37 panorama 1a; kwatera VIA
009297
Tsuga canadensis 'Nana' Carrire 1855
syn.: Abies canadensis nana hort.
Choina kanadyjska 'Nana'
Bardzo gsty k r z e w 1 - 2(5) m wysokoci, bez przewodnika (!). Ronie bardzo powoli, po 15 latach uprawy w dobrych warunkach dorasta do 0,9 m wysokoci i 1,4 m red. Szczepiony na pniu i systematycznie prowadzony do gry, przy paliku osiga wiksz wysoko i wtedy tworzy pitrowe korony, o zwisajcych gaziach, jak 'Pendula'. U p r .: b. mroz. (> - 29 C); wyjtkowo dekoracyjna i oryginalna, wymaga wilgotnego powietrza oraz wieloletniej i troskliwej opieki ogrodniczej. P o c h .: Boskoop, gieda - 1993.
kwatera VIA
004472
Tsuga canadensis 'Pendula' hort. 1891 {USA ok. 1870}
syn.: Tsuga canadensis f. pendula Beissn. 1887, Tsuga canadensis Sargentii pendula hort. 1896 Choina kanadyjska 'Pendula'
, syn.: Choina kanadyjska odm. zwisajca Odmiana podobna do T. canadensis 'Nana', ale ronie szybciej, ma dusze i silniej przewisajce pdy. Bywa prowadzona przy podporze, najczciej do 4 m wysokoci. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Firma Herm. A. Hesse - 1988.
kwatera A/7
004473
Tsuga diversifolia (Maxim.) Mast. 1881
syn.: Abies Tsuga nana Siebold et Zucc. 1842, Abies diversifolia Maxim. 1868, Tsuga blaringhemii Flous, Tsuga
sieboldii nana
Carrire 1855
Choina rnolistna
D r z e w o w uprawie do okoo 10 m, w ojczynie do 35 m, o koronie gstej, wskostokowatej lub kopulastej i rzadko z pojedynczym pniem. P d y dosy grube i sztywne, od gry ciemnoczerwonobrzowe, od spodu janiejsze. Pczki charakterystyczne, bardzo dobrze widoczne, na dolnej stronie ciemniejsze od pdw, czasem prawie karminowe, kuliste lub gruszkowate. I g y wielosezonowe, 8 - 18 2 - 2,5 mm, z wierzchu ciemnozielone, silnie byszczce, od spodu z kontrastowo kredowobiaymi dwoma paskami, lekko rozszerzaj si ku wierzchokowi, brzeg bez zbkw; uoone s bardzo gsto, odstaj szeroko od pdw i podnosz si zarwno ku grze, jak i ku doowi. S z y s z k i 2 - 2,5 cm d., siedzce, jajowate, s szersze i bardziej pkate ni u T. canadensis. W y s t .: gry Hondo w Japonii. U p r .: jak T. canadensis, mroz. ( - 29 C). W Europie w uprawie od okoo 1850 r. P o c h .: Arboretum Lene w lizowie ofiarowa S. Sktas - 1997.
264 panorama: 7, 9; kwatera IVB
011538
Tsuga mertensiana (Bong.) Carrire 1867 f. argentea Sudw. 1897
syn.: Tsuga mertensiana var. argentea hort., Tsuga mertensiana f. argentea (Beissn.) Rehder
1949
Choina Mertensa f. sina, syn.: Choina grska f. sina
D r z e w o w uprawie okoo 10 - 13 m wysokoci, w ojczynie do okoo 30 m, ronie bardzo powoli; pocztkowo ma krzaczasty, gsty pokrj, pniej koron wskostokowat z krtkimi gaziami. Pdy i pczki podobne do T. heterophylla, pokryte s woskami. I g y wielosezonowe, 1 - 2 cm do 1,5 mm, bez ogonkw, caobrzegie, zaokrglone, bez wci; z wierzchu wypuke, bez lub z zanikajcym rowkiem, obustronnie szarawe lub niebieskawe; uoone s gsto, promienicie i skonie ku przodowi. S z y s z k i najdusze w rodzaju, 5 - 8 cm d., na kocach pdw, mode czsto fioletowe. Wy s t .: zach. Ameryka Pn. do 3000 m n.p.m. U p r .: jak inne choiny, b. mroz. (> - 29 C). W Europie w uprawie od 1854 r., w Polsce od 1866 r. Z a s t .: bardzo cenna w kolekcjach. P o c h .: nn - <1928 r. (pomiar w 2000 r. 11/55).
rodzina Ulmaceae - Wizowate
Ulmus L.
