kwatera IA
008327
Potentilla fruticosa var. arbuscula (D.Don) Maxim.
syn.: Dasiphora arbuscula (D.Don) Sojak, Potentilla arbuscula D.Don
Piciornik krzewiasty odm. mniejsza
K r z e w may, w uprawie 0,3 - 0,4 1 m, w ojczynie do 0,6 m wysokoci. L i c i e sezonowe, niebieskoszarozielone do szarosrebrzystych, 5 listkw do 1,5 cm d. K w i a t y w VI - IX, 3 - 3,5 cm red., zocistote, pojedyncze. W y s t .: Himalaje, pn. Chiny. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), cenny jako rolina okrywowa. P o c h .: Szkka Pojemnikowa E. J. Grbczewscy ofiarowa J. Grbczewski - 1991.
kwatera IIIC
003947
Potentilla fruticosa 'Goldfinger' {H. Knoll}
Piciornik krzewiasty 'Goldfinger'
K r z e w do 1 - 1,3 1,5 m, o pdach wzniesionych, mocno rozgazionych. L i c i e sezonowe, ciemnozielone. K w i a t y w VI - X, liczne, bardzo due, do 5 cm red., intensywnie te. U p r .: odmiana b. mroz. (> - 29 C), wczesna, odporna na mczniaka, bardzo dobra na ywopoty oraz do nasadze pojedynczych i grupowych. P o c h .: Szkka Krzeww Ozdobnych B. Hajdrowski, Krakw ofiarowa B. Hajdrowski - 1987.
kwatera IA
008331
Potentilla fruticosa 'Pink Queen'
Piciornik krzewiasty 'Pink Queen'
K r z e w ;0,5 - 0,7 m wysokoci, szerokokulisty, o delikatnej budowie, p d a c h cienkich, pokadajcych si, ronie powoli. L i c i e sezonowe, zielonoszare, mniejsze ni u gatunku. K w i a t y w V - IX, jasnorowe. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Ronie na kadej glebie, odporny na susz. Wskazane stanowiska soneczne do lekko pcienistych i przecinanie po kwitnieniu. Odmiana polecana do skalnych ogrodw, na obwdki i jako rolina okrywowa. P o c h .: Szkka Pojemnikowa E. J. Grbczewscy - 1991.
kwatera IA
003952
Potentilla fruticosa 'Red Ace' {Barker <1976}
Piciornik krzewiasty 'Red Ace'
K r z e w karowaty, szeroki, do 0,6 - 0,8 1,2 m, o pdach gwnych cienkich, cielcych si po ziemi, mode pdy wznosz si pionowo. L i c i e sezonowe, zoone z 5 listkw do 1,2 cm d., eliptyczne, jasnozielone. K w i a t y w VI - IX/X, liczne, redniej wielkoci, pocztkowo czerwonopomaraczowe, patki wewntrz czerwone, na zewntrz ciemnote, przy przekwitaniu pomaraczowote. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Dobra rolina okrywowa i do skalnych ogrodw. Preferuje stanowiska z wiksz wilgotnoci powietrza. P o c h .: OB PragaTroja - 1988.
rodzina Rosaceae -Rowate
podrodzina Prunoideae - liwowe        
podrodzaj Amygdalus Brzoskwinia, Migdaek, Migdaowiec
podrodzaj Cerasus Czerenia, Winia
podrodzaj Laurocerasus Laurowinia
podrodzaj Padus Czeremcha      
podrodzaj Prunus liwa, Morela
Prunus L.
Do rodzaju naley 430 gatunkw d r z e w i k r z eww, wystpujcych gwnie w strefie umiarkowanej pkuli pn. W Polsce na stanowiskach naturalnych rosn 4ngatunki, a uprawiane s 43 gatunki, 3 podgatunki, 11 odmian botanicznych, 1 forma botaniczna, 4 mieszace midzygatunkowe, 61 odmian uprawnych (bez odmian sadowniczych). L i c i e sezonowe lub wielosezonowe, pojedyncze, skrtolege, zwykle pikowane, czasem caobrzegie. K w i a t y owadopylne, 5-dzielne, miododajne, z reguy na bocznych krtkopdach, w rnych kwiatostanach lub pojedynczo, biae, rowe do czerwonych. Mrozoodporno, wymagania glebowe, odporno na susz i skaenia powietrza rna w zalenoci od gatunku i odmiany. Z a s t .: liczne drzewa owocowe, miododajne, wiele ozdobnych.
PL
383 panorama:16, 19, 20; kwatera: IIIC, IIIE; fot.: 112, 146
007044 2n = 16
Prunus avium (L.) L.
syn.: Cerasus avium (L.) Moench, Cerasus nigra Mill., Cerasus sylvestris Lund.
