych, u starszych czsto parasolowatych, i konarach uoonych w regularnych okkach. P d y nagie i bez nalotu, jasnobrzowe do pomaraczowych; pczki due w rnym stopniu oywicowane. K o r o w i n a ciemna w jasne due plamy, silnie spkana i uszczca si ju w modym wieku. I g y wielosezonowe, zebrane po 2, 8 - 18 cm d., grube, czarnozielone, lekko obrcone, utrzymuj si na pdzie 4 - 6 lat. S z y s z k i jajowate do 12 cm d., tarczki tobrzowe, byszczce z niewielkim wyrostkiem, otwieraj si w 3 roku. D r e w n o z czerwonobrunatn twardziel i licznymi przewodami ywicznymi, o duych skach, mikkie, lekkie, trudno upliwe i nietrwae. W y s t .: pd.-zach. Europa. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), wytrzymaa na wiatry i susz, tolerancyjna co do gleby, bardzo wytrzymaa na warunki miejskie, skaenia przemysowe i zasolenie. Odporna na choroby i szkodniki. Gatunek obcy, lasotwrczy w Polsce: wyczonych drzewostanw nasiennych - 60 ha, drzew doborowych - 123, plantacji nasiennych - 16,7 ha (4320 szczepw), plantacyjnych upraw nasiennych - 90 ha (48139 sadzonek). Z a s t .: idealna do rejonw przemysowych i miejskich najlepsza wrd sosen. Cenna do utrwalania wydm i rekultywacji. Doskonale prezentuje si sadzona pojedynczo lub w grupach w parkach i zielecach. Zalecana do obsadzania szerokich ulic i autostrad. N a j w i k s z e o k a z y w okolicach Wrocawia: Stary Zamek Kwieciszw, gm. Sobtka 31/364, Brochocin, gm. Trzebnica 21/310, Przerzeczyn Zdrj, gm. Niemcza 21/275, Domanice, gm. Mietkw 26/265, Czachowo, gm. Zawonia 25/265. P o c h .: nn <1928 r. (pomiar 2000 r. kw.: VIA 21/224 i XIV 27/247).
kwatera IIIC
008904
Pinus nigra 'Aurea' Beissn. 1909 {Ilsemann <1909}
syn.: Pinus nigra var. austriaca aurea (Beiss.) Fitschen
Sosna czarna 'Aurea'
Odmiana drzewiasta, ronie powoli. I g y roczne ma zocistote, starsze zielone i szarozielone. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
567 panorama 21b; kwatera: IA, IIIH
011600
Pinus nigra 'Sycw' {S. Sktas 1989/Arboretum Lene Sycw 1989/1998}
Sosna czarna 'Sycw'
K r z e w po 10 latach uprawy 1 m red., paskokulisty, bez przewodnika (!), zwarty, bardzo gsty, boczne rozgazienia w okkach. Pdy grube, sztywne. Przyrosty roczne 8 - 12 cm (maks. 15 cm). I g y 7,5 - 9,5 cm d., ciemnozielononiebieskie, kujce, ostro zakoczone. S z y s z e k do tej pory nie zawizaa. Odmiana otrzymana w 1989 r., z czarciej mioty znalezionej przez Stanisawa Sktasa w Rudnej k. Lubinia. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Jedna z pikniejszych kulistych odmian wrd sosen. Cenna do ogrodw skalnych i przydomowych. P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa hodowca - 1993, 1994.
97 panorama: 1b, 3-8, 12, 14, 15, 17-19, 21a i b, 26; kwatera: IIIA, B, C i H, IVB, IVD, V
004417
Pinus peuce Griseb. 1844
syn.: Pinus cembra var. fruticosa Griseb. 1841, P. excelsa Wall. ex D.Don var. peuce (Griseb.) Beissn., P.
excelsa
Hook. 1865 non Wall., P. vermicularis Janka 1884, Strobus peuce (Griseb.) Moldenke
Sosna rumelijska
D r z e w o po 15 latach uprawy okoo 5 m wysokoci, 100-letnie 20 - 25 m wysokoci, w ojczynie 25 - 35 m (maks. 42 m), dugowieczne, do gste o koronie wskostokowatej z gaziami do ziemi, ronie do szybko. P d y mocne, nagie i bez nalotu, pczki szarawo oywicowane, z wolnymi kocami usek, cylindryczne i do nagle dugo zaostrzone. I g y wielosezonowe, 6 - 10 cm d., zebrane po 5, wiotkie, sinozielone; uoone gsto na pdach rocznych i skierowane ku przodowi; opadaj po 2 - 3 latach. S z y s z k i walcowate lub stokowate, do 15 cm d., pocztkowo zielone, pniej brzowe i szeroko otwarte. W y s t .: gry Pw. Bakaskiego, od pd. Jugosawii po pd.-zach. Bugari i pn. Grecj do 2000 m n.p.m. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), tolerancyjna co do gleby, odporna na warunki miejskie i rdz wejmutkowo-porzeczkow (!) powinna zastpowa podobn, take 5-igieln, wraliw na rdz sosn wejmutk. Opisana po raz pierwszy w 1839 r., w uprawie w Arboretum Krnickim ju od 1858 r. W Wojsawicach najwiksze 110 - 120-letnie okazy maj po 24 - 25 m wysokoci i 200 - 220 cm obwodu. Z a s t .: jedna z najpikniejszych sosen, cenniejsza od Pinus strobus zalecana do duych ogrodw, parkw i zielecw miejskich. P o c h .: nn - <1928; samosiewy - 1994.