Wiz, syn. Brzost
Do rodzaju naley 45 gatunkw wystpujcych na pkuli pn. W Polsce na stanowiskach naturalnych rosn 3 gatunki, a uprawianych jest 14 gatunkw, 2 odmiany botaniczne, 1 forma, 1 mieszaniec midzygatunkowy i 12 odmian uprawnych. D r z e w a , rzadko k r z e w y o liciach sezonowych, pojedynczych, krtkoogonkowych, zwykle niesymetrycznych u nasady (!), podwjnie pikowanych; unerwienie pierzaste, nerwy boczne przynajmniej czciowo rozwidlone (nie jak u grabw). O w o c e m s mae orzeszki otoczone dookoa pergaminowatym skrzydekiem. U p r .: dobrze rosn na glebach raczej yznych i wieych, w miejscach sonecznych i pcienistych, znosz bardzo dobrze zanieczyszczenia powietrza, cicia i strzyenie. Wzrost w modoci bardzo szybki. Daj czsto samosiew nasiona kiekuj od razu po dojrzeniu w V/VI. W a r t o w i e d z i e o odmianach polskich, ktrych nie ma w Wojsawicach: Ulmus glabra 'Ignatycensis' Rybski 1913 {Szkki W. Jelskiego <1913/1913}, Ulmus minor 'Suberosa Pendula Rozynskiana' {F. Royski <1901/1901}.
532 panorama: 20, 22; kwatera: IIA, IIIE
007808
Ulmus 'Jacqueline Hillier' {Selly Park/Hilliers Nursery 1966/1967}
[(U. glabra U. carpinifolia lub U. plotii) ? siewka]
syn.: Ulmus minor 'Jacqueline Hillier', U. elegantissima Horw., U. hollandica 'Jacqueline Hillier'
Wiz 'Jacqueline Hillier', syn.: Wiz holenderski odm. 'Jacqueline Hillier'
K r z e w po 25 latach 3,5 5 m, po 10 latach 1,5 - 1,8 m rednicy, pkulisty, w modoci gsty, starsze okazy luniejsze, parasolowate i rosn powoli. P d y cienkie, zygzakowate. L i c i e sezonowe, niesymetryczne, mae, 2,3 - 4 1,0 - 1,8 cm, eliptycznolancetowate, niesymetryczne, podwjnie pikowane, szorstkie, z wierzchu ciemnozielone, od spodu sinawozielone z wyran siatk nerww, uoone gsto, skrtolegle, w 2 rzdach wzdu gazek, ukowato wygite w liter V wzdu nerwu gwnego; jesieni zielone i utrzymuj si a do zimy. Kwiatw zwykle brak. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), bez specjalnych wymaga w stosunku do gleby i stanowiska. Malowniczy, karowaty krzew do maych ogrodw i do uprawy w pojemnikach. P o c h .: Dendrologick Zahrada VOZ Prhonice 1989; Boskoop, gieda - 1993.
PL
375 panorama 15; kwatera IIIF
004087 2n = 28
Ulmus minor Mill.
syn.: Ulmus campestris auct. non L., Ulmus campestris L. emend. Huds., Ulmus carpinifolia Gled., Ulmus
carpinifolia
Ruppius ex Suckow, Ulmus diversifolia Melville, Ulmus foliacea Gilib., Ulmus foliacea sensu
Hayek, Ulmus glabra Mill. non Huds., Ulmus minor Mill. emend Richens, Ulmus nitens Moench, Ulmus stricta
(Aiton) Lindl., Ulmus suberosa Moench
Wiz pospolity, syn.: Wiz polny, brzost
D r z e w o do 25 - 35(40) 18 - 25 m, o cylindrycznej, gstej koronie, z licznymi odrostami korzeniowymi i pkami gazi odrolowych na pniach. P d y cienkie, dugie, zwisajce, zwykle nagie, czasem z narolami korkowymi. L i c i e sezonowe, zmienne w ksztacie, odwrotniejajowate lub eliptyczne, do 10 cm d., najszersze w rodku, podwjnie drobno pikowane, u nasady zwykle niesymetryczne, skrzaste, gadkie lub w modoci szorstkie i byszczce; ogonki dugie do 1,5 cm; mode licie i owoce przy nerwie gwnym u nasady blaszki z czerwonymi lub biaymi gruczokami (!); jesieni dugo zielone. D r e w n o twardzielowe, piercieniowonaczyniowe, biel wski tawobiay, twardziel czerwonobrunatna; rednio cikie, spryste, trudno upliwe, twarde, trwae, trudne w obrbce, odporne na gnicie, silnie paczce si. W y s t .: pd. i rod. Europa, pn. Afryka, Azja Mn. i Kaukaz; w Polsce na nizinach. U p r .: b. mroz. (> - 29 C) i mao wymagajcy, wytrzymay na susz i zacienienie, ale najbardziej z krajowych wizw wraliwy na „holendersk chorobwizw (grafioza spowodowana przez grzyb Graphium ulmi). Daje liczne mieszace z U. glabra. Z a s t .: dawniej cenny, obecnie, do czasu uzyskania typw odpornych na chorob, bez wikszego znaczenia dla zieleni. O k a z y  n a j w i k s z e w Polsce: Lubno, gm. Lubiszyn 28,5/585/239, Strzelce Opolskie 28/449/190, yznw, gm. Strzyw 35/442/181, Niemica, gm. Malechw 26,5/370/163 (z narolami korkowymi) i w o k o l i c a c h W r o c a w i a : Borek Strzeliski, gm. Borw 30/440, Kojcin, gm. Borw 40/400, Zabrodzie, gm. Kty Wrocawskie 29/380. P o c h .: stanowisko naturalne - < 1970.
