kwatera A/11
013732
Salix erythroflexuosa Ragonese {Argentyna/USA 1971/< 1971}
[S. sepulcralis 'Chrysocoma (= S. alba 'Tristis') S. babylonica var. pekinensis 'Tortuosa' (=
S. matsudana 'Tortuosa')]
syn.: S. sepulcralis 'Erythroflexuosa', S. matsudana 'Tortuosa Aurea Pendula'
Wierzba argentyska, syn. Wierzba paczca odm. argentyska
Duy k r z ew lub mae drzewko, po 20 latach uprawy okoo 4,5 m rednicy, o koronie, gstej, zaokrglonej, wyprostowanej, z przewieszajcymi si pdami (!), u starszych okazw z wyranym, krtkim pniem, ronie szybko. P d y te do topomaraczowych, szczeglnie zim adnie toczerwone, silnie pofalowane i poskrcane (!). L i c i e sezonowe, jasnozielone, lancetowate, poskrcane i falisto powyginane. U p r .: mroz. ( - 29 C), stanowisko soneczne, gleby wilgotne; odmiana podobna, ale cenniejsza od S. babylonica var. pekinensis 'Tortuosa'. Z a s t .: polecana do obsadzania brzegw ozdobnych zbiornikw wodnych; pdy stosowane w bukieciarstwie. P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa S. Sktas - 1999.
kwatera S/4
013400
Salix exigua Nutt.
syn.: S. agrophylla Nutt., S. interior Rowlee, S. longifolia Mhlenb., S. longifolia var. argyrophylla Andersson
Wierzba maa
K r z e w 5 (9) 6 - 9 m w ojczynie, bardzo gsty, kulisty, o cienkich, wzniesionych, zielono-czerwonawych pdach, tworzcy liczne odrosty korzeniowe, ronie szybko, po 5 latach okoo 2 m rednicy. L i c i e sezonowe, 5 - 14 0,3 - 0,6 cm, wskolancetowate, z wierzchu zielone z poyskiem, od spodu szarobiae z gstym, wenistym kutnerem; w modoci pokryte jedwabistymi, srebrzystoszarymi woskami. K w i a t y IV/V kotki mskie do 5 cm d., szarote i eskie do 6 cm d. pojawiaj si wiosn wraz z rozwojem lici. Wy s t .: zach. Ameryka Pn. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), dobrze ronie na glebach piaszczystych, atwa w uprawie, odporna na wiele chorb atakujcych wierzby, np.: na mczniaka, rdz. P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa S. Sktas - 1999.
kwatera: IIIB PL
007074 2n = 76
Salix fragilis L.
syn.: Salix russelliana Sm.
Wierzba krucha
D r z e w o do 20 (25) m wysokoci, o szerokiej i lunej koronie, u starszych drzew kopulastej. P d y kruche, oliwkowobrzowe. L i c i e sezonowe, 9 - 15 cm d., lancetowate, najszersze w dolnej czci, z wierzchu ciemnozielone, byszczce, drobno pikowane, z gruczokami midzy zbami, od spodu niebieskozielone, z nalotem woskowym, drobno zbkowane. Kotki w IV/V, wraz z rozwojem lici, 37 cm d., mskie z tymi prcikami. Wy s t .: Europa Pn., zach. Syberia, Turcja. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: stanowisko naturalne - < 1945 r.;
kwatera IVA
012638
Salix gracilistyla var. melanostachys (Makino) C.K.Schneid.
syn.: S. gracilistyla 'Melanostachys', S. 'Kurome', S. 'Kuroyangi', S. 'Kuro-yanagi', S. 'Kuroyanagi', S.
melanostachys
(Makino), S. 'Melanostachys' Makino, S. thunbergiana Blume ex Anderss. ssp. melanostachys ?