57 panorama: 1a, 2, 16; kwatera IIIC, IVF, VIB; fot. 108
004419
Pinus ponderosa Douglas ex C.Lawson 1836
syn.: Pinus apacheca Lemmon, P. benthamiana Hartw.1847, P. brachyptera Engelm. 1848, P. Latifolia Sarg.
1898, P. Mayriana Sudw. 1897, P. peninsularis Lemmon 1900, P. Sinclaireana Hook. et Arn. 1841
Sosna ta
D r z e w o 20 - 25 m wysokoci, w ojczynie 45 - 55 m (maks.70 m), o ksztatnej, szerokostokowej, lunej koronie z gaziami uoonymi skonie, w regularnych okkach. P d y grube, mocne, bez nalotu, tobrzowe do pomaraczowych, zgniecione pachn terpentyn; pczki dugie i dugo zaostrzone, w rnym stopniu oywicowane. Wewntrzne warstwy kory i drewno te. I g y wielosezonowe, dugie, 12 - 25 cm 1,5 mm, zebrane po 3, zwykle ciemnozielone, bez szarawego nalotu, odstaj szeroko od pdu przypominajc „kominiarskie szczotki”; opadaj w 3 roku. S z y s z k i 8 - 15 3,5 - 5 cm, purpurowe, pniej czerwonobrzowe, opadajc pozostawiaj na pdzie wieniec sterylnych (nasadowych) usek (!). W y s t : zach. Ameryka Pn. U p r .: b. mroz. (> - 29 C) i wytrzymaa na susz; w czasie surowych zim mog przemarza igy i mode pdy. Wymagania glebowe przecitne, ale preferuje gleby gliniasto-piaszczyste;. W uprawie od 1826 r, w Polsce od 1833 r. Z a s t .: pikna sosna o bardzo ksztatnej, oryginalnej koronie. Dobra do ogrodw przydomowych, parkw i zielecw miejskich w Polsce Zach. P o c h .: Szkka Rolin Ozdobnych J. i Z. Byczkowscy, Glinka ok. 1975 r. (pomiar w 2000 r. kwatera VIB 8/90); OBUWr. Wrocaw - 1998, 1992.
kwatera IIIC
013831
Pinus ponderosa ssp. scopulorum (Engelm.) S.Watson 1879
syn.: Pinus scopulorum Lem. 1897, P. ponderosa var. scopulorum Engelm. 1880
Sosna ta pgat. grski, syn.: Sosna ta odm. skalna
D r z e w o w ojczynie 15 - 20 (30) m wysokoci, podobne do P. ponderosa, ale korona bardzo zwarta, a kora ciemniejsza prawie czarna. I g y zebrane po 2 (3), krtsze jak u typu 8 - 16 cm d., skrcone, zakrzywione i skupione na kocach pdw w „pdzelki”. S z y s z k i mniejsze 6 - 8 3 - 5 cm, z wikszymi kolcami na piramidkach. W y s t . : USA Gry Skaliste. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie J. Ciepucha, Konstantynw dzki ofiarowa J. Ciepucha - 1991.
PL RB
kwatera A/7
013256 2n = 24
Pinus rhaetica Brgger 1820
[P. mugo P. sylvestris]
syn.: Pinus Celakovskiorum Asch. et Graeb. 1897, P. christii (Brgger) Seiter, P. digenea Beck 1888, P. dignea
Beck (bdnie), P. rhaetica var. christii Brgger, P. sylvestris hybrida Hear 1862
Sosna drzewokosa
Rodzimy mieszaniec midzygatunkowy, bardzo zmienny, zagroony wyginiciem. Wykazuje w rnym stopniu cechy P. sylvestris lub P. mugo, dlatego niektre mieszace opisywane byy jako odrbne gatunki. Jeli pochodzi z wyszych pooe grskich, podobny jest bardziej do kosodrzewiny, z niszych do sosny zwyczajnej, ale ronie wolniej i ma czsto wygity pie. W y s t .: w Polsce spotykany na nielicznych stanowiskach, na torfowiskach wysokich o odczynie kwanym; notowany take w Szwajcarii, w Alpach Andegaweskich oraz na pograniczu Austrii i Czech. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Uprawa zachowawcza prowadzona jest w Arboretum Lenym im. Prof. S. Biaoboka w lizowie.   P o c h .: Arboretum Lene w lizowie - 2000.