540 panorama: 20, 21a; kwatera IIB, IIC
008948
Ulmus parvifolia 'Geisha'
syn.: Ulmus parvifolia nana variegata
Wiz drobnolistny 'Geisha'
K r z e w do 2 m wysokoci, bardzo powoli rosncy, po 10 latach uprawy w Wojsawicach 1 1 m, nieregularnie kulisty lub szerokokulisty, z licznymi drobnymi, aurowymi gazkami, zwarty. L i c i e sezonowe, mae, 2 - 3 cm d., mode tawe, z kontrastowo tymi lub biaotymi kropkami na zbkach (!), pniej ciemnozielone, lekko byszczce, eliptyczne, skrzaste, pikowane, nasady prawie symetryczne, okrgawe, od spodu delikatnie pokryte woskami, zgite w liter V wzdu nerwu gwnego i uoone jak u Ulmus 'Jacqueline Hillier'. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). Malowniczy, aurowy krzew o oryginalnym ubarwieniu delikatnych lici, najczciej szczepiony na pniu. P o c h .: Boskoop, gieda - 1993; Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.
kwatera IIIC
008929
Ulmus 'Wredei' {Wrede ok. 1877}
[(U. carpinifolia U. glabra) ? siewka]
syn.: Ulmus campestris dampieri aurea hort., U. carpinifolia 'Wredei', U. dampieri aurea hort., U. minor
'Dampieri Aurea', U. minor 'Wredei', U. 'Wredei Aurea', U. 'Wredei', U. hollandica 'Wredei', U. 'Dampieri
Aurea'
Wiz 'Wredei', syn.: Wiz odm. Wrede'a, Wiz polny 'Wredei', Wiz holenderski odm. Wrede'a
Duy k r z e w lub mae d r z e w o 8 - 10 4 (5) m, bardzo powoli rosnce, o koronie wskostokowatej. L i c i e sezonowe, pocztkowo jaskrawote, potem tozielone, pofalowane i skrcone, na krtkich bocznych pdach uoone gsto i pionowo, „otulaj gazk. U p r .: mroz. ( - 29 C), w modoci wraliwy na niskie temperatury; na suchej glebie wskazany jest pcie, by licie nie byy przypalane przez soneczne. P o c h .: Wilkw Wlk. ofiarowa S. Sktas - 1999.
rodzina Caprifoliaceae - Przewiertniowate
Viburnum L.
Kalina
Do rodzaju naley ponad 150 gatunkw k r z e w w lub maych d r z ew, wystpujcych na pkuli pnocnej, zwaszcza we wsch. Azji i Ameryce Pn. W Polsce na stanowiskach naturalnych ronie 1 (2?) gatunek, a uprawiane s 43 gatunki, 5 mieszacw midzygatunkowych, 2 formy, 2 odmiany botaniczne i 19 odmian uprawnych. Kolekcja narodowa znajduje si w Ogrodzie Dendrologicznym w Przelewicach. L i c i e sezonowe lub wielosezonowe, nakrzylege, pojedyncze, czasem klapowane, ogonkowe. K w i a t y drobne, obupciowe, 3-krotne, zrosopatkowe, biae, tawe lub rowawe, czsto na obrzeu kwiaty ponne; zebrane w wiechy lub podbaldachy. Owo c em jest soczysty pestkowiec z 1 nasienn pestk. Wymagania rne, zalenie od gatunku, ale preferuj pcie i gleby yzne, nie przesychajce. Kora i licie zawieraj trujce kumaryny i dwuterpeny, natomiast trujce waciwoci owocw niektrych kalin s obecnie podwaane.
