kwatera IVC
006422
Campsis grandiflora (Thunb.) K.Schum. 1894
syn.: Bignonia chinensis Lam., Bignonia grandiflora Thunb. 1784, Campsis chinensis (Lam.) K.Koch, Campsis
chinensis
(Lam.) Voss, Tecoma grandiflora (Thunb.) Loisel.
Milin wielokwiatowy, syn.: Milin chiski
Pncze w ojczynie 3 - 10 m wysokoci, owijajce si pdami i prawie pozbawione korzonkw czepnych; ronie bardziej krzaczasto ni C. radicans. L i c i e ma sezonowe do 30 cm d., zoone z 7 - 9 jajowatych listkw 4 - 7 cm d., drobno zbkowanych brzegiem i cakowicie nagich na spodzie. K w i a t y 6 - 5 8 cm, pojawiaj si w VIII - IX i s szerokolejkowatodzwonkowate, na zewntrz szkaratne lub karminowoczerwone, wewntrz tawe; krtsze i szersze ni u milina amerykaskiego; zebrane po 6 - 12 szt. w zwisajce, szczytowe wiechy. W y s t .: Chiny. U p r .: ndost. mroz. ( - 18 C). Wymaga zacisznego stanowiska i okrywania na zim. Ma bardziej dekoracyjne kwiaty od milina amerykaskiego. P o c h .: OB Phenian ofiarowa Sin Sieng Czer - 1990.
fot.203
kwatera IB;
003668
Campsis radicans (L.) Seem. 1867
syn.: Bignonia radicans L. 1753, Tecoma radicans Juss. 1779
Milin amerykaski, syn.: Kampsis amerykaski
Pncze do 10 - 20 m (!) wysokoci, o pdach owijajcych si, tworzy liczne rozogi i pno wytwarza korzonki czepne. L i c i e sezonowe, 30 - 50 cm d., nieparzystozoone z 7 - 13 listkw z kilkoma duymi zbkami i wyduonym wierzchokiem; od spodu jasnozielone, na nerwach pokryte biaymi woskami. K w i a t y w VII/VIII, trbkowate, 8 - 10 cm d. i 4 - 5 cm red. u wylotu, wewntrz czerwone (46B), a w rurce pomaraczowo prkowane, na zewntrz u podstawy pomaraczowo nabiege; rurka 7 - 8 cm d., atki korony (5) zaokrglone i wywinite na zewntrz, wcite do 1/3; nitki prcikw i pylniki te; 14 czsto zdegenerowanych prcikw. Kwiaty zebrane po 17 - 22, w gstych pczkach na kocach tegorocznych pdw, rozkwitaj stopniowo. O w o c e m s dugie torebki 8 - 12 cm d., z podun przegrod wewntrz. W y s t .: pd.-wsch. USA. Up r .: mroz. ( - 29 C), wymaga gleb yznych, wieych, gbokich i przepuszczalnych, miejsc ciepych, sonecznych i zacisznych. Najlepiej ronie przy poudniowych cianach murw. Wymaga, szczeglnie na pocztku, pomocy przy wspinaniu si (podpory z listew, lin itd.), wskazane jest cicie ograniczajce rozwj wegetatywny i wzmagajce kwitnienie (jak winoroli). Z a s t .: pncze o oryginalnych, trbkowatych kwiatach. P o c h .: OBUWr Wrocaw - 2000.
kwatera IIIE
008917
Campsis radicans 'Flava' {<1842}
syn.: Campsis radicans 'Yellow Trumpet', Campsis radicans f. flava (Bosse) Rehder, Tecoma radicans flava
Bosse 1842
Milin amerykaski 'Flava'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma k w i a t y krtsze, 6 - 7 cm d., w pku, a take na zewntrz i wewntrz topomaraczowe (23C) i bez prkw w rurce; nitki prcikw i pylniki jasnote, znami supka zielone. Kwiaty zebrane po 10 - 32 w pczki na kocach pdw. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: „Clematis” Szkka Pojemnikowa Sz. Marczyski, W. Piotrowski, Pruszkw ofiarowa Sz. Marczyski - 2000.
602 panorama. 22; kwatera: IIA, IIIE, IVD
008916
Campsis radicans 'Flamenco'
Milin amerykaski 'Flamenco'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale k w i a t y ju na modych rolinach pomaraczowoczerwone, a l i c i e ciemniejsze. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1999; „Clematis” Szkka Pojemnikowa Sz. Marczyski, W. Piotrowski, Pruszkw ofiarowa Sz. Marczyski - 2000.
kwatera IIIE
008918
Campsis radicans 'Florida'
Milin amerykaski 'Florida'
Wyglda prawie identycznie jak gatunek, ale ma l i c i e krtsze 20 - 30 cm d., take listki krtsze i wsze 4 - 6 12,5 cm, z wierzchu ciemnozielone i lekko byszczce. K w i a t y rozwijaj si okoo 12 tygodnie wczeniej od gatunku, w pku s pomaraczowe, pniej rurka na zewntrz staje si winiowoczerwona (5 313C), u podstawy pomaraczowa, wewntrz z grubymi licznymi ykami jak kwiat na zewntrz; kielich topomaraczowy, po zawizaniu owocw jasnoty; nitki prcikw i pylniki te. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 2000.