kwatera IIC
006172
Pinus pumila 'Glauca' Wm. Hooftmann 1943 {Wm. Hooftmann <1943}
syn.: Pinus pumila 'Oosthoek' hort. Holl. 1982
Sosna karowata 'Glauca'
K r z ew 0,5 - 3(5) m wysokoci, , paskokulisty, o pokroju kosodrzewiny i o bardzo powolnym wzrocie. P d y wzniesione, grube, ciemne, z drobnymi, brzowymi woskami; pczki cylindryczne, mocno oywicowane. I g y wielosezonowe, zebrane po 5, rnej d., 3 - 10 cm 0,5 - 1 mm, powichrowane, niebieskie w masie, doem z dwoma biaymi paskami. S z y s z k i mae, 3 - 5 cm d., mode purpurowofioletowe; pozostaj przez wiele lat na gaziach. N a s i o n a jadalne jak u limby.Upr .: odmiana mroz. ( - 29 C) i niewybredna co do gleby, bardzo dekoracyjna, zalecana do ogrodw skalnych. P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice - 1989.
kwatera IIIB
004420 2n = 24
Pinus strobus L. 1753
syn.: Pinus alba canadensis Prov. 1862, P. nivea Booth ex Carrire 1855
Sosna wejmutka, syn.: Sosna Weymoutha, Wejmutka
D r z e w o do 30 m wysokoci, w ojczynie maks. do 66 m, korona luna, za modu stokowata, w starszym wieku szeroka i nieregularna. Konary w do regularnych okkach. P d y cienkie, gitkie, prawie nagie. I g y wielosezonowe, 5 12 cm d., zebrane po 5, bardzo cienkie, miekkie, delikatne. S z y s z k i 10 - 15 (20) cm d., wyduone i zwykle wygite, zwisaj. W y s t .: pn.-wsch. rejony Ameryki Pn. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), lubi gleby przecitne, nie znosi suszy, do dobrze ronie w miastach i okrgach przemysowych. Wraliwa na rdz wejmutkow. O k a z y najwiksze w Polsce: Pokj - 28/499/205, Kamienica - 32/454/191, Szczawnica 32/377/163, acut - 27/358/173 i w okolicach Wrocawia: Olbrachtowice, gm. Sobtka - 20/362, Cieszkowice, gm. Kobierzyce - 360 cm obwodu, Guchw Grny, gm. - 24/335, Milicz - 24/330, Dziewitlin, gm. Milicz - 26/330. P o c h .: Szkka M. Wilczkiewicz - 1989.
565 panorama 21b; kwatera IIIH
008769
Pinus strobus 'Nana' hort. et Knight 1850
syn.: Pinus strobus var. nana Beissn.
Sosna wejmutka 'Nana'
K r z e w paskokulisty, gsty, bardzo podobny (identyczny ?) do P. strobus 'Radiata'. W wieku okoo 10 lat osiga zaledwie 0,5 - 0,7 m 0,8 - 1,0 m, starsze do 1,5 m red. I g y 7 - 9 cm d., zielone, od spodu niebieskawe, stercz do gry i na boki nie zwisaj (!). U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa S. Sktas - 1997.
503 panorama 19; kwatera IIIB
006168
Pinus strobus 'Radiata' Hornibr. 1923 {Hornibrook 1923/1923}
syn.: Pinus strobus nana hort.
Sosna wejmutka 'Radiata'
K r z e w 1,5 - 2 m red., po 10 latach uprawy 0,5 - 0,7 m red., kulisty, bardzo gsty, w modoci ronie bardzo powoli. I g y 7 - 9 cm d., mikkie, od spodu wyranie niebieskozielone. Podobna, szczeglnie w starszym wieku, do Pinus wallichiana 'Umbraculifera' hort. ex Knight 1850 i do P. strobus 'Nana' hort. ex Knight 1850. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa S. Sktas - 1997.
541 panorama 20; kwatera IIB
008908
Pinus strobus 'Torulosa' hort. Anglia 1978
Sosna wejmutka 'Torulosa'
Ig y poskrcane i ukowato powyginane, wygladaj jak chore; odmiana ronie powoli. Czsto mylona z P. strobus 'Contorta' Slavin 1932. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.
PL
124 panorama: 3, 16 - 23, 26; kwatera: IIIC, E i H, VIIA, VIIB, XVI; fot. 137
004421 2n = 24
Pinus sylvestris L. 1753
syn.: Pinus rigensis Desf., P. rubra Mill. 1759, P. silvestris L. 1753, P. silvestris rigensis hort.