Wierzba wiotka odm. czarnokotkowa
K r z e w okoo 2 3 m, rozoysty, silnie rozgaziony, wyprostowany. P d y ukowato wygite, w modoci pokryte jedwabistymi woskami. L i c i e sezonowe, 8 - 10 cm d., lancetowate, caobrzegie lub drobno pikowane, szarozielone, pokryte jedwabistymi woskami, starsze zielone i byszczce. Kotki mskie (znane s tylko osobniki mskie) przed rozwojem lici, 1 - 2 (4) cm d., jedwabiste, ciemnobrzowe do czarnych (!), z ceglastoczerwonymi prcikami (!), pod koniec kwitnienia te. W y s t .: Japonia, Manduria, Korea. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: E. Radziul, Rzepin - 1996.
kwatera S/4
006384
Salix integra 'Hakuro Nishiki' {Japonia}
syn.: S. integra 'Alba Maculata', S. 'Fuiri koriyanagi', S. integra albomaculata, S. integra 'Itakuro Nishiki'
Wierzba caolistna 'Hakuro Nishiki'
K r z e w okoo 2 m wysokoci, najczciej szczepiony na wysokiej podkadce, w formie piennej.Pdy topomaraczowe do czerwonawobrzowych. L i c i e sezonowe, lancetowate, do wsko eliptycznych, mode rowe, nastpnie biaorowe, pniej dodatkowo upstrzone zielonymi punktami i plamami, w kocu marmurkowe zielonobiae. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). Wymaga przycinania w okresie wzrostu, w celu zagszczenia i pobudzenia do wytwarzania nowych, barwnych lici. Lubi wysok wilgotno powietrza. Atrakcyjna w swojej oryginalnej kolorystyce, krtkowieczna. Polecana do przydomowych ogrodw. W formie nie piennej moe by stosowana jako rolina okrywowa i do obsadzania rnych rabat. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1999.
77 panorama 1b; kwatera IB
009226
Salix purpurea 'Pendula' {Szwajcaria ok. 1830}
syn.: Salix americana pendula de Vos, Salix purpurea scharfenbergensis Bolle
Wierzba purpurowa 'Pendula', syn.: Wierzba purpurowa odm. paczca, „wiklina paczca”
K r z e w may, 0,6 1,2 - 2,5 m, zwarty, o cienkich, przewisajcych, czerwonobrzowych i byszczcych pdach, ronie do wolno. Li c i e sezonowe, odwrotnie podugowatolancetowate, caobrzegie, z wierzchu matowe jasnozielone, od spodu srebrzyste, mode na kocach pdw czerwonobrzowe. U p r .: mroz. ( - 29 C); odmiana paczca czsto formie piennej, ale nie szczepiona jest doskona rolin okrywow. P o c h .: Szkka Pojemnikowa E. J. Grbczewscy - 1993.
39 panorama 1a; kwatera VIA
008344
Salix repens 'Voorthuizen'
Wierzba poca 'Voorthuizen'
Pocy si, karowaty k r z ew 0,2 - 0,4 m 1,5 m, rosncy powoli, o cienkich pdach, gsto pokrytych woskami. L i c i e sezonowe, mniejsze ni u gatunku, do 2,5 cm, eliptyczne, ciemnozielone, od spodu pokryte jedwabistymi i srebrzystymi woskami, okrgawe, caobrzegie lub odlegle, drobno pikowane. K w i a t y (kotki) w IV/V, przed limi, srebrzyste, liczne, mniejsze ni u gatunku. U p r .: mroz. (> - 29 C). P o c h .: Szkka Pojemnikowa E. J. Grbczewscy - 1993.
kwatera A/12
013934
Salix udensis 'Sekka' {Japonia/J.Spek ?/1950}
syn.: Salix sachalinensis F.Schmidt f. ligulata Kimura, S. sachalinensis 'Sekka', Salix 'Sekka', S. 'Setsuka'
Wierzba sachaliska 'Sekka'
K r z e w 3 - 5 10 m, bujnie rosncy, rozoysty, gsty. P d y czerwonobrzowe, nieregularnie rozgazione, wzniesione, na kocach pastoraowato zwinite, z szerokimi, paskimi, niekiedy skrconymi stamieniami do 5 cm szer. (!). Li c i e sezonowe, 10 - 15 cm d., lancetowate, pytko karbowane, jaskrawozielone do ciemnozielonych. K w i a t y (kotki) w IV - V, na skrconych i silnie spaszczonych czerwonych pdach, mskie okazae do 4 cm d., srebrzystoszare ze srebrnymi prcikami, pniej te. U p r .: mroz. ( - 29 C); doskonaa do umacniania wilgotnych skarp. Okazy corocznie cite tworz wicej stamionych pdw. P o c h .: Ogrodnictwo „Maria” w Dzieroniowie ofiarowaa M. Leniak - 2000.
kwatera A/11
016992
Salix wimmeriana Gren. et Godr.