Czerenia dzika, syn.: Czerenia ptasia, „trzenia”, „krzenia”, „terenia”, „teresinka”, „czarna winia”
D r z e w o redniej wielkoci, do (10) 15 - 20 (30) 10 - 15 m, z szerok jajowat koron, grubymi konarami i pniem, ronie szybko i yje 80 - 90 lat. Ma paski, silny system korzeniowy, u starych drzew sigajcy w gb zaledwie na 60 - 100 cm (Warda H.-D., 2001). K o r a cienka, czerwonobrzowa, byszczca. L i c i e sezonowe, ciemnozielone, do 16 8 cm, eliptyczne, u podstawy zaokrglone lub klinowate, grubo pikowane, spodem skpo pokryte woskami; ogonki krtkie z dwoma gruczokami u podstawy; jesieni topomaraczowe i szkaratnoczerwone. K w i a t y w IV/V, przed limi, do 2,5 cm red., pojedyncze, biae, po 2 - 4, na dugich szypukach ok. 5 cm d. O w o c e w VI, kuliste 1 - 1,5 cm red., czarnoczerwone, jadalne, sodko-gorzkie, szczeglnie chtnie spoywane przez szpaki, kosy i kwiczoy. D r e w n o twardzielowe rozpierzchonaczyniowe; biel wski, rowy lub czerwonobiay, twardziel jasnobrzowa czsto z ciemniejszymi ykami; na przekroju promieniowym posiada adne smugi, odpowiadajce rocznym sojom. Drewno do twarde i cikie, wytrzymae, drobnowkniste, bardzo trudno upliwe, atwo obrabialne, daje si atwo barwi i polerowa. Doskonae na rne wyroby. W y s t .: Europa (m.in. w Alpach do 1700 m) po Azj Mn., Kaukaz i zach. Syberi; w Polsce w lasach liciastych i mieszanych gwnie w rejonach podgrskich. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), lubi ciepe stanowiska, gleby yzne, gliniaste, wilgotne z du zawartoci wapnia. Z a s t .: atrakcyjna w okresie kwitnienia i przydatna dla ptakw w okresie owocowania. Wyjtkowo cenny, szczeglnie dla pd. Polski, rodzimy gatunek do zadrzewie krajobrazowych drogi, ziele rdpolna, obrzea lasu, ostoje ptakw oraz do wzbogacenia rnorodnoci gatunkowej upraw lenych. Podstawowa podkadka dla owocowych i ozdobnych odmian czereni i wini. W a r t o w i e d z i e : czereni t z rowym rumiecem wyhodowano dopiero na pocztku XVIII w. we Francji i nazwano 'Bigarreau Napoleon', w Niemczech nosia nazw 'Grosse Prinzessinkirsche', a u nas do dzisiaj uprawiana jest jako 'Olbrzymka Napoleona'. Mona j spotka przy drogach w okolicach Wojsawic oraz Sobtki, skd do 1939 r. jej owoce, wraz z innymi odmianami, wdroway a do Parya. P o c h .: prawdopodobnie naturalne stanowisko <1970. W Wojsawicach na kwaterze IIIE ronie okaz o wymiarach 18 m wys. i 148 cm obwodu (pomiar 2000 r.).
kwatera VIA; fot. 174
008334, 2n = 16.
Prunus 'Amanogawa' {Japonia} (Gr. Sato-zakura)
[P. serrulata var. spontanea P. pseudocerasus] lub [(P. yedoensis 'Yedoensis' P.
kanzakura) P. yedoensis 'Rubriflora']
syn.: Prunus 'Ama-no-gawa', P. 'Amano-gawa', Prunus 'Erecta', P. lannesiana f. erecta Wilson, P. serrulata
'Amanogawa', P. serrulata f. erecta Miyoshi 1916
Winia 'Amanogawa'
Mae d r z e w o 5 - 6 (8) 1,2 - 1,5(2) m, czsto wielopdowe, o kolumnowym, zwartym pokroju i pionowo wzniesionych, grubych, brzowych pdach. L i c i e sezonowe do 8 - 12 cm d., odwrotniejajowate, szpiczaste, mocno pojedynczo lub podwjnie zbkowane, mode (do kwitnienia) brzowote do czerwonawych, latem ciemnozielone; jesieni topomaraczowe. K w i a t y w IV/V, delikatnie pachnce, ppene, zebrane po 3 - 5, w pku rowe, pniej jasnorowe, pod koniec kwitnienia biae i rowo nabiege, do 4 cm red., 615 patkw 19 - 21 14 - 17 mm, dziaki 7 - 8 4 - 4,5 mm. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). Pikna i atwa w uprawie odmiana ronie prawie na kadej glebie, ale lubi yzne, piaszczysto-gliniaste, umiarkowanie wilgotne, obojtne do lekko zasadowych i stanowisko soneczne. U nas najczciej szczepiona na podkadce z czereni ptasiej, ktrej „dziczki” naley usuwa. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice - 2000.
155 panorama: 4, 5, 24; kwatera X
003964 2n = 32
Prunus serotina Ehrh.
syn.: Cerasus serotina Loisel., Padus serotina Agardh, Padus serotina (Ehrh.) Borkh.
Czeremcha amerykaska
D r z e w o lub k r z e w w uprawie do 5 - 10 (20) 510 (12)m, w ojczynie do 35 m wysokoci. L i c i e sezonowe, rozwijaj si pno i utrzymuj si a do mrozkw (wytrzymuj do - 8 C), eliptyczne, zaostrzone, 5 - 12 3 - 5 cm, skrzaste, karbowanopikowane, z wierzchu byszczce, od spodu wzdu gwnego nerwu pokryte rudymi woskami, po roztarciu bez zapachu; jesieni te do pomaraczowych. K w i a t y w V/VI, po rozwoju lici, bardzo miododajne, prawie bezwonne, biae, do 1 cm red., w wskich i dugich wzniesionych gronach do 15 cm d. Owoce w VIII - IX, 1 cm red., ciemnopurpurowe lub czarne, byszczce, gorzkie, jadalne, chtnie zjadane przez ptaki. W y s t .: pd.-wsch. rejony Ameryki Pn. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), bardzo odporna na susz i zacienienie, tolerancyjna co do gleby; ekspansywna (!) i szybko rosnca. Z a s t .: moe by stosowana ostronie do zazielenienia nieuytkw (piaskownie, wirownie); w naszych lasach staa si uporczywym chwastem zdziczaa, stanowi siln konkurencj dla rodzimych rolin. P o c h .: nn - <1970.