Sosna pospolita, syn.: Sosna zwyczajna, „choina”, „chojar”, „jaga”', „majak”, smrek
D r z e w o 20 - 30 m wysokoci (maks. 42), dugowieczne, ronie szybko, z prost strza i wysoko osadzon koron, w modoci stokowat, w starszym wieku parasolowat. Rosnc w zwarciu oczyszcza si z konarw szybko i wysoko. P d y nagie i bez nalotu; pczki w rwnym stopniu oywicowane. I g y wielosezonowe, skupione po 2, 4 - 7 cm do 1 mm, nieco skrcone, z szarym lub niebieskawozielonym nalotem; opadaj po 3 latach (w grach po + 6). S z y s z k i jajowate, zamknite, 2,5 - 7,0 cm 2,0 - 3,5 mm, zmienne, niedojrzae zielone, dojrzae (na drug jesie) szarobrzowe; osadzone na zakrzywionym trzonku. D r e w n o twardzielowe z przewodami ywicznymi, o szerokim jasnorowym bielu i wskiej czerwonobrzowej twardzieli. Soje roczne bardzo dobrze widoczne. Drewno o niejednolitej strukturze, rednio cikie, mikkie, elastyczne, trwae, upliwe i atwe w obrbce. W y s t .: Europa i Azja; tworzy zespoy borw sosnowych (soniny) i jest czsto skadnikiem borw mieszanych. U p r .: jedna z najmniej wymagajcych sosen, b. mroz. (> - 29 C), ale wraliwa na zanieczyszczenia powietrza. Ronie zarwno na suchych piaskach, jak i torfowiskach, bagnach (bory suche, wiee, wilgotne i bagienne). W Polsce podstawowy gatunek lasotwrczy o wielu cennych dla lenictwa populacjach (sosna taborska, sosna biaowieska, sosna tucholska, sosna rychtalska i inne). Wyczonych drzewostanw nasiennych - 5874 ha, drzew doborowych - 3110, plantacji nasiennych - 353 ha (104741 szczepw), plantacyjnych upraw nasiennych - 231 ha. O k a z y najwiksze w Polsce: Lipniki k. Skrichyczyna, n-ctwo Strzelce powyej 600 cm obwodu (inform. J. Janecki), Cikowice, gm. Gidle 14/397/266, Misk Mazowiecki 22/375/347, Lipno gm. Niemodlin 31/350/258, Nieborw 27/301/200 i 16,5/315/220 oraz w okolicach Wrocawia: Wisznia Maa 24/310 i 23/300, Postolin, gm. Milicz 14/310, Gozdawa gm. roda lska 24/290, Karaszwek gm. Strzelin 25/290 i 22/290. Wa r t o w i e d z i e : pczki sosny zwyczajnej zawieraj olejki lotne (pinen, limonen, fellandren i inne), substancje gorzkie, zwizki ywicowe, troch witaminy C i garbniki. Stosuje si je w lekkich nieytach grnych drg oddechowych. W weterynarii odwar z pczkw stosuje si jako rodek rewitaminizujcy i wzmacniajcy, przy nieytach drg oddechowych, dychawicy oskrzelowej i kaszlu. Mode pdy stosuje si u owiec jako rodek zapobiegajcy wzajemnemu wyskubywaniu weny, a u kaczek pir. Maci z utartych pczkw z linomagiem lub wazelin z dodatkiem kalafonii uywa si w leczeniu ropiejcych ran, owrzodze, uszkodzonych kopyt i racic oraz przy wielu innych schorzeniach dermatologicznych. P o c h .: nn - <1920 r. (pomiar w 2000 r. kwatery: IIB 21/190 i IIIE 15/160); ok.- 1960.
kwatera IIC
008526
Pinus sylvestris 'Fastigiata' Carrire 1856
syn.: Pinus sylvestris var. pyramidalis Zederb.
Sosna pospolita 'Fastigiata', syn.: Sosna pospolita odm. kolumnowa
Nazwa zbiorowa dla drzew mnoonych wegetatywnie o wskim, kolumnowym pokroju i gaziach uoonych gsto oraz wzniesionych skonie ku grze. Dla form o wskim pokroju otrzymanych z nasion przyjto nazw P. sylvestris f. fastigiata Carrire 1867. I g y niebieskawozielone do 6 cm. d. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), doskonaa do ogrodw i parkw na stanowiska soneczne. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice - 1992.
kwatera IIA
008909
Pinus sylvestris 'Hillside Creeper' W.H.Welch 1979 {L. Ziegenfuss 1970}
Sosna pospolita 'Hillside Creeper'
Pocy si k r z e w do 50 cm wysokoci, o poziomo uoonych, nieco powykrcanych pdach, ronie bardzo powoli. I g y wi e l o s e z o n o w e , ciemnozielone. U p r .: mroz. ( - 29 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.
165 panorama 4, 11, 19, 23, 24; kwatera: IIIB, IIIH, X, A/2, A/6a; fot. 106
007926
Pinus sylvestris 'Watereri' Beissn. 1902 {A. Waterer 1865}
syn.: Pinus sylvestris f. pumila Beissn. 1891, P. sylvestris glauca hort., P. sylvestris nana Den Ouden, P.
sylvestris watereri
Beissn., P. sylvestris 'Watereriana'
Sosna pospolita 'Watereri', syn.: Sosna pospolita odm. niska
Odmiana do 3 - 4(7,5) m red., kulista, gsta, najczciej bez przewodnika i pnia, niekiedy szczepiona na wysokim pniu, ronie w starszym wieku wolno, w modoci do intensywnie. I g y 2,5 - 4 cm d., niebieskawoszare, skrcone. Pki czerwonawe. Czsto mylona z P. sylvestris 'Nana' Knight 1851 non Carrire 1855, opisywana take jako P. sylvestris f. plicata Schenk 1925. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), w Wojsawicach imponujcy, drzewiasty okaz, w uprawie od ponad 70 lat. P o c h .: nn - <1928.
kwatera A/2
013665
Pinus thunbergii Parl. 1868
syn.: Pinus silvestris Thunb. 1784 non L., P. rubra Siebold 1827, P. tabulaeformis hort. non Carrire, P.