kwatera IVB, IVD
011576
Viburnum buddleifolium C.H.Wright
Kalina mikkolistna
K r z e w do 2 m wysokoci. L i c i e czciowo zielone w zimie, jajowate lub eliptyczne, 8 - 15 cm d., tpo zakoczone lub prawie caobrzegie, u podstawy pytko sercowate, z wierzchu ciemnozielone, gsto pokryte mikkimi woskami, od spodu z szarobiaym kutnerem. K w i a t y w V - VI, biae, zebrane w nieco wypuke podbaldachy do 8 cm red. Owo c e niedojrzae czerwone, pniej czarne. W y s t .: rod. Chiny. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C), w rod. Polsce przemarza podczas surowych zim; lubi gleby yzne, prchnicze, wilgotne i stanowiska pcieniste. Z a s t .: wartociowa ze wzgldu na adne ulistnienie. P o c h .: OB Misk - 1990.
kwatera IVC
008370
Viburnum burkwoodii Burkwood et Skipwith ex Anon 1929 {Burkwood & Skipwith ok.
1924}
[V. utile V. carlesii]
Kalina Burkwooda
K r z e w powoli rosncy do 2 - 3,5 m rednicy, o wyprostowanych gaziach przewieszajcych si na kocach i o lunej budowie. L i c i e w zimie czciowo zielone, 4 - 7 cm d., naprzeciwlege, eliptyczne, nieznacznie zbkowane, caobrzegie, ciemnozielone, byszczce, z wierzchu gadkie, nagie, spodem szare, kutnerowate, na nerwach brzowe; jesieni cz lici ta, pomaraczowe i purpurowe. Kwi a t y w IIIV, silnie pachnce, w pczkach rowe, pniej biae, zebrane w pkuliste baldachy 8 cm red. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C); w Wielkopolsce wytrzymuje przecitne zimy; system korzeniowy modych rolin naley okrywa; preferuje gleby lekko kwane i stanowiska pcieniste. Z a s t .: pikna i intensywnie pachnca kalina polecana do uprawy w Polsce Zach. P o c h .: Szkki Krnickie Zakadu Dowiadczalnego PAN - 1993.
kwatera XVA
012167
Viburnum cassinoides L.
Kalina biaa, syn.: Kalina biaojagodowa
Niski k r z e w, w ojczynie do 2 m wysokoci. L i c i e sezonowe, okrge lub eliptyczne, 3 - 10 cm d., tpo zbkowane lub prawie caobrzegie; jesieni czerwone, pomaraczowe lub brunatnoczerwone. K w i a t y w VI, biae w szypukowych podbaldachach do 12 cm red. Owoce 5 mm red., niedojrzae biae, dojrzae granatowoczarne. W y s t .: wsch. tereny Ameryki Pn. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: OB Montreal - 1998.
kwatera IVC
006851
Viburnum carlesii Hemsl.
Kalina koreaska
Wolno rosncy, may k r z ew 1 - 1,5 m rednicy, o szerokim i regularnym pokroju. L i c i e sezonowe, zielonoszare, szerokojajowate, prawie kuliste, 6 - 10 cm d., nieregularnie zbkowane, obustronnie pokryte woskami; jesieni pomaraczowoczerwone. K w i a t y w IV - V, rwnoczenie z limi, silnie sodko pachnce, biae, na zewntrz zarowione; zebrane w gstych, pkolistych podbaldachach do 5 - 7 cm red. O w o c e we IX - X, czarne, z niebieskawym nalotem, nieliczne. W y s t .: Pw. Koreaski, wyspy Cuszima w Japonii. U p r .: zad. mroz. (- 26 C), dobrze ronie na glebach yznych, wilgotnych, ale udaje si te na suchych, kamienistych i yznych, w miejscach sonecznych lub pcienistych, osonitych. Z a s t .: oryginalny, mao wymagajcy krzew doskonay do ogrodw zapachowych (zapach kwiatw podobny do narcyzw) oraz do parkw miejskich i ogrodw przydomowych (sadzi przy oknach i miejscach wypoczynku z innymi rolinami zapachowymi np. maciejk). P o c h .: Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1992.
440 panorama 17; kwatera: IIID, IIIF, XIII
007815
Viburnum carlcephalum Burkwood et Skipwith ex A.V. Pike {A. Burkwood, G.R.