139 panorama 3; kwatera VIII
003766
Prunus eminens Beck 'Umbraculifera' {Spth 1884}
[P. cerasus P. fruticosa]
syn.: Cerasus vulgaris Mill. f. umbraculifera (Jaeg.) comb.nova, Prunus fruticosa 'Globosa' hort., Prunus
cerasus
'Umbraculifera', Prunus cerasus L. var. dumosa Dippel, Prunus cerasus L. f. globosa Spth
Winia osobliwa 'Umbraculifera', syn.: Winia osobliwa odm. kulista, Winia karowata odm. kulista
K r z a c z a s t a odmiana, bardzo gsta, krtkopdowa, zwykle spotykana w formie piennej, o wyjtkowo regularnej (!), kulistej, jakby strzyonej koronie do (2) 3 - 5 (7) m red., ronie powoli.     K w i a t y w V/VI, biae, po 2 - 4, nietrwae. O w o c e ciemnoczerwone, wielkoci grochu, kwane, chtnie zjadane przez ptaki. U p r .: mroz. ( - 29 C). Z a s t .: odmiana wyjtkowo cenna (!) tworzy najbardziej regularne kule wrd drzew liciastych nadaje si do obsadzania wskich ulic i alei parkowych oraz do rnych zaoe geometrycznych. Szczepiona na podkadkach o rnej wysokoci daje moliwoci przestrzennego rozmieszczenia. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice - 1998.
418 panorama 16; kwatera IVF
003955
Prunus cerasifera 'Pissardii' {M. Pissard (Iran)/Pailett Nursery <1880/1880}
syn.: Prunus cerasifera 'Atropurpurea', Prunus cerasifera Ehrh. var. atropurpurea Jaeg., Prunus cerasifera Ehrh.
var. pissardii Bailey, Prunus pissardii Carrire
liwa winiowa 'Pissardii', syn.: liwa winiowa odm. Pissarda, Aycza 'Pissardii'
K r z e w wysoki lub niskie d r z e w o do 8 m wysokoci, ronie szybko. P d y z zewntrz i drewno winiowe. L i c i e sezonowe, due, ok. 8 cm, brzegiem nieregularnie powcinane, ciemnopurpurowoczerwone, starsze purpurowoczerwone, ale sabiej wybarwione. K w i a t y w V, okoo 2 - 3 cm red., jasnorowe, w miar przekwitania bielej do biaych. O w o c e due, 3 cm red., purpurowoczerwone. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), w czasie surowych zim przemarza, ale szybko regeneruje. Lubi gleby yzne, prchnicze i stanowiska soneczne. Bardzo wytrzymaa na susz i warunki miejskie. Doskonaa odmiana do miejskiej zieleni, na rne barwne kompozycje. C i e k a w o s t k a : odmiana znaleziona przez M. Pissarda, gwnego ogrodnika szacha Iranu, pod koniec ubiegego wieku w okolicach Teheranu. P o c h .: Szkka E. Jaskua - 1993.
183 panorama 4; kwatera IVA
003967
Prunus 'Fugenz' {Japonia <1822}
syn.: Prunus „Fugen-elephant”, Prunus „Shiro-fugen cherry”, Prunus 'Albo-rosea', Prunus 'Benifugen', Prunus
'Beni-fugen', Prunus 'Daikoku', Prunus 'Albo-rosea', Prunus 'James H. Veitch', Prunus 'K-fugen', Prunus
lannesiana
'Alborosea', Prunus lannesiana 'Albo-rosea' Kawas. 1994, Prunus serrulata f. albo-rosea Wilson
1916, Prunus serrulata f. classica Miyoshi 1916, Prunus serrulata 'Shirofugen', Prunus serrulata 'Shiro-fugen',
Prunus 'Shiro-fugen', Prunus 'Shirofugen'
Winia 'Fugenz', syn. Winia pikowana odm. Shiro-fugen
Mae d r z e w o do 5 - 8 (10) 8 - 10 m, mode o lejkowatej koronie, starsze malownicze, bardzo szerokie. Mode p d y nagie, szarobrzowe, pniej ciemnobrzowe. L i c i e sezonowe, 8 - 12,5 4 - 6,8, eliptyczne, jajowatoeliptyczne do podunie jajowatych, zbkowane, 6 - 11 nerww, przylistki 15 - 18 mm d., ogonek 2,5 - 2,8 cm d; mode miedzianoczerwone (166B), w czasie kwitnienia brzowozielone (152A), jesieni te do pomaraczowoczerwonych. K w i a t y w k.V, pene, 4 - 5,3 cm red., 21 - 30 (50) patkw 17 - 22 13 - 20 mm, zebrane po 3 - 5, czasem 6 - 7 w baldachogrona, na szypukach 5 - 6,4 cm d.; dziaki wyduone, trjktne okoo 8 4 mm, bordowe i gboko zbkowane. Barwa kwiatw zmienna (!) w pku ciemnorowe (65C), rozwinite biae i w kocu, po okoo 10 dniach czysto rowe (73C). Owocw brak. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). Nieco wraliwsza od innych, ale odmiana pna. P o c h .: Szkka Dziemierw Zakadu Dowiadczalnego PAN - 1997.