thunbergiana
(Parl.) Franco
Sosna Thunberga
D r z e w o w ojczynie 30 - 40 m wysokoci, w Polsce brak starszych okazw, o koronie szerokostokowatej, czsto nieregularnej i lunej. P d y wyprostowane lub nieco przewisajce, nagie i bez nalotu, pczki bez ywicy, jedwabicie szarobiae, omotane dugimi, biaymi woskami (!); zwykle na kocu pdu tylko 1 pczek; mode 1-roczne pdy pomaraczowote. I g y wielosezonowe, grube, 7 - 15 cm 1,5 - 2 mm, zebrane po 2 (niekiedy 3), ciemne z bliska szarawozielone, w masie czarniawozielone, sztywne, ostre, kujce, mocno wypuke na grnej stronie, skierowane ku szczytowi pdu. S z y s z k i mae, 4 - 6 3 - 4 cm, osadzone pojedynczo lub skupione po kilkadziesit. W y s t .: Japonia, Korea Pd., pn.-wsch. Chiny. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C), bardzo wiatolubna, u nas ronie le. W Europie w uprawie od 1852 r., w Polsce od 1870 r. Z a s t .: spotykana tylko w kolekcjach. P o c h .: OB Matsudo - 1991.
IIIB, IVF
004422
Pinus wallichiana A.B.Jacks. 1938
syn.: Pinus Chylla Lodd. 1836, P. Dicksonii hort, .P. excelsa Wallich ex D.Don 1824 non Lam., P. griffithii
McClell. 1854, P. nepalensis Chambray 1845, P. pendula Griffith 1847, P. strobus excelsa Loudon 1842
Sosna himalajska
D r z e w o w ojczynie do 50 m wysokoci, w Polsce brak starszych okazw; o lunej, szerokostokowatej koronie, podobne do P. strobus, ale ma pdy grubsze i nagie. I g y wielosezonowe, zebrane po 5, wskie i dugie do 20 cm, niebieskawe, silnie przewisajce (!). S z y s z k i zielone, pniej brzowe, dugie do 30 cm. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C), w modym wieku szczeglnie wraliwa na mrz. Z a s t .: wyjtkowo pikna sosna, o dugich „paczcych igach”, ktr warto prbowa uprawia w Polsce Zach. i Pn. w miejscach osonitych. Dotychczas spotykana tylko w kolekcjach. P o c h .: OBUWr. Wrocaw - 1989.
rodzina Platanaceae - Platanowate
Platanus L.
Platan
Naley tu 6 - 7 gatunkw, wystpujcych na pkuli pnocnej; w Polsce uprawiane s 2 gatunki, 1 mieszaniec midzygatunkowy i 2 odmiany uprawne. Potne d r z e w a o korowinie uszczcej si obficie cienkimi, duymi patami (!). L i c i e sezonowe, due do 25 cm red., z przylistkami, skrtolege, klapowane i ostro zbkowane. K w i a t y niepozorne, rozdzielnopciowe; zebrane w gwki lub wiszce pojedynczo lub po kilka. O w o c o s t a n y kuliste, zwisajce na dugich szypukach, zoone z silnie pokrytych woskami orzeszkw. U p r .: lubi gleby gbokie i wiee, yzne lub piaszczyste, ale wilgotne; miejsca ciepe i nasonecznione.
437 panorama 17; kwatera IIIF; fot.147
009234
Platanus orientalis L. 1753
Platan wschodni
D r z e w a dugowieczne, w ojczynie do 15 - 25(30) m wysokoci, o szerokokulistej koronie, osadzonej na niskim i grubym pniu. Okazy rosnce swobodnie s szersze ni wysze. K o r o w i n a nie tak dekoracyjna jak u platana klonolistnego szara, brzowoszara lub zielonkawoszara, uszczca si duymi patami w ojczynie, w Europie drobnymi. L i c i e sezonowe, do 20 25 cm, zbkowane lub caobrzegie, doniasto 5 - 7-klapowe, klapy gboko wcinane do poowy blaszki liciowej, klapy rodkowe 11 - 13 3 - 3,5 cm, klapy dolne wyranie krtsze, nerwy od spodu jasnobrzowo omszone, dolna strona licia janiejsza, przewanie naga (mode pokryte brzowymi woskami), grna z poyskiem; ogonek liciowy omszony. Owocem s orzeszki zebrane w kuliste, „kolczaste gwki” 2,5 cm red., osadzone po (2)3 - 4(6) (wana cecha!) na wsplnej szypuce. W y s t .: w dolinach rzek i strumieni w pd.-wsch. Europie i zach. Azji, a po Himalaje. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C); mode roliny wymagaj osony na zim, ale i starsze w surowe zimy bywaj uszkadzane. Z a s t .: due znaczenie dla terenw zieleni ma, w Polsce najczciej uprawiany, mieszaniec platana zachodniego i wschodniego platan klonolistny P. hispanica 'Acerifolia' (syn. P. acerifolia Willd.), ktry ronie szybciej, jest wikszy i bardziej mrozoodporny, ale jest coraz czciej poraany przez plamisto nerwozbien chorob grzybow atakujc mode licie, ktre na wiosn zwijaj si i zasychaj, a na pniu pojawiaj si wycieki. P o c h .: Pary ofiarowa J. Pirecki - 1990.
rodzina Cupressaceae Cyprysowate
Platycladus Spach 1842
Platykladus, syn.: Thuja, Thuya, Biota, ywotnik
Do rodzaju naley tylko 1 gatunek.