[S. purpurea S. caprea]
syn.: S. daphnoides S. elaeagnos
Wierzba Wimmera
Wysoki k r z e w, zwarty i wyprostowany. P d y cienkie, mode pokryte szarymi woskami, pniej nagie, tawe, szczeglnie wiosn i byszczce. L i c i e sezonowe, z wierzchu ciemnozielone, od spodu szare lub niebieskozielone, podugowate do lancetowatych, nieregularnie i delikatnie pikowane, w modoci z jedwabistymi woskami. Kotki prawie siedzce. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), ale bardzo podatna na rdz. W a r t o w i e d z i e : o podobnej nazwie Salix wimmeri Kern. P o c h .: Szkka Drzew i Krzeww - „KULAS”, Pisarzowice - 1999.
rodzina Caprifoliaceae - Przewiertniowate
Sambucus L.
Bez, syn.: Bzowina , Dziki bez
Do rodzaju naley 25 gatunkw, wystpujcych w strefie umiarkowanej i subtropikach. W Polsce na stanowiskach naturalnych rosn 2 gatunki krzewiaste, a uprawianych jest 10 gatunkw i 19 odmian uprawnych. D r z e w a , k r z e w y i roliny zielne, np. rodzimy bez hebd (S. ebulus L.). P d y z szerokim, gbczastym rdzeniem. L i c i e sezonowe, nakrzylege, zwykle 5 - 7 listkowe, nieparzystopierzastozoone, brzegiem pikowane. K w i a t y obupciowe, owadopylne, mae, zwykle 5-krotne, w szczytowych podbaldachach lub wiechach. O w o c e m jest niewielki pestkowiec, podobny do jagody, czerwony lub czarny. U p r .: odporno na mrz rna, w zalenoci od gatunku. Rosn szybko, zwaszcza na glebach yznych i dostatecznie wilgotnych; znosz silne ocienienie.Warto  w i e d z i e : niedojrzae owoce zawieraj trujcy glikozyd cyjanowodorowy sambunigryn, o dziaaniu przeczyszczajcym i powodujcym mdoci objawy tylko po spoyciu wikszej iloci jagd z pestkami lub po wypiciu soku z surowych lub niedojrzaych owocw.
PL
403 panorama 16; kwatera IIIC, IVF
004035 2n = 36
Sambucus nigra L.
Bez czarny, syn.: Bez lekarski, Dziki bez czarny
Silnie rosncy, luny k r z e w, czasem mae, kuliste d r z e w k o , do 3 - 8 3 - 5 m, o krtkim pniu i grubych pdach. L i c i e sezonowe, 10-30 cm d., zoone z 5 - 7 eliptycznych listkw, od spodu na nerwach pokrytych woskami, ostro pikowane, z wierzchu ciemnozielone, od spodu janiejsze, pachn nieprzyjemnie; jesieni zielone lub te. K w i a t y w V - VI, pachn duszco, kremowobiae, zebrane w paskie, szczytowe podbaldachy o red. 15 - 20 cm. O w o c e w VIII - IX, czarne, soczyste pestkowce, byszczce, kuliste, 5 - 8 mm red. W y s t .: Europa poza rejonami pn. i wsch., Azja Mn. i Kaukaz, zach. Syberia; w Polsce pospolity. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), tolerancyjny co do gleby; na glebach yznych, zasobnych w azot i wap (!), umiarkowanie wilgotnych, ronie bardzo szybko i jest agresywny w rozprzestrzenianiu si; dobrze ronie w penym socu i w miejscach silnie ocienionych, ale wtedy sabiej kwitnie i owocuje. Bardzo odporny na zanieczyszczenia powietrza dymami i pyami w miastach i okrgach przemysowych. Z a s t .: rodzimy krzew ruderalny, efektownie kwitncy i z piknie zwisajcymi owocostanami. Krzew bardzo cenny do okrgw przemysowych, przy zadrzewianiu nieuytkw, np. had oraz w zadrzewieniach krajobrazowych, wiejskich i przydronych, take autostrad. W korzystnych warunkach glebowych czsto si sam obsiewa i przy zaniedbaniach ogrodniczych, moe by uciliwy. W a r t o w i e d z i e : kwiaty zawieraj flawonoidy, aminy, kwasy organiczne, olejki