172 panorama 4; kwatera IVA
007824
Prunus glandulosa 'Alba Plena' {1852}
syn.: Prunus glandulosa 'Alboplena', Prunus glandulosa 'Albo-plena', Prunus glandulosa var. albo-plena Sok.
Winia gruczokowata 'Alba Plena', syn.: Wisienka 'Alba Plena'
K r z e w may, 1 - 1,5 (2) m rednicy, kulisty, wydaje odrosty korzeniowe. P d y cienkie, nagie, lekko przewisajce, pokryte niekiedy niebieskawym nalotem woskowym. L i c i e sezonowe, wiksze ni u gatunku, 3 - 9 3 - 5 cm, jajowatolancetowate lub wyduone, wierzchoek ostro zakoczony, drobno pikowane, od spodu wzdu nerwu gwnego pokryte woskami, ogonki do 7 mm d. K w i a t y w IV/V, 1,5 - 2,5 cm red., pene, czysto biae, w pku rowe, uoone pojedynczo lub pczkach wzdu gazi. U p r .: b. mroz. (>- 29 C), stanowisko soneczne, odporna na susz, wraliwa na monilioz chorob grzybow spowodowan przez Monilia laxa. Wskazane cicie po kwitnieniu, na 3 - 5 oczek, w celu obfitszego kwitnienia. P o c h .: okaz szczepiony, Szkka Drzew i Krzeww „KULAS”, Pisarzowice ofiarowa K. Kulas - 1998.
kwatera A/2
010792
Prunus japonica Thunb.
syn.: Cerasus japonica (Thunb. ex Murr.) Loisel. ex Duhamel, Prunus japonica var. eujaponica f. faurieri
Koehne
Winia wschodnia
K r z e w 1 - 1,5 m wysokoci, luny, wyprostowany, o wiotkich pdach. L i c i e sezonowe do 7 cm d., jajowate, na wierzchoku dugo zaostrzone, podwjnie zbkowane, nagie lub na spodzie omszone wzdu nerwu, przylistki dugie, powcinane. K w i a t y w IV - V, biae lub bladorowe, mae, pojedyncze, szypuki do 1 cm d.; zebrane po 2- 3. O w o c e do 14 mm red., kuliste, ciemnoczerwone. W y s t .: rod. Chiny, Korea. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1999.
527 panorama 20; kwatera IIIE
003965 2n=16
Prunus 'Kanzan' {Japonia <1881} (Gr. Sato-zakura)
syn.: Prunus 'Hisakura', Prunus 'Hizakura' (bdnie), Prunus 'Kirin', Prunus 'Kwanzan' (bdnie), Prunus
'Naden', Prunus 'Purpurascens', Prunus 'Sekizan', Prunus lannesiana Wilson cv. Sekiyama, Prunus serrulata f.
purpurascens Miyoshi 1916, Prunus serrulata 'Kanzan', Prunus serrulata 'Kwanzan', Prunus serrulata 'New
Red', Prunus serrulata 'Sekiyama'
Winia 'Kanzan', syn. Winia pikowana odm. Kanzan
Duy k r z e w lub mae d r z e w o 6 - 10 5 - 8 m, szerokie, o charakterystycznej, odwrotnie stokowatej koronie, sztywnych, ukonie wzniesionych konarach i lekko przewieszajcych si pdach. L i c i e sezonowe, 6 -12 3,5 - 7 cm, szerokojajowate do podunie jajowatych, nagie, pojedynczo zbkowane, mode miedzianobrzowe do ciemnooliwkowych (152A), latem zielone z poyskiem, jesieni topomaraczowe. K w i a t y w V wraz z limi, 4,5 - 6 cm red., po 2 - 5 razem, bardzo liczne, zwisaj na dugich szypukach, pene, 21 - 30 (50) jajowatych patkw 19 - 23 13 - 17 mm, dziaki wycignite, trjktne 6,5 - 8 3 - 4 mm, w pku rowoczerwone, pniej rowe (73D), w miar przekwitania bledn. Owocw brak. U p r .: mroz. ( - 29 C); wymagania jak odmiana 'Amanogawa'. Jedna z najczciej spotykanych u nas wini japoskich. Ze wzgldu na wysok mrozoodporno, coroczne, obfite kwitnienie, dugowieczno i odporno na miejskie warunki, ta najstarsza w Europie odmiana, nadal jest godna polecenia, mimo wielu nowszych. P o c h .: Szkka Dziemierw Zakadu Dowiadczalnego PAN - 1991.
91 panorama: 1b, 15, 21b; kwatera IA
003960
Prunus laurocerasus L.
syn.: Laurocerasus officinalis Roem., Padus laurocerasus (L.) Mill.