600 panorama 22; kwatera: IIA, IIIE
009232
Platycladus orientalis (L.f.) Franco 'Aurea Nana' Snclauze 1868 {<1868}
syn.: Thuja orientalis 'Aurea Compacta', T. orientalis 'Aurea Densa', T. orientalis 'Aurea Globosa', T. orientalis
'Aurea Nana', T. orientalis aurea nana (Snclauze) Rehder, T. orientalis 'Aureus Nana' hort. Canada (bdnie),
T. orientalis 'Millard's Gold', T. orientalis 'Minima Aurea'
Platykladus wschodni 'Aurea Nana' syn.: ywotnik wschodni 'Aurea Nana'
Karowaty, kulisty lub owalny, bardzo gsty k r z e w, do 60 cm wysokoci, o charakterystycznie uoonych, pionowo i symetrycznie, paskich gazkach. Krzew jasnotozielony, latem jasnozielony, zim brzowoty. U p r .: krzew dost. mroz. ( - 23 C), wiatolubny i ciepolubny, pikny z pokroju, godny polecenia do maych ogrodw w cieplejszych rejonach Polski. W a r t o w i e d z i e : rolina trujca jak T. occidentalis. P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice - 1990; Boskoop, gieda - 1993.
kwatera IIIC
004219
Platycladus orientalis (L.f.) Franco 'Sanderi' Gough ex W.H.Welch 1978 {L. Bhmer 1894}
syn.: Chamaecyparis obtusa ericoides Beissn., Chamaecyparis obtusa f. sanderi (Sander ex Mast.) Rehder,
Chamaecyparis obtusa 'Sanderi', Chamaecyparis pisifera 'Sanderi' hort. Amer. 1992 (bdnie), Juniperus sanderi
Sander 1899, Retinispora sanderi Sander 1903, Shishindenia ericoides Makino, Thuja orientalis 'Sanderi' Gough
and W.H.Welch 1978
Platykladus wschodni 'Sanderi', syn.: ywotnik wschodni Sandera
K r z e w karowaty, 1,0 0,6 m, szerokostokowaty do kulistego, bardzo gsty i ronie powoli. P d y uoone czciowo poziomo i pionowo. Jest to forma modociana z grubymi i g a m i , okoo 0,5 cm d., tpo zakoczonymi, latem niebieskozielonymi, zim zmieniaj barw na si szar z odcieniem purpurowofioletowym. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C), uprawa moliwa w najcieplejszych regionach kraju z zastosowaniem zimowych oson. Odmiana znaleziona w 1894 r. przez L. Bhmera w Japonii. Jej przynaleno systematyczna przez wiele lat budzia wtpliwoci, gdy zaliczano j, m.in. do rodzaju Chamaecyparis, Juniperus, Shishindenia. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww Ozdobnych A. Koca, Zgierz ofiarowa A. Koca - 1995.
rodzina Gramineae (d. Poaceae) - Trawy
Pleioblastus Nakai
Plejoblastus
Do rodzaju naley 20 gatunkw, wystpujcych w Chinach i Japonii; w Polsce uprawiany jest w gruncie 1 gatunek.
kwatera B/1
012480
Pleioblastus viridistriatus f. vagans (Gamble) Muroi
syn.: Pleioblastus viridistriatus 'Vagans'
Plejoblastus prkowany f. zielonolistna
Niski b a m b u s do 40 cm wysokoci, dywanowy, tworzy podziemne pdy jedna kpa zajmuje okoo 25 m kw. Mode l i c i e tozielone, potem zielone, bez barwnych pasw. W y s t .: Japonia. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C), ale licie uszkadzane przy 18 C; naley sadzi w miejscach najcieplejszych i osonitych. P o c h .: Park Chamburcy ofiarowa N. Pirecki - 2000.
rodzina Rutaceae - Rutowate
Poncirus Raf.
Poncyria, syn.: Poncirus
Rodzaj z jednym tylko gatunkiem.
kwatera: IIA, IIID; fot. 216
006398
Poncirus trifoliata (L.) Raf.