lotne, garbniki, zwizki fenolowe, produkty rozpadu glukozydu sambunigryny, sole mineralne i nieznany zwizek potopdny. Owoce (Fructus Sambuci) zawieraj m. in.: antocyjany, kwasy organiczne, karotenoidy, garbniki, cukry redukujce, zesp witaminy B i C. Kwiaty i owoce w postaci lekw stosuje si jako lek napotny i przeciwgorczkowy w chorobach gorczkowych o agodnym przebiegu i jako lek pomocniczy w niedostatecznym wydalaniu moczu, zwaszcza u dzieci i osb starszych; zewntrznie napar do przemywania oczu w zapaleniu spojwek oraz jako pukanka w anginie, zapaleniu garda i jamy ustnej. Owoce, w postaci zagszczonego odwaru, w blach neuralgicznych, migrenie, zapaleniu nerwu trjdzielnego i rwie kulszowej; take jako rodek rozwalniajcy. Uwaga rne czci roliny oraz niedojrzae owoce zawieraj sambunigryn, ktra rozkada si na trujcy kwas pruski. C i e k a w o s t k i : bez czarny sadzono dawniej na wsi przy „wygdkach” i oborach, gdy nieprzyjemnie pachnce licie odstraszay komary i muchy. Z kwiatostanw zalewanych syropem cukrowym (1:1) otrzymuje si smaczny sok. Z owocw robiono galaretki i fioletowoczarne wina stosowane do kupaowania. Sok z owocw stosowany by jako naturalny barwnik spoywczy i do barwienia tkanin. P o c h .: stanowisko naturalne.
kwatera IVC, IVD
008968
Sambucus nigra 'Albopunctata'
syn.: Sambucus nigra f. nana bicolor Hesse, S. nigra f. pulverulenta Sweet, S. nigra f. tricolor Zabel
Bez czarny 'Albopunctata'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma l i c i e biao nakrapiane. Odmiana ronie powoli i nie jest agresywna. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: OBUWr Wrocaw (z okazu z firmy C. Esveld) - 1995, 1996.
kwatera IVC, IVD
008971
Sambucus nigra 'Guincho Purple' {Anglia 1954}
syn.: Sambucus nigra 'Purpurea'
Bez czarny 'Guincho Purple'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma l i c i e pocztkowo ciemnozielone, z czasem przybierajce barw czarnopurpurow; jesieni czerwonawe. Kwiaty w V, rowo nabiege na purpurowych szypukach. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), niewybredny w stosunku do gleby i stanowiska, ale barwa lici intensywniejsza na socu. Coroczne, wiosenne cicie powoduje, e kolor lici na modych pdach jest intensywniejszy. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994, 1996.
kwatera IVD
004036
Sambucus nigra 'Laciniata' {Niemcy 1650]
syn.: Sambucus nigra f. cannabinifolia G.Kirchn, Sambucus nigra f. laciniata (L.) Zabel, Sambucus nigra var.
laciniata L.
Bez czarny 'Laciniata'
L i s t k i regularnie, gboko, czasem podwjnie powcinane, wygldaj jak licie pietruszki; ogonek czerwony. Odmiana o lunym pokroju, ronie powoli i nie jest agresywna. Up r .: odmiana b. mroz. (> - 29 C), atrakcyjna jeli sadzona jest pojedynczo lub w szpalerach. Podobna odmiana 'Linearis' ma listki nieregularnie powcinane i nitkowate. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1994.
kwatera IVC, IVD
00871
Sambucus nigra 'Purpurea' (Yorkshire, Anglia 1954)
Bez czarny 'Purpurea'
Luny k r z e w o do szybkim wzrocie, do 3 m wysokoci. L i c i e metaliczne, ciemnopurpurowobrzowe. K w i a t y w V/VI, rowawe, szypuki purpurowe; jesieni czerwone.Upr .: b. mroz. (> - 29 C), odmiana adnie wybarwia si tylko na stanowiskach sonecznych; wymagania jak gatunek. P o c h .: OB Wrocaw - 1998.