Laurowinia wschodnia, syn.: liwa wawrzynolistna, „wawrzynowinia”, „lauroliwa”
K r z e w w uprawie do 4 m wysokoci, w ojczynie take mae d r z e w k o okoo 8 m, o pdach nagich, zielonych. L i c i e wielosezonowe, zwykle eliptyczne, 5 - 15 cm d., skrzaste, z wierzchu ciemnozielone i byszczce, spodem janiejsze i matowe, nagie, caobrzegie i brzegiem lekko podwinite. K w i a t y w V, drobne do 8 mm red., biae, w wyprostowanych gronach do 12 cm d.   O w o c e czarne lub czerwonoczarne, lnice, jajowate lub kuliste, u nas zawizuj si rzadko. W y s t .: zach. Kaukaz, pd. wybrzee M. Czarnego, Iran, pd. Turcja, Serbia, Rumunia, Bugaria. U p r .: w zalenoci od pochodzenia od do mroz. ( - 20,5 C) do zad. mroz. ( - 26 C). Lubi gleby yzne, dostatecznie wilgotne, miejsca zaciszne, osonite, pcieniste. Zim i wiosn wskazane jest osanianie rolin przed socem i wysuszajcymi wiatrami. Po przemarzniciu adnie regeneruje, toleruje cicie. Z a s t .: atrakcyjny krzew, dobry na ywopoty, okrywy pod koronami drzew oraz w mieszanych kompozycjach z innymi krzewami, np. z Rhododendron. Zalecana wraz z odmianami do uprawy w najcieplejszych rejonach Polski. W a r t o w i e d z i e : licie gatunku i odmian zawieraj w pczkach, korze i nasionach (nie w miszu owocw !) niewielkie iloci (okoo 1%) trujcych glikozydw cyjanogennych: prulaurazyny (= izoamigdalina) i prunazyny, Zatrucia zdarzaj si sporadycznie po uciu lici przez dzieci. Dziaanie, objawy i leczenie, jak po zatruciu amigdalin. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1980, 1989, 1992; Gospodarstwo Szkkarskie MykitaSzymaski, Dobrzy ofiarowa J. Mykita - 1988.
kwatera: IVC, IVD, XIA, XIIA; fot. 199
008449
Prunus laurocerasus 'Otto Luyken' (H.A. Hesse Baumschule 1940/1953)
Laurowinia wschodnia 'Otto Luyken'
K r z e w niski, zwarty, szeroki, do 1,2 - 1,5 2 - 3 m, o krtkich wzniesionych gazkach, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe, wskie, 7 - 10 2 - 3 cm, caobrzegie, ciemnozielone, byszczce, zaostrzone, podniesione ku grze. K w i a t y w V/VI i niekiedy ponownie we IX/X, biae, w licznych gronach do 12 (20) cm d., wzniesionych pionowo ponad limi. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C); odmiana oryginalna i dekoracyjna, doskonaa do sadzenia w grupach, jako rolina okrywowa i na niski ywopot. P o c h .: OB Praga Troja - 1990, 1996.
kwatera XIIB
007817
Prunus laurocerasus 'Schipkaensis' {Bugaria ?/Spth ?/1889}
Laurowinia wschodnia 'Schipkaensis'
K r z e w do 2 m wysokoci, luny, szeroko rozgaziony, o pdach prawie poziomo rozpostartych. L i c i e wielosezonowe, ciemnozielone, wskie, jajowate lub eliptyczne, 9 - 14 3 - 5 cm. Kwiatostany biae, wzniesione, mae, 6 - 9 cm d. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C); wymagania i uprawa jak P. laurocerasus L. P o c h .: Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1993.
197 panorama 5; kwatera: IIIA, XIA, XIB, XIIB
007816
Prunus laurocerasus 'Serbica' {?/Niemcy ?/1877}
syn.: Prunus laurocerasus f. serbica Paci
Laurowinia wschodnia 'Serbica'
K r z e w kulisty, zwarty, o krtkich, wyprostowanych gazkach. L i c i e wielosezonowe, drobne, odwrotniejajowate, 9 - 14 4 - 5 cm. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1992.
340 panorama: 12, 21a; kwatera IVC
007698
Prunus laurocerasus 'Zabeliana' {Bugaria/Spth ?/1898}
Laurowinia wschodnia 'Zabeliana'
Szeroki k r z e w, pasko rosncy, o prawie poziomo ustawionych gaziach, do 1,5 (2) m wysokoci i 3-krotnie szerszy, po 10 latach uprawy 0,8 - 1 3 m. L i c i e wielosezonowe, wskie, wskojajowate do lancetowatych, 9 - 14 2 - 3 cm, jasnozielone z poyskiem. Kwiatostany w V i IX, biae, do 18 cm d., wzniesione, nie tak liczne, jak u innych odmian. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C); wymagania i zastosowanie, jak P. laurocerasus L. Ze wzgldu na paski wzrost, polecana szczeglnie w Polsce Zach., jako rolina okrywowa na due powierzchnie na skarpy, take pod koronami drzew. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowa T. Bojarczuk - 1989; Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1993; OB Wrocaw - 1996.