syn.: Aegle sepiaria DC., Citrus trifoliata L., Citrus trifolia Thunb., Pseudoaegle trifoliata Makino
Poncyria trjlistkowa, syn.: Pomaraczka trjlistkowa, „gorzka cytryna”
K r z e w lub mae d r z e w k o w ojczynie do 5 - 7 m wysokoci, w uprawie 2 - 4 m red., do gste, w modoci ronie powoli. P d y sztywne, zielone !), byszczce, ze spaszczonymi cierniami 1 - 3 (5) cm d. L i c i e sezonowe, 3 - 6 cm d., skrzaste, naprzemianlege, ciemnozielone, 3-listkowe, odwrotnie jajowate, sabo karbowane; pn jesieni przebarwiaj si na to; ogonek oskrzydlony 8 - 25 mm d. K w i a t y w IV/V i niekiedy ponownie jesieni, przed rozwojem lici, na ubiegorocznych pdach, biae, pojedyncze, z tymi prcikami, 5-patkowe, 3 - 5 cm red., pachn pomaraczami. O w o c e w X/XI, 3 - 5 cm red., podobne do pomaraczy, tozielone do ciemnotych, pokryte filcowatymi woskami, niejadalne, gorzkie i kwane, intensywnie pachn cytryn,; nasiona liczne 6 - 12 mm d. W y s t .: lasy Chin i Korei. Upr.: ndost. mroz. ( - 18 C), ale starsze okazy do - 20 C. Zalecane stanowiska soneczne, osonite od zimnych i suchych wiatrw, wrd innych krzeww lub przy sonecznej, osonitej cianie. Sadzi w gleb nie za mokr, niezbyt yzn, przepuszczaln, lekko kwan do obojtnej (pH 5,56,5). Przed zim okrywa. Gatunek stosowany jako podkadka dla szlachetnych odmian Citrus. Ze wzgldu na nisk mrozoodporno zalecany tylko do uprawy amatorskiej. P o c h .: OBUWr Wrocaw 1989.
rodzina Salicaceae - Wierzbowate
Populus L.
Topola
Do rodzaju naley 35 gatunkw rosncych w Europie, Azji i Ameryce Pn. oraz liczne mieszace. W Polsce na naturalnych stanowiskach rosn 3 gatunki i 1 mieszaniec, a uprawianych jest 13 gatunkw, 7 mieszacw midzygatunkowych i 74 odmiany uprawne. D r z e w a rozdzielnopciowe, dwupienne, wyjtkowo szybko rosnce, o liciach sezonowych, krtkowieczne stare pnie, z gboko bruzdowan korowin, s czsto wyprchniae. wiatolubne, dobrze rosn na glebach yznych, wilgotnych intensywnie nawoonych mineralnie, le na glebach kwanych, zabagnionych (z wod stagnujc) oraz na suchych i jaowych piaskach, z wyjtkiem P. alba, P. a. 'Pyramidalis', P. berolinensis, P. simonii, P. tremula, P. euramericana 'Robusta'. Wszystkie bardzo dobrze znosz warunki miejskie i przemysowe. Czsto s stosowane w zadrzewieniach w krajobrazie otwartym i zurbanizowanym. Nie powinno si jednak sadzi eskich topoli ze wzgldu na zamiecanie otoczenia puchem nasion oraz topoli dajcych odrosty korzeniowe, np. P. alba i P. tremula. Topole s cenne tam, gdzie zaley nam na uzyskaniu w terenach zieleni szybkich efektw na krtki okres czasu. Stosowanie topoli winno by poprzedzone starannym doborem do warunkw glebowych i do celw jakim ma suy. W a r t o w i e d z i e o odmianach polskich, ktrych nie ma w Wojsawicach: P. alba 'Follis Aureovariegatis' {F. Royski <1913/1913}, P. canadensis 'Anna Zamoyska' {F. Royski <1896/1896}, P. canadensis 'Celina Zamoyska' {F. Royski <1896/1896}.
PL
205 panorama: 5, 6, 15, 18; kwatera IIIF; fot.139
007064 2n = 38
Populus alba L.
syn.: Populus alba var. bolleana Lauche, P. alba var. nivea Aiton, P. bolleana Lauche
Topola biaa, syn.: Biaodrzew
D r z e w o dugowieczne (400 - 500 lat), dwupienne, do 20 - 35(40) 15 - 18 m, o wyniosej, szerokiej koronie, z licznymi odrostami korzeniowymi, na piaskach niekiedy tylko krzew. Korowina moda gadka, szarobiaa, kredowobiaa lub zielonkawa, starsza ciemna, gboko bruzdowana.. Mode p d y , pczki oraz licie pokryte gstym biaym kutnerem, ale grna strona lici starszych czsto naga i byszczca. L i c i e sezonowe, zmienne na krtkopdach eliptycznojajowate, pytko klapowane, na dugopdach wiksze, gboko 3 lub 5-klapowe, przypominaj licie klonu. K w i a t y w III/IV, przed limi, tozielone, zebrane w kotki. Owocowanie w V. D r e w n o twardzielowe, biel biay, twardziel tawobrzowy; mikkie, lekkie, atwe w obrbce i nietrwae. W y s t .: od pn.-zach. Afryki i Europy (poza rejonami pn. i pn.-zach) przez Azj Mn. i Kaukaz po zach. Syberi i rod. Azj zasig trudny do ustalenia czsto zdziczaa. U p r .: b. mroz. (> - 29°C). Bardzo tolerancyjna co do gleby od wilgotnych i zakwaszonych do suchych, odporna na wiatry. Toleruje klimat miejski i zanieczyszczenia przemysowe. Z a s t .: adna jasna ziele lici i biaa korowina. Rodzimy, szybko rosncy, pionierski gatunek, doskonay do zadrzewie nadmorskich wydm, nieuytkw, had, piaszczystych zboczy i autostrad. Na jwi k s z e o k a z y w P o l s c e : Karpinek (woj. mazowieckie) 32/1000/310 (!); Januszkowice, gm. Brzostek 37.5/744/225, Misk Mazowiecki 42/695/207 i w o k o l icach Wroc awi a : Komorowice, gm. rawina 29/560, Smolec, gm. Kty Wrocawskie 29/560; 30/540, Wilkw Wielki, gm. Niemcza 35/500. P o c h .: prawdopodobnie naturalne stanowisko; pomiar w 2000 r. 31 m wys. i 360 cm obwodu.