Skipwith, A.V. Pike ok. 1932/1946}
[V. carlesii V. macrocephalum f. ketelerii]
Kalina angielska, syn. Kalina porednia
K r z e w do 3 m wysokoci, p d y sztywne, silne, mocno rozkrzewione. L i c i e sezonowe, 8 - 12 cm d., szerokojajowate, zielone, jesieni toczerwone. K w i a t y pachnce, biae, brak kwiatw ponnych; zebrane w due, kuliste, o nierwnej powierzchni baldachogrona 10 - 13 cm red. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1991, 1992, 1994.
kwatera IIIF
008487
Viburnum dilatatum Thunb.
Kalina szorstkowosa
K r z e w do 2 - 3 m wysokoci, o pdach prostych, wzniesionych i szerokim pokroju. Dugopdy pokryte szorstkimi woskami. L i c i e sezonowe, okrge lub eliptyczne, 6 - 12 cm d., krtko zaostrzone, faliste, zbkowane, u podstawy zaokrglone lub sercowate, z obu stron pokryte woskami. K w i a t y w V - VI, czysto biae, w podbaldachach do 15 cm red., pokryte woskami. O w o c e w IX, szkaratne, dugo utrzymuj si na gaziach. W y s t .: wsch. Azja. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), moe przemarza podczas mronych zim. Bardzo efektowna w okresie kwitnienia i owocowania. Poch .: Ogrd Dendrologiczny w Przelewicach ofiarowaa . Swio - 1996.
kwatera IIIB
008489
Viburnum farreri 'Nanum' Elliot
syn.: Viburnum fragrans 'Nanum'
Kalina wonna 'Nanum'
K r z e w do 50 - 100 cm wysokoci, dajcy rozogi korzeniowe, wyjtkowo gsty, kulisty, bardzo wczenie kwitncy w (I)III - IV (niekiedy w XI), ale k w i a t y nieliczne w pku rowe, potem biae, pachn intensywnie. Jesieni l icie czerwonawe do ciemnofioletowych. U p r .: dost. mroz. ( - 26 C); odmiana atrakcyjna do ogrodw przydomowych i skalnych, ze wzgldu na wczesne kwitnienie. Poch .: OB Lublin ofiarowa K. Kozak - 1999.
kwatera IIIB
012228
Viburnum juddii Rehder {Arnold Arboretum 1920}
[V. bitchiuense V. carlesii]
Kalina Judda
K r z e w do 1,5 m red., kulisty, luny. L i c i e sezonowe 4 - 8 cm d., jajowate do podugowatych, lekko zbkowane, spodem wyranie pokryte brzowymi, gwiadzistymi woskami; jesieni czerwieniejce. K w i a t y w IV/V, 1 - 1,2 0,6 cm; silnie pachnce, pocztkowo rowe, pniej biae, rurkowate rozszerzajce si; zebrane w lune, prawie kuliste , due baldachogrona 6 - 9 cm szer. U p r .: zad. mroz. do ( - 26 C). adniejsza od Viburnum carlesii, gdy ma licie dusze i wiksze kwiatostany, cho luniejsze. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1991.
kwatera: XV, XVI
006853   2n = 18
Viburnum lantana L.
Kalina hordowina, syn.: „hordowina”
Szeroki, gsty k r z e w 1,5 - 3 (5) m wysokoci, z odrostami korzeniowymi oraz ukowato wygitymi pdami, czsto sigajcymi ziemi i zakorzeniajcymi si, w modoci ronie szybko, pniej bardzo wolno. L i c i e sezonowe, 5 - 15 cm d., szerokojajowate, grube, z wierzchu nagie i pomarszczone, od spodu zwykle pokryte szarym kutnerem, drobno zbkowane; jesieni brzowoczerwone. K w i a t y w V wraz z limi, o mdym zapachu, pykodajne, szarobiae; zebrane w baldachy, 5 - 10 cm red., na szczytach pdw bocznych i kilkuletnich dugopdw. O w o c e w VII - X, niedojrzae czerwone, dojrzae czarne, byszczce, chtnie zjadane przez ptaki. W y s t .: pd. i rod. Europa, pn.-zach. Afryka, Azja Mn., Kaukaz; w Polsce w Tatrach (?) i Sudetach Wsch. (?), czsto zdziczaa. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), wytrzymaa na zanieczyszczenia powietrza pyami i dymami, odporna na susz i mao wymagajca co do gleby; najlepiej ronie w miejscach nasonecznionych i na glebach wapiennych. Z a s t .: w miejscach sonecznych adny, gsty, atrakcyjnie ulistniony pokrj; obfite kwitnienie, atrakcyjne, dwubarwne (czerwone i czarne) owocostany. Cenna do zieleni miejskiej, zadrzewie krajobrazowych (ziele rdpolna pokarm dla ptakw) i do zwikszenia rnorodnoci gatunkowej upraw lenych. W a r t o w i e d z i e : zawiera bliej nie okrelony, t r u j c y glikozyd. Dziaanie: podranienie przewodu pokarmowego, u dzieci obserwowano krwiomocz. Objawy: zapalenie przewodu pokarmowego, biegunka, zawroty gowy, wymioty. P o c h .: nn - <1970.