50 panorama 1a; kwatera IVA
003972
Prunus triloba Lindl.
syn.: Amygdalopsis lindleyi Carriere, Amygdalus triloba (Lindl.) Ricker, Louiseania triloba (Lindl.) Pachom.,
Prunopsis lindleyi Andre, Prunus triloba 'Plena'
Migdaek trjklapowy, syn.: Migda trjklapowy, migdaowiec trjklapowy, „migdaek”
Gsty k r z e w, 1,5 - 2,5 (3) m rednicy, czsto szczepiony na wysokiej podkadce. L i c i e sezonowe, eliptyczne lub odwrotniejajowate, 4 - 8 cm d., na wierzchoku czsto 3-klapowe; podwjnie pikowane, z wierzchu nagie, spodem pokryte woskami, z wyran siatk zagbionych nerww; jesieni topomaraczowe. K w i a t y w IV - V, liczne, przed rozwiniciem lici, do 3,5 cm red., po 1 - 2, pene, rowe, w pczku ciemnorowe, przekwitajce bladorowe, siedzce, uoone gsto wzdu zeszorocznych pdw. O w o c e suche, kuliste, 1 - 1,5 cm red, zawizuj si rzadko. W y s t .: pn.-wsch. Chiny prowincje Hebei i Shandong. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), ronie na kadej uprawnej glebie, lubi stanowiska soneczne i osonite od wiatru. Niestety, take podatny na monilioz (zamieranie kocw pdw). Z a s t .: bardzo dekoracyjny w okresie kwitnienia. U form szczepionych na ayczy silnie odrasta podkadka (naley wycina), a gazie czsto wyamuj si. Po przekwitniciu wskazane przycinanie w celu zagszczenia gazki mona cina do przyspieszenia kwitnienia w wazonie, jak forsycje. Bardzo atrakcyjny krzew do maych, przydomowych ogrodw i do sadzenia w wikszych grupach. P o c h .: nn - <1970.
173 panorama 4; kwatera IVA
009289
Prunus yedoensis Matsum. 'Ivensii' {Hillier <1929}
[siewka P. yedoensis]
Winia jedoeska 'Ivensii'
D r z e w k o do 4 - 8 4 - 5 m, w Anglii do 12 - 15 m wysokoci, nieregularnie parasolowate, szeroko rozoyste, o poziomo rozpostartych konarach i dugich, przewisajcych pdach. L i c i e sezonowe, 612 cm d., eliptyczne, zaostrzone, mode skpo pokryte woskami; jesieni te i pomaraczowoczerwone. K w i a t y w IV/V, do 2 cm red., w pku rowe, pniej biae. U p r .: mroz. ( - 29 C); nie wymagajca w stosunku do gleby, ale preferuje yzne, umiarkowanie wilgotne, piaszczysto-gliniaste, obojtne do zasadowych. P o c h .: Boskoop, gieda - 1993.
kwatera IIIC
004349
Prunus pumila var. depressa (Pursh) Bean
syn.: Prunus depressa Pursh
Winia drobna odm. niska
K r z e w paski, pocy 0,1 - 0,3 m wysokoci, ronie do szybko, po 5 latach uprawy w Wojsawicach 0,2 2,5 m. L i c i e sezonowe, 3 - 7 2 cm, wskie odwrotniejajowate, wiotkie, od spodu niebieskoszare, brzeg zbkowany, ogonek 1 cm d.; jesieni adnie szkaratnoczerwone do brzowoczerwonych. K w i a t y w IV/V, biae, 1 cm red, po 2 - 4 na starszych pdach. O w o c e czarnopurpurowe, 1 cm red, jajowate, jadalne. W y s t .: wsch. Ameryka Pn. na piaszczystych brzegach jezior. U p r .: b. mroz. (> - 29 C); lubi stanowiska soneczne, ronie na kadej uprawnej glebie. Zast.: fantastyczna, jeszcze mao popularna rolina okrywowa. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1996.
kwatera IIIH
003623
Prunus tenella Batsch
syn.: Amygdalus nanus L., Prunus nana (L.) Stokes non Du Roi, Amygdalus nana L.
Migdaowiec karowy, syn.: Migda karowaty, Migda karowy
K r z e w 0,5 - 1,5 m wysokoci, o cienkich pdach, rzadko ugaziony, dajcy odrola korzeniowe. L i c i e sezonowe, wskie odwrotniejajowate lub podugowate, 3 - 7 cm d., pikowane, z wierzchu byszczce i do sztywne. K w i a t y w IV - V, 2,5 - 3 cm red., rowe lub czerwone, czasem biae. O w o c e suche, tawe, do 2 cm d., pokryte gsto woskami. W y s t .: od pd.-wsch. i rod. Europy, przez Krym, po zach. Syberi. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), odporny na susz, miejski klimat, lubi stanowiska ciepe, soneczne, tolerancyjny co do gleby, preferuje wapienne. Z a s t .: adny, wczenie kwitncy krzew, ale wraliwy na monilioz (choroba grzybowa). P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1996.
rodzina Gramineae (d. Poaceae) - Trawy
podrodzina Bambusoideae - Bambusowe
Pseudosasa Makino ex Nakai
Pseudosasa
Do rodzaju naley 6 gatunkw, wystpujcych w Japonii, Chinach i na Tajwanie; w Polsce uprawiany jest dotd tylko 1 gatunek.