kwatera IVC, IVD
008969
Sambucus nigra 'Pyramidalis' {Niemcy 1865}
syn.: Sambucus nigra 'Fastigiata', S. nigra f. fastigiata Beckett, S. nigra f. pyramidata Lavalee, S. nigra var.
pyramidalis Jacg., S. nigra f. stricta Lavalee
Bez czarny 'Pyramidalis'
K r z ew o pokroju kolumnowym, zwarty, gsty, ronie powoli. P d y wzniesione pionowo do gry.   L i c i e poskrcane, gsto skupione; ogonki krtkie. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), wymagania jak gatunek. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
Rozmiar: 1112 bajtw
PL
kwatera IVC
004037 2n = 36
Sambucus racemosa L
Bez koralowy, syn.: Dziki bez koralowy
K r z e w 2 - 4 2 - 4 m, luny, szeroki, z przewisajcymi pdami i z odrostami korzeniowymi. P d y jasnobrzowe, rdze brzowy (u S. nigra biay). L i c i e sezonowe, 10 - 25 cm d., przewanie 5(7)-listkowe; listki siedzce, jajowatolancetowate, 4 - 8 cm d., ostro pikowane, jesieni zielone, rzadziej te. K w i a t y w IV - V, rwnoczenie z rozwojem lici, zielonkawe, potem te, w gstych, stokowatych (!) lub jajowatych wiechach na szczytach pdw, 5 - 10 cm d. O w o c e w VI - VIII, czerwone pestkowce 0,5 cm red., w sterczcych gstych, stokowatych (!) lub jajowatych wiechach na szczytach pdw; nasiona trujce, ale z miszu robiono dawniej dem. W y s t .: pd. i rod. Europa, Azja Mn, Chiny; w Polsce rzadziej spotykany ni S. nigra, pospolity na Podkarpaciu, w Karpatach i Grach witokrzyskich. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Wytrzymay na susz i zanieczyszczenia powietrza, mao wymagajcy co do gleby, ale najlepiej ronie na yznych, wieych, unika gleb wapiennych. Z a s t .: atrakcyjny w okresie owocowania, ale owoce szybko opadaj lub s zjadane przez ptaki. Cenny jako skadnik biocenotyczny we wszystkich zadrzewieniach, szczeglnie do zwikszenia rnorodnoci gatunkowej upraw lenych. Gatunek pionierski (hady, wysypiska, skarpy itd.). P o c h .: OB Oslo - 1993.
kwatera IVC, IVD
006848
Sambucus racemosa 'Plumosa Aurea' {Holandia/Wezelenburg ok. 1894/1895}
Bez koralowy 'Plumosa Aurea'
K r z e w 2 - 3 m wysokoci, powoli rosncy, o modych przyrostach miedzianobrzowych. L i c i e sezonowe, drobne, gboko powcinane, zocistote. U p r .: odmiana mroz. ( - 29 C), niewybredna w stosunku do gleby i stanowiska, ale barwa lici intensywniejsza na socu lub lekkim pcieniu. Na stanowiskach sonecznych licie s czsto przypalane. Mona j lekko corocznie wiosn przycina w celu zagszczenia pokroju i uzyskania intensywniejszej barwy lici. Na zym stanowisku (cie i cikie, wilgotne gleby) wraliwa na choroby grzybowe. Jedna z pikniejszych odmian bzw, chocia S. racemosa 'Sutherland Gold' wydaje si by lepsza. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.
kwatera IVC
008972
Sambucus racemosa 'Sutherland Gold' {Kanada/W.L. Kerr 1971}
[siewka z S. racemosa 'Plumosa Aurea' ?]
syn.: Sambucus racemosa 'Sutherland', S. racemosa 'Sutherland Golden'
Bez koralowy 'Sutherland Gold'
K r z e w podobny do S. racemosa 'Plumosa Aurea'. L i c i e mniej wcinane i bardziej odporne na soce. U p r .: mroz. ( - 29 C); wymagania jak gatunek. Unika stanowisk mokrych, gdy wtedy jest poraany przez grzyby naczyniowe. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1993.