PL
426 panorama: 17, 25; kwatera: IIIF, XVI
004091 2n = 18
Viburnum opulus L.
Kalina koralowa
K r z e w do 4 - 5 3 - 4 m, czsto z odrostami korzeniowymi, luny, nieregularny, starsze gazie przewisaj. P d y nagie. Li c i e sezonowe, szerokojajowate, 8 - 12 cm d., z 3 - 5 klapami (!) grubo i nieregularnie zbkowanymi, z wierzchu nagie, spodem delikatnie pokryte woskami; ogonki bruzdkowane; jesieni szkaratnopurpurowe do pomaraczowoczerwonych. K w i a t y w V - VI, biae, w paskich podbaldachach do 10 cm red., na szczycie ulistnionych krtkopdach, na zewntrz due, ponne, wewntrz niepozorne, podne. O w o c e w VII - IX, czerwone, szkliste, 8 - 10 mm red., wisz na gazkach a do wiosny; niejadalne, niedojrzae szkodliwe. W y s t .: prawie caa Europa, pn.- zach. Afryka, zach. i rod. Azja; w Polsce pospolita na glebach wilgotnych (!). U p r .: b. mroz. (> - 29 C), wymaga stanowisk wilgotnych. W miejscach suchych licie s czsto powygryzane przez chrzszcza szarynk kalinwk lub pozwijane przez mszyce. Z a s t .: „swojski krzew”, bardzo cenny w zadrzewieniach krajobrazowych, szczeglnie w miejscach wilgotnych (stawy, lasy). P o c h .: Ojcw - 1996. W a r t o w i e d z i e : kora i owoce zawieraj cykliczny alkohol wiburnitol, liczne kwasy organiczne, garbniki, gorzk substancj wiburnin oraz zwizki ywicowe i cukrowe. Wycigi z kory lub owocw dziaaj przeciwskurczowo, wybirczo na minie macicy przy krwawieniach w okresie przekwitania oraz przy skonnociach do przedwczesnych porodw i poronie. W surowych owocach t r u j c a gorycz wiburnina. Znane s wyjtkowo rzadkie przypadki zatru miertelnych. Dziaanie: podranienie przewodu pokarmowego: Objawy: nieyt odka, biegunka, zawroty gowy, zapa.
515 panorama: 20; kwatera IIIB
003556
Viburnum opulus 'Nanum' {Francja ok. 1841}
syn.: Viburnum opulus f. pygmeum hort.
Kalina koralowa 'Nanum'
Nie kwitncy k r z e w, bardzo gsty, zwarty, kulisty, do 50 - 100 cm rednicy, starsze okazy szersze ni wysze. L i c i e sezonowe, mniejsze ni u gatunku. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Interesujca z pokroju odmiana do maych ogrodw. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1993.
632 panorama 25; kwatera A/0
004094
Viburnum opulus 'Xanthocarpum'
Kalina koralowa 'Xanthocarpum', syn.: Kalina koralowa odm. toowocowa
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma o w o c e te i ronie wolniej.
354 panorama 13; kwatera IIIF; fot. 202
007887
Viburnum plicatum Thunb. f. tomentosum (Thunb.) Rehder
syn.: Viburnum plicatum Thunb. f. tomentosum (Miq.) Rehder, Viburnum plicatum Thunb. f. tomentosum Miq.,
Viburnum plicatum
var. tomentosum (Thunb.) Miq., Viburnum tomentosum Thunb. 1784, non Lam. 1778
Kalina japoska f. podna, syn.: Kalina japoska
K r z e w do 2 (3) m wysokoci, czsto szerszy ni wyszy, z poziomo rozpostartymi gaziami, gsto uoonymi. L i c i e sezonowe, 4 - 10 cm d., ciemnozielone, jajowate, krtko zaostrzone, karbowanopikowane, spodem z gwiazdkowatymi woskami; nerwy silnie wypuke, 8 - 12 par; jesieni winnoczerwone do fioletowych. K w i a t y w V/VI, ponne biae, 3 - 4 cm, 5-patkowe, w dwch zewntrznych rzdach i podne drobne, w rodku kwiatostanu 6 - 10 cm szer.; zebrane w paskie, talerzowate (!) baldachogrona na dugich szypukach, na szczycie krtkich pdw. O w o c e VIII/IX, 8 mm d., jajowate pestkowce, pocztkowo czerwone, dojrzae niebieskoczarne na jaskrawo czerwonych szypukach, szybko opadaj. W y s t .: Japonia; Chiny i Tajwan. U p r .: zad. mroz. ( - 26 °C), wraliwa na susz, wskazane gleby yzne, prchniczne i wilgotne oraz miejsca osonite, pcieniste. Introdukowana z Japonii w 1865 r. Jedna z najpikniejszych kalin, ktra daa kilka cennych odmian, np.: 'Mariesii', 'St. Keverne', 'Summer Snowflake', 'Watanabe'. P o c h .: nn - <1928 i przesadzony w 1992 r. (!).