kwatera IIID
005080
Pseudosasa japonica (Siebold et Zucc. ex Steud.) Makino ex Nakai
syn.: Arundinaria japonica Siebold et Zucc. ex Steud., Bambusa metake Siebold ex G.Nicholson, Sasa japonica
(Siebold et Zucc. ex Steud.) Makino, Yadakea japonica (Siebold et Zucc. ex Steud.) Makino
Pseudosasa japoska
B a m b u s wyprostowany, gsty, w uprawie 2 - 2,5 m wysokoci, w ojczynie 3 - 6 m, rozrasta si wolno przez kcza. dba 1 - 2 cm red., nagie, mode oliwkowozielone, pniej ciemnozielone. L i c i e wielosezonowe, due (!), w ojczynie 20 - 36 2,5 - 3,5 cm (u nas krtsze) lancetowate, ciemnozielone, nieco skrzaste, z poyskiem, od spodu srebrzystoszare z tymi nerwami; skupione na kocach pdu. K w i a t y jak u traw, ale pojawiaj si wyjtkowo rzadko ostatni raz w zach. Europie gatunek ten kwit w 1983 r. W y s t .: pd. Japonia, Korea. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C) do dost. mroz. ( - 23 C); jeden z mrozoodporniejszych, czciej uprawianych gatunkw, ktry lubi gleby gliniaste, rwnomiernie wilgotne, yzne i miejsca soneczne lub pcieniste, osonite od zimnego wiatru i zimowego soca. Toleruje suche stanowiska, szeroki zakres pH, ale nie znosi stagnujcej wody.Poch .: OBUWr Wrocaw - 1996.
rodzina Styracaceae - Styrakowate
Pterostyrax Siebold et Zucc.
Styrakowiec
Do rodzaju nale 3 gatunki, wystpujce od Birmy po Japoni; w Polsce uprawiane s tylko 2 gatunki.
kwatera IIIF
010793
Pterostyrax corymbosa Siebold et Zucc.
syn.: Halesia corymbosa (Siebold etZucc.) G.Nicholson
Styrakowiec mniejszy
K r z e w w uprawie 3 - 4 m wysokoci, w ojczynie drzewo do 12 m, o pdach pocztkowo pokrytych woskami, pniej nagich. L i c i e sezonowe, 6 - 12 cm d., eliptyczne do jajowatych, skrtolege, krtko zaostrzone, u podstawy klinowate, obustronnie luno pokryte gwiadzistymi woskami od spodu przede wszystkim nerw gwny. K w i a t y w V/VI, 1,5 cm d., dzwonkowate, przyjemnie pachnce, kremowobiae, prciki wyranie dusze od korony; zebrane w okazae, szczytowe, zwisajce, lune baldachogrona 8 - 15 cm d. Owocem s suche, oskrzydlone pestkowce 6 - 12 mm d., z 5 wskimi listwami (!) i gsto pokryte sztywnymi, gwiadzistymi woskami. W y s t .: Japonia, Chiny. U p r .: w zalenoci od pochodzenia od do mroz. ( - 20,5 C) do dost. mroz. ( - 23 C). Piknie, obficie i dugo kwitncy krzew na soneczne, ciepe stanowiska. W modoci wymaga okrywania na zim. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1997.
rodzina Punicaceae
Punica L.
Granat
Do rodzaju nale 2 gatunki krzeww lub drzew o liciach sezonowych, wystpujcych w pd.-zach. Azji i pd. Europie.
kwatera IIID
000288
Punica granatum L. 1753
Granat waciwy
K r z e w w uprawie do 2 m, w ojczynie mae drzewo 5 (10) m wysokoci, wyprostowany, gsty. P d y 4-kanciaste i sabo oskrzydlone, cz zakoczona cierniem. L i c i e sezonowe, 2 - 8 cm d., jajowatolancetowate, zaostrzone, nagie, z wierzchu byszczce zielone; jesieni czerwieniejce.Kwia t y w VI/VII, 3 cm red., szkaratnoczerwone, lejkowate, siedzce, kielich purpurowy. O w o c e 6 - 12 cm d., kuliste, z resztk kielicha, czerwonote do brzowych. W y s t .: pd.-wsch. Europa po Himalaje. U p r .: nie mroz. ( - 15 C). W Wojsawicach w uprawie od 10 lat, corocznie przemarza do gruntu i regeneruje, ale nie kwitnie i nie owocuje. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1988.
rodzina Pinaceae - Sosnowate
Pseudotsuga Carrire 1867
Daglezja syn.: Jedlica
Do rodzaju naley 4-6 gat. wystpujcych w zach. Ameryce Pn. i wsch. Azji. W Polsce w uprawie 3 gat., 1 f., 2 odm. bot. i 9 odm. upr. D r z e w a , rozdzielnopciowe, jednopienne, wiatropylne, o stokowatym pokroju. P c z k i do 1 cm d., wrzecionowate, ostre, bez ywicy lub nieznacznie oywicowane, pdy owosione, lekko chropowate. I g y wielosezonowe, rwnowskie, z b. ma stopk, z wierzchu z rowkiem, od spodu z dwoma paskami aparatw szparkowych, aromatyczne. S z y s z k i charakterystyczne, zwisajce, z wyranie dwojakimi uskami, uski wspierajce dugie i trjzbne(!); dojrzewaj w pierwszym roku.