PL
kwatera XVI
003942 2n = 38
Populus tremula L.
syn.: Populus australis Ten., Populus graeca Griseb. non Loudon non Ait.
Topola osika, syn.: Topola drca, Osika, osina, trzepocina
D r z e w o dwupienne, do 8 - 20 (30) 5 - 10 m, czsto wielopniowe, niekiedy krzaczaste, o lunej, kulistej lub cylindrycznej koronie, z gbokim systemem korzeniowym dajcym liczne odrosty. K o r o w i n a moda dugo tobrzowa do zielonoszarej, byszczca i gadka, starsza bruzdowana, czarniawa. L i c i e sezonowe, matowo zielone, od spodu niebieskawe, zmienne na dugopdach 38 cm d., jajowatosercowate, krtkoogonkowe, z dugim zaostrzonym wierzchokiem, pokryte mikkimi woskami, na krtkopdach jajowate lub okrge, nagie, skrzaste, zatokowo zbkowane; ogonki liciowe silnie bocznie spaszczone, wiotkie, czsto dusze od blaszki w charakterystyczny sposb dr przy najmniejszym wietrze. Jesieni przebarwiaj si na to i pomaraczowo-czerwono. K w i a t y w III/IV, przed limi, rozdzielnopciowe mskie wiszce kotki, 4 - 10 cm d., z 4 - 12 purpurowymi prcikami i krtkie eskie. O w o c e w V/VI, zwisajce torebki, mode zielone, po dojrzeniu wysypuj si biae, weniste nasiona. D r e w n o mao wartociowe, stosowane do produkcji celulozy i zapaek. W y s t .: od pn.-zach. Afryki i zach. Europy po azjatycki Daleki Wschd zasig najwikszy z topl. U p r .: b. mroz. (> - 29°C). Z a s t .: adne drzewo o liciach „w cigym ruchu”, atrakcyjnej korowinie i malowniczym pokroju. Gatunek pionierski i lasotwrczy. Winien by czciej stosowany w zadrzewieniach rekultywacyjnych (gruzowiska, wyrobiska, hady), krajobrazowych i wiejskich. Moe by stosowany do obsadzania autostrad. P o c h .: prawdopodobnie naturalne stanowisko.
rodzina Rosaceae - Rowate
podrodzina Rosoideae - Rowe
Potentilla L.
Piciornik
Do rodzaju naley okoo 300 - 500 gatunkw, gwnie bylin, wyjtkowo maych k r z e w w , wystpujcych gwnie w strefie umiarkowanej i chodnej pkuli pn. ale i w tropikach na Nowej Gwinei i w Peru. W Polsce w naturze ronie okoo 30 gatunkw, ale tylko rolin zielnych, a uprawia si w gruncie, bez oson 64 gatunki, 3 podgatunki, 6 odmian botanicznych, 1 mieszaniec midzygatunkowy i 9 odmian uprawnych bylin. Poza tym w naszym kraju uprawiane s taksony krzewiaste, gwnie P. fruticosa: 3 gatunki i ich 4 odmiany botaniczne oraz 32 odmiany uprawne. L i c i e sezonowe, doniastozoone lub pierzastodzielne, przylistki zronite z ogonkiem. K w i a t y biae, te lub czerwone, supki liczne, kielich z dodatkowym kieliszkiem. O w o c e zbiorowe, zoone z drobnych nieupek.
633 panorama 25; kwatera A/0
003943 2n = 14, 28
Potentilla fruticosa L.
syn.: Dasiphora fruticosa (L.) Rydb., Pentaphylloides fruticosa (L.) O.Schwarz
Piciornik krzewiasty
K r z e w niski, do 1 - 1,5 m red., bardzo gsty, w zarysie kulisty, dugowieczny. L i c i e sezonowe, zielone, 3 - 5 2,5 cm, pierzastozoone z 5(3 - 7) wskoeliptycznych listkw caobrzegich i podwinitych 1 - 3 cm d. K w i a t y w V/VII i mniej liczne do X, do 2 - 3(4) cm red., liczne, zebrane po (1)2 - 3 w bocznych lub szczytowych wierzchotkach. O w o c e brzowe, mao dekoracyjne. Wyst .: za wyjtkiem najzimniejszych stref, na caej pkuli pn. w Ameryce, Azji, Europie. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), ze wzgldu na gboki system korzeniowy, wytrzymay na susz i dobrze ronie na glebach lekkich, piaszczystych, gliniasto-piaszczystych. Wymaga penego nasonecznienia. Wskazane lekkie cicie zaraz po gwnym kwitnieniu, by usun brzydkie owoce. Z a s t .: gatunek i jego liczne odmiany uprawne cenne do kompozycji grupowych, w zieleni miejskiej, na naturalne i cite ywopoty oraz do tworzenia kolorowych plam na skarpach przy autostradach w celu „przerwania monotonii jazdy”. Wytrzymuje warunki miejskie. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice - 1999.