kwatera IIIF
004129
Viburnum pragense Vik {Czechy, Praga ok. 1955}
[V. rhytidophyllum V. utile]
syn.: Viburnum pragense, V. 'Pragense', V. pragense Hjek et Krouman, V. 'Josef Vik', V. 'Pragense'
Kalina praska
K r z e w do 2,5 (3) m rednicy, nieregularny, luny, ronie powoli. L i c i e wielosezonowe, eliptyczne lub jajowate, 5 - 10 2 - 3,5 cm, z wierzchu ciemnozielone, silnie byszczce, od spodu biaozielone, pokryte biaymi woskami; ogonek 1,5 - 2,5 cm d. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), b. efektowna i atrakcyjna z lici, moliwa do uprawy w Polsce zach. i w miejscach pcienistych, osonitych, ciepych, toleruje miejski klimat. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1990; OB Praga Troja - 1990.
kwatera IVC
004095
Viburnum prunifolium L.
syn.: Viburnum pyrifolium Poir.
Kalina liwolistna
K r z e w do 3 - 5 (8) m wysokoci lub mae drzewko, do zwarte, o pdach prostych, wzniesionych Gazie z krtkimi, ciernistymi, szarobrzowymi pdami. L i c i e sezonowe, szerokojajowate lub eliptyczne, krtko zaostrzone, 3 - 8 2,5 - 5 cm, u podstawy zaokrglone, drobno pikowane, nagie, z wierzchu lekko byszczce, od spodu janiejsze, matowe; jesieni szkaratnoczerwone. K w i a t y w V - VI, czysto biae, w podbaldachach 5 - 10 cm red., siedzce. O w o c e w IX, granatowoczarne z sinym nalotem. W y s t .: rod. i wsch. cz Ameryki Pn. U p r .: gatunek b. mroz. (> - 29 C), atwy w uprawie, dobrze ronie nawet na glebach suchych i piaszczystych, znosi ocienienie. P o c h .: nn - <1928.
87 panorama 1b; kwatera IA
006374
Viburnum rhytidophyllum Hemsl.
Kalina sztywnolistna
K r z e w w uprawie do 3 - 5 m rednicy, w ojczynie do 6 m wysokoci, o szorstkich, sztywnych, wzniesionych gaziach, ronie szybko. Li c i e wielosezonowe, naprzeciwlege, jajowatolancetowate, 8 - 20 (25) cm d., grube, sztywne, gr pomarszczone, ciemnozielone i byszczce, od spodu z brzowym, wenistym kutnerem; ogonki do 4 cm d. K w i a t y w V - VI, lekko pachnce, kremowobiae w szczytowych podbaldachach 10 - 20 cm red., zimuj nie okryte uskami kwiatowymi, chtnie odwiedzane przez owady. O w o c e w VIII - IX, jajowate, 0,7 cm d., niedojrzae czerwone (VIII), dojrzae czarne z poyskiem. W y s t .: rod. i zach. Chiny. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C), znosi silne ocienienie, moe take rosn na stanowiskach sonecznych, wymaga gleb yznych, wilgotnych, atwo nagrzewajcych si. Toleruje miejski klimat i zanieczyszczenia przemysowe. Z a s t .: gatunek cenny w kolekcjach i ogrodach przydomowych w Polsce Zach. P o c h .: Gospodarstwo Szkkarskie MykitaSzymaski, Dobrzy ofiarowa J. Mykita 1988.
kwatera IVC
007881
Viburnum schensianum Maxim.