52 panorama:1a,1b,2,5,7,10,12,14,18,19,21b,22,25,26; kwatera: IA, XIII, XIV
004424 2n=24
Pseudotsuga menziesii (Mirb.) Franco 1950
syn.: Abies californica Steudel 1840, Abies douglasii Carrire 1833, Abies menziesii Mirb. non Lindl. 1833 non
Engelm. 1862 non Franchet et Sav. 1875, Abies mucronata Raf. 1832, Abies obliquata Bong. 1839, Abies
taxifolia
Poir. 1804, Picea douglasii Link 1841, Pinus canadensis Hook. 1839, Pinus taxifolia Lamb. 1803,
Pseudotsuga douglasii (Sabine ex D.Don) Carrire, Pseudotsuga Lindleyana Carrire 1868, Pseudotsuga
menziesii
var. douglasii Franco, Pseudotsuga taxifolia (Poir.) Britton ex Sudw., Tsuga douglasii Carrire 1855,
Tsuga taxifolia Juntze
Daglezja zielona, syn.: Jedlica Douglasa, Jedlica zielona, Jedlica Menziesa
Gatunek wielopostaciowy o duym stopniu zmiennoci genetycznej i morfologicznej, rnie ujmowany w systematyce. D r z e w o ok. 35 m wys. (w ojczynie rednio 75 m, najwysze ponad 100 m (!) ), najszybciej rosnce wrd iglastych, rozdzielnopciowe, jednopienne, o pokroju szerokostokowatym i dugich dolnych gaziach; podobne do Picea abies. I g y wielosezonowe 2-3(4,5) cm x 1-1,5 mm, zwykle bez nalotu, z gry zielone z bruzd, od spodu z dwoma biaymi paskami (jak u jode), mikkie w dotyku, roztarte pachn jabkami lub pomaraczami. S z y s z k i 7,5-10 cm d., jajowate lub podunie jajowate, zwisajce, z charakterystycznymi, wystajcymi, trjklapowymi uskami okrywajcymi (klapa rodkowa najdusza). N a s i o n a jadalne. D r e w n o z czerwonawo brzow twardziel i jasno rowym bielem, podobne do modrzewia, soje faliste o lekkim poysku, b. twarde, zwarte, trudno amliwe, mao kurczliwe i trwae, daje si dobrze obrabia i politurowa. W y s t .: zach. cz Ameryki Pn., od pd.-zach. Kanady po pn. Kaliforni wzdu Oceanu Spokojnego. U p r .: w zalenoci od pochodzenia mroz. ( - 29C) do b. mroz. (> - 29C), w modoci bywa uszkadzana przez wiosenne przymrozki i suche wiatry. Najlepiej ronie w rejonach o wysokiej wilgotnoci powietrza. Odznacza si du plastycznoci i tolerancj do siedliska, nie tolerancyjna do innych rolin. W Europie w uprawie od 1827 r., w Polsce od 1833 r. Jest najwaniejszym, obcym gatunkiem lasotwrczym w Europie. W Polsce: drzewostanw nasiennych 122 ha; drzew doborowych 390, plantacji nasiennych 12,8 ha (4027 szczepw); plantacyjnych upraw nasiennych 6,86 ha (2558 sadzonek). Z a s t .: ze wzgldu na due podobiestwo do naszego wierka jest cennym gatunkiem dla zadrzewie krajobrazowych, szczeglnie w pobliu duych zbiornikw wodnych. Ze wzgldu na bardzo szybki wzrost doskonale nadaje si na pasy ochronne. W a r t o w i e d z i e : daglezja odkryta zostaa w 1792 r. przez Archibalda Menziesia w czasie wyprawy morskiej kapitana Vancouvera i w 1827 r. sprowadzona do Anglii przez szkockiego botanika Davida Douglasa. Botanicy dosy dugo nie mogli uzgodni midzy sob czy odkryte drzewo to wierk czy joda. Dopiero w 1925 r. D. Douglas przekona swoich kolegw, e jest to nowy rodzaj. Najwiksze drzewo odkryte pod koniec XIX w. miao 130 m wys., najgrubsze za 470 cm r. P o c h .: nn - <1928.
kwatera IIIC
012232
Pseudotsuga menziesii 'Pendula' hort.
syn.: Abies taxifolia pendula Mass ex Neumann 1853, Pseudotsuga menziesii pendula Neumann 1853,
Pseudotsuga taxifolia var. pendula Asch., Pseudotsuga taxifolia ssp. mucronata pendula Schwer.
Daglezja zielona 'Pendula'
Jak gatunek, ale gazie z tendencj do zwisania w d. Nazwa zbiorowa dla rolin otrzymanych z nasion wg. The Word Checklist of Conifers = Pseudotsuga menziesii pendula Neumnn 1853. U p r .: b. mroz. (> - 29C). P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa S. Sktas - 1996, 1998.
501 panorama: 18, 19; kwatera: IIIC, IIIE
004425
Pseudotsuga menziesii 'Fletcheri' hort. 1923 {Lock King Nurs. <1895}
syn.: Pseudotsuga douglasii Fletcheri Fletcher 1915 ex Hornibr.1932, Pseudotsuga menziesii fletcheri (Fletcher)
Krssm.
Daglezja zielona 'Fletcheri'
Odmiana karowa, 1-3 m wys., wolno rosnca, pokrj nieregularny i jakby przypaszczony do ziemi; i g y zielone. U p r .: b. mroz. (> - 29C). Atrakcyjna odmiana do ogrodw przydomowych i skalnych.    P o c h .: Szkka Krzeww E. Pudeek, Pisarzowice 1989; OBUWr. Wrocaw - 1993.