rodzina Leguminosae (= Fabaceae) - Strczkowe
Sarothamnus Wimm.
arnowiec, syn. Miotowiec
Do rodzaju naley okoo 10 gatunkw krzeww wystpujcych gwnie w zach. i pd.- zach. Europie oraz w pn.-zach. Afryce. W Polsce na stanowiskach naturalnych, prawdopodobnie w znacznym stopniu zdziczay, tylko 1 krajowy gatunek, dawniej zaliczany do rodzaju Cytisis L. Nazwa rodzaju pochodzi od dwch greckich sw: saros = miota i thamnos = krzak. K r z e w y pokryte s pojedynczymi woskami. L i c i e 1- i 3-listkowe; kielich szerokodzwonkowaty; patki z krtkim paznokciem; n a s i o n a z elajosomem. Roliny lecznicze i trujce.
PL
88 panorama 1b; kwatera IA
003757 2n = 46
Sarothamnus scoparius (L.) Wimm. ex W.D.J. Koch
syn.: Cytisus scoparius (L.) Link., Genista scoparia (L.) Lam., Sarothamnus scoparius (L.) K.Koch, Spartium
scoparius
L.
arnowiec miotlasty, syn. Szczodrzeniec arnowiec, miotowiec
K r z e w 1 - 2 m wysokoci, wyprostowany i gsto, miotlasto rozgaziony. P d y zielone, wiotkie, wyranie 5-kanciaste, mode pokryte woskami. L i c i e sezonowe, dwojakie w dolnej czci pdu, 3-listkowe, od spodu pokryte mikkimi woskami, jajowatolancetowate, 12 cm d. oraz pojedyncze w grnej czci pdu, mniejsze, duej utrzymujce si. K w i a t y w V/VI, te, 2 cm szer., po 1 - 2(3) w ktach lici. O w o c e 4 - 5 cm d., czarne strki, na brzegach orzsione, otwieraj si gwatownie w upalne dni. W y s t .: Europa po pd. Szwecj; zdziczay w atlantyckiej czci Ameryki Pn. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C), najlepiej ronie na glebach suchych, piaszczystych i kwanych. Przemarza podczas beznienych zim do powierzchni gruntu, ale szybko odrasta. le znosi przesadzanie, dlatego naley sadzi roliny wyprodukowane w pojemnikach. P o c h .: stanowisko naturalne, poligony k/Olenicy ofiarowa S. Sktas - 1994.
rodzina Gramineae (d. Poaceae) Trawy
Sasa Makino et Shibata
Sasa
Do rodzaju naley okoo 40 gatunkw, wystpujcych w Azji; w Polsce w uprawie gruntowej 3 gatunki i 1 forma botaniczna.
kwatera: IIIB, B/1
012485
Sasa nebulosa (Makino & Shibata) Koidz.
syn.: Bambusa palmata f. nebulosa, Sasa palmata f. nebulosa (Makino) S.Suzuki, Sasa paniculata f. nebulosa
Sasa ciemna
Bamb u s w uprawie 0,7 - 1 m, w ojczynie 1,5 - 2(2,5) m wysokoci, wyprostowany, szeroki, silnie tworzy podziemne pdy jedna kpa w korzystnych warunkach moe zaj okoo 25 m kw. P d y rozgaziaj si nisko, s zielone, z biaym nalotem i brzowymi, nieregularnymi plamami. L i c i e 25 - 37 9 cm, skrzaste, ciemnozielone, szerokie i byszczce, prawie nagie, tylko na grnej stronie czasami nieliczne woski. W modym wieku gatunek ten trudno odrni od zielonopdowej Sasa palmata, poniewa dopiero po kilku latach na pdach pojawiaj si charakterystyczne, brzowe plamy. W y s t .: Japonia. U p r .: prawdopodobnie do mroz. ( - 20,5 C), ale przy - 16 C, mog by uszkadzane licie, ktre po ciciu ponownie odrastaj. Jeden z pikniejszych bambusw, godny polecenia do prbnej uprawy w Polsce. Bambusy maj pytki i szeroki system korzeniowy, ktry nie toleruje stagnujcej wody. Nie maj one specjalnych wymaga w stosunku do gleby na najgorszych piaszczystych lub cikich glinach s jedynie mniejsze i mniej ekspansywne. Idealne podoe dla bambusw to przepuszczalna mieszanka gliny z prchniczn gleb o miszoci 30 - 50 cm. P o c h .: Park Chamburcy ofiarowa N. Pirecki - 2000.