Kalina szensianum
K r z e w 2 - 4 m wysokoci, wyprostowany; podobny do V. lantana L., ale o drobniejszych liciach i modych pdach pokrytych gwiadzistymi woskami. L i c i e sezonowe, 2 - 7 cm d., jajowatoeliptyczne, tpo zakoczone, zbkowane, u podstawy zaokrglone lub szerokoklinowate, spodem pokryte gwiadzistymi woskami, z 56 parami nerww krtkimi lub zbiegajcymi a do zbkw; ogonek 0,5 - 1 cm d. K w i a t y w V/VI, biae, 6 mm red., dzwonkowate; zebrane w 5-ramienne kwiatostany 5 - 8 cm szer., pokryte woskami, czciowo siedzce lub na szypukach 5 - 25 mm d. O w o c e 8 mm d., elipsoidalne, pocztkowo czerwone, pniej czarne. W y s t .: pn.-zach. Chiny. Up r .: mroz. ( - 29 C). P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1990.
kwatera IVC
004096
Viburnum sieboldii Miq.
Kalina Siebolda
Szeroki, rozoysty k r z ew w uprawie do 2 m wysokoci, w ojczynie mae drzewo do 5 m. P d y grube, w modoci pokryte woskami. L i c i e sezonowe, podunie eliptyczne lub odwrotniejajowate, 8 - 15 cm d., na szczycie krtko zaostrzone lub zaokrglone, u podstawy klinowate z bardzo wyran sieci nerww; roztarte wydaj silny, nieprzyjemny zapach (!). K w i a t y (k.V - VI) kremowobiae, dzwonkowate w kwiatostanach do 10 cm wysokoci. O w o c e w VIII - IX, pocztkowo jasnoczerwone, pniej niebieskawoczerwone. W y s t .: Japonia. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C), lubi gleby wilgotne i sabe ocienienie. Z a s t .: atrakcyjna w okresie kwitnienia i owocowania. Cenna w kolekcjach w Polsce Zach. P o c h .: Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1990.
kwatera A/1
006855
Viburnum trilobum Marshall
syn.: Viburnum americanum sensu Dippel, V. opulus var. americanum Aiton, V. oxycoccus Pursh
Kalina amerykaska
K r z e w silnie rosncy, do 4 m wysokoci. L i c i e sezonowe, podobne do V. opulus L., szerokojajowate, 3-klapowe, odlegle zbkowane, 5 - 12 cm d., nie pokryte woskami; jesieni ciemnopurpurowe. K w i a t y w V - VI, biae, w podbaldachach do 1 - 5 cm red. O w o c e w VIII, szkaratne, dugo utrzymuj si na gaziach. W y s t .: pn. tereny USA. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), dobrze ronie w pobliu wody i pod koronami wysokich drzew. Z a s t .: atrakcyjny w okresie owocowania, nadaje si do tworzenia wysokich grup. P o c h .: Uniwersytet Toronto - 1998.
rodzina Apocynaceae - Toinowate
Vinca L.
Barwinek
Do rodzaju naley 7 gatunkw, wystpujcych w Europie, pn. Afryce, pd.-zach. i rod. Azji; w Polsce na stanowiskach naturalnych ronie 1 gatunek, a uprawiane s 2 gatunki i 10 odmian uprawnych.
103 panorama 1b; kwatera IA
004098
Vinca major L.
Barwinek wikszy
P k r z e w podobny do V. minor, ale wyszy, 0,25 - 0,3 0,8 - 1 m wysokoci i o duszych pdach. L i c i e wiksze, wielosezonowe, ciemnozielone z poyskiem, brzegiem orzsione, skrzaste, jajowate, 3 - 7 cm d., u nasady zaokrglone lub sercowate; ogonek 8 - 12 cm d. K w i a t y w V - IX, jasnoniebieskie, due do 3,5 - 4 cm red. W y s t .: pd. Europa, zach. Azja. U p r .: do mroz. ( - 20,5 C), czsto przemarza do gruntu, ale powoli odrasta z podziemnych rozogw; ma niedue wymagania glebowe, ale preferuje gleby yzne, prchniczne i miejsca zacienione. Z a s t .: atrakcyjna rolina kobiercowa do stosowania tylko w Polsce Zach. w korzystnym mikroklimacie. P o c h .: OBUWr - 1988.
kwatera IA
000347
Vinca major 'Variegata' {1838}
syn. : Vinca major f. elegantissima G.Nicholson, V. major 'Elegantissima' V. major var. variegata Loudon
Barwinek wikszy 'Variegata'
K r z e w i n k a jak gatunek, ale ma l i c i e w rodkowej czci intensywnie kremowote, brzegiem jasnozielone z szarymi smugami. U p r .: ndost. mroz. ( - 18 C). Z a s t .: bardzo dekoracyjna odmiana, ale bez wikszych szans na dusz upraw. Cenna do skrzynek balkonowych i jako rolina „kubowa” zimowana w zimnej szklarni. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 1994.