kwatera XIB
003319
Sasa veitchii (Carrire) Rehder
syn.: Arundinaria albomarginata Makino, Arundinaria veitchii (Carrire) N.E.Br., Bambusa veitchii Carrire,
Sasa albomarginata (Franch. et Savat.) Makino et Shibata
Sasa Veitcha
Niski b a m b u s w uprawie do 0,5 - 0,7 m wysokoci, w ojczynie do 2 m, pocztkowo rozrasta si umiarkowanie, pniej intensywnie tworzy podziemne pdy. P d y zwykle purpurowe, pokryte woskowym nalotem, przewanie po 1 odgazieniu z kadego wza. L i c i e do 25 cm d., szerokie, lancetowatojajowate, obkowane, ciemnozielone, byszczce, u nas zimuj i jesieni charakterystycznie zasychaj rwno wzdu brzegu tworzc obwdk. W y s t .: Japonia. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), dobrze ronie na glebach gliniastych, rwnomiernie wilgotnych i w miejscach osonitych i pcienistych. W Arboretum w Przelewicach w uprawie od wielu lat. W Wojsawicach po 8 latach uprawy jeden okaz zajmuje ju kilkanacie m. Z a s t .: w korzystnych warunkach klimatycznych dobra rolina okrywowa moe by ekspansywna. P o c h .: Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1992.
rodzina Schisandraceae - Cytrycowate
Schisandra Michx.
Cytryniec
Do rodzaju naley 25 gatunkw, w tym 1 ronie w Ameryce Pn., pozostae we wsch. Azji; w Polsce uprawiane s 3 gatunki.
kwatera IIIB, IVA
004038
Schisandra chinensis (Turcz.) Baill.
syn.: Kadsura chinensis Turcz., Maximowiczia chinensis (Turcz.) Rupr., Maximowiczia chinensis Schisandra
japonica
(Siebold et Zucc. ex A.Gray) Hance, Sphaerostema japonicum Siebold et Zucc. ex A.Gray
Cytryniec chiski
Pn c z e dwu- lub jednopienne, owijajce si lewostronnie pdami, w uprawie do 8 - 10 m wysokoci, w ojczynie do 15 m, pachnie aromatycznie po roztarciu. L i c i e sezonowe, skrtolege, eliptyczne lub odwrotniejajowate, 5 - 10 (14) cm d., drobno zbkowane, byszczce, spodem niebieskawe. K w i a t y w V/VI, drobne 1,5 - 2 cm red., pachn cytryn, kremowobiae do rowokremowych, rozdzielnopciowe, jedno- lub dwupienne mskie 15 mm red., w ktach lici po 2 - 7 na dugich, rowych szypukach z 6 - 9 elementami okwiatu, eskie na krtkich szypukach, zebrane po 2 - 22 (40) w zwisajce 2 - 10 cm d. grona. O w o c e w VII - IX, zbiorowe w ksztacie zwisajcego grona do 10 cm d., zoone z czerwonych, aromatycznych okoo 1 cm red., 1 - 2-nasiennych jagd. W y s t .: pn.-wsch. Azja w Rosji od 51 szer. pn. przez pn. Chiny, Kore do Japonii. U p r .: b. mroz. (> - 29 C); wymaga gleb do yznych i wilgotnych, Najlepiej ronie na stanowisku osonitym, sonecznym, ale w modoci znosi silne ocienienie. Sadzi naley po kilka okazw razem lub po 2 okazy o znanej pci. Z a s t .: interesujce czerwone owoce wiszce w gronach, widoczne po opadniciu lici we IX (wczenie opadaj). W a r t o w i e d z i e : krzew owocowy owoce zawieraj due iloci witaminy C, nasiona E i maj wielorakie zastosowania medyczne. Dziaaj tonizujco i stymulujco, wzmacniaj ukad nerwowy, obniaj cinienie, wspomagaj wzrok. Wyrabia si z nich konfitury o specyficznym, lekko ywicznym aromacie oraz wymienite nalewki, syropy, marmolady, kisiele. Owoce mog by te kandyzowane lub suszone, ale mona spoywa je tylko w maych ilociach. C i e k a w o s t k a : biologia kwitnienia jest bardzo zoona w niektre lata (prawd. chodne) wytwarzane s tylko kwiaty mskie, w innych eskie i mskie. Wpyw na kwitnienie ma temperatura w okresie wegetacji i wiek roliny (na modych okazach pojawiaj si tylko kwiaty mskie, eskie dopiero po kilku latach). P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1999.
kwatera IVA
008945
Schisandra grandiflora Hook. et Thoms. var. rubriflora (Rehder & Wilson) C.K. Sncheid.
syn.: Schisandra chinensis var. rubriflora Franch., S. grandiflora sens. Franch non Hook f., S. grandiflora var.
rubriflora
(Franch.) C.K.Schneid., S. rubriflora (Franch.) Rehder et E.H.Wilson
Cytryniec wielokwiatowy odm. czerwonokwiatowa
Pn c z e do 7 (10) m wysokoci, dwupienne. P d y wysmuke, czerwone. L i c i e sezonowe, do 12 cm, lancetowate do eliptycznych lub odwrotnie lancetowatych, caobrzegie lub lekko zbkowane, ciemnozielone, jesieni te. K w i a t y w V/VII, okoo 2,5 cm red., ciemnokarmazynowe (std nazwa odmianowa); zebrane w zwisajce kosy do 15 cm d. Owo c e (na okazach eskich) czerwone, misiste, jadalne. W y s t .: Indie, zach. Chiny (zach. Syczuan po wsch. Assam), Birma. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie ndost. mroz. ( - 18 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1999.
rodzina Hydrangeaceae (Saxifragaceae) - Hortensjowate
Schizophragma Siebold et. Zucc.
Przywarka
Do rodzaju nale 4 gatunki, z ktrych tylko jeden jest uprawiany w Polsce.
kwatera: IIID, IVC, XIV
008928
Schizophragma hydrangeoides Siebold et Zucc.
Przywarka hortensjowa, syn. Przywarka hortensjowata
Pn c z e do 5 - 10 m wysokoci, podobne do Hydrangea petiolaris, o pdach bardzo silnie przytwierdzajcych si do szorstkich podpr za pomoc powietrznych korzeni (jak bluszcz); ronie do powoli. Mode pdy tobrzowe, z nielicznymi, szczeciniastymi woskami, starsze ciemnoszare. Li c i e sezonowe, 7 - 12 cm d., naprzeciwlege, prawie okrge, sercowate lub szerokojajowate, ciemnozielone, spodem wyranie sinozielone i pokryte jedwabistymi woskami, brzegiem grubo zbkowane; ogonek czerwonawy i dugi 3 - 7 cm d. K w i a t y w VII, lekko pachnce; zebrane w szczytowe, paskie wierzchotki do 20 cm red., brzene kwiaty sterylne (jak u hortensji), nieliczne, z jednym (!) kremobiaym, 3 - 6 cm d., jajowatym „patkiem”. O w o c e m jest odwrotnie stokowata torebka z 10 wyranymi ebrami. W y s t .: Japonia, Korea, Chiny. U p r .: mroz. ( - 29 C); wymagania jak Hydrangea petiolaris lubi stanowisko cieniste i pcieniste, gleby yzne, przepuszczalne i wilgotne. Z a s t .: atrakcyjne, kwitnce pncze, doskonae do okrywania kamiennych cian i murkw oraz pni drzew (sadzi w pewnej odlegoci od pnia). Dotychczas tylko w kolekcjach specjalistycznych. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop 1995, OB Hiroshima - 1997.
rodzina Gramineae (d. Poaceae) - Trawy
Semiarundinariana Makino ex Nakai
Semiarundinariana
Do rodzaju naley okoo 15 gatunkw, wystpujcych w Chinach i w Japonii; w Polsce w uprawie gruntowej 1 gatunek.