kwatera IIIB
017467
Campsis radicans 'Ursynw' Marczyski 1998 {Sz. Marczyski <1998/1998}
Milin amerykaski 'Ursynw'
Pncze wczeniej od innych odmian rozpoczynajce kwitnienie. K w i a t y czerwonopomaraczowe, wczenie zaczyna kwitn, due l i c i e , dosy mrozoodporny (J. Dolatowski 1999). U p r .: mrozoodporno niedostatecznie poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: ofiarowa hodowca - 2000.
kwatera IIB, IVB
008920
Campsis tagliabuana 'Mme Galen' {Sahut 1889}
[C. grandiflora C. radicans]
syn.: Campsis grandiflora 'Mme Galen'
Milin poredni 'Mme Galen'
Bujne p n c z e dorastajce do 10 m wysokoci lub wicej. L i c i e ma sezonowe do 4 - 5 cm d., zoone z 7 - 15 ciemnozielonych listkw, od spodu na nerwach rzadko pokryte woskami. K w i a t y rozwijaj si w VI - VIII, do 8 7 cm, na zewntrz pomaraczowe, wewntrz szkaratnoczerwone; zebrane po 6 - 12 w lune i liczne kwiatostany. U p r .: dost. mroz. ( - 23 C). P o c h .: „Clematis” Szkka Pojemnikowa Sz. Marczyski, W. Piotrowski, Pruszkw ofiarowa Sz. Marczyski 1993; Firma C. Esveld, Boskoop - 1999.
rodzina Leguminosae - Strczkowe
podrodzina Papilionoideae Motylkowe
Caragana  Lam. 1785
syn.: Robinia
Karagana, syn.: (daw.) grochownik, grochwka, groch syberyjski, sybirka
Do rodzaju naley okoo 80 gatunkw k r z e w w lub nieduych drzew, wystpujcych od pd.-wsch. Europy po Chiny. W Polsce uprawianych jest 19 gatunkw, 1 mieszaniec midzygatunkowy i 7 odmian uprawnych. P d y zrnicowane na krtkopdy i dugopdy te ostatnie posiadaj ciernie dwojakiego rodzaju. Li c i e sezonowe, parzystopierzasto zoone z 4 - 20 caobrzegich listkw. K w i a t y na krtkopdach pojedyncze lub po kilka w wizkach, motylkowate, miododajne, zazwyczaj te. O w o c e m jest nieduy, twardocienny strk, przy otwieraniu wyrzucajcy nasiona. U p r .: roliny bardzo wytrzymae na niskie temperatury i susz, o minimalnych wymaganiach glebowych. Odporne na zanieczyszczenie powietrza pyami i dymami.
416 panorama. 16; kwatera IVF
010748
Caragana arborescens 'Lorbergii' {Lorberg <1906/ ok. 1906}
syn.: Caragana arborescens f. lorbergii Koehne 1906
Karagana syberyjska 'Lorbergii', syn.: akacja syberyjska, ta akacja, Karagana syberyjska odm.
strzpolistna
K r z e w do 2 m wysokoci, o cienkich gazkach, lunym i szerokim pokroju, ronie powoli. L i c i e sezonowe, postrzpione, listki lancetowate, wskie 10 - 14 do 0,5 cm szer. K w i a t y w V/VI, miododajne, jasnote. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). Odmiana zwykle szczepiona na wysokiej podkadce, wtedy korona adna, aurowa. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.
175 panorama. 4; kwatera IVA
009066
Caragana arborescens 'Walker' {J. Walker/FOPMA Boskoop}
[C. arborescens 'Lorbergii' C. arborescens 'Pendula']
Karagana syberyjska 'Walker'
K r z e w z pocymi si lub przewisajcymi (jeeli szczepiony na wysokiej podkadce), do sztywnymi gaziami. czy cechy obu rodzicw ma l i c i e postrzpione, jak u odmiany C. arborescens 'Lorbergii' i pdy zwisajce, jak u 'Pendula'. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), interesujca rolina okrywowa na gorsze gleby. Forma pienna, szczepiona na podkadce, cenna do przydomowych ogrodw i zieleni miejskiej. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop 1991.
rodzina Betulaceae (d. Carpinaceae) - Brzozowate
Carpinus L.
Grab
Do rodzaju naley 35 gatunkw wystpujcych w strefie klimatu umiarkowanego pkuli pn. W Polsce na stanowiskach naturalnych ronie 1 gatunek, a uprawianych jest 13 gatunkw, 4 odmiany botaniczne i 11 uprawnych. S to niewielkie d r z e w a lub k r z e w y wiatropylne, rozdzielnopciowe, jednopienne, o liciach pikowanych z prostymi, rozgazionymi nerwami bocznymi i k w i a t a c h zebranych w kotkowate kosy. Wymagaj gleby do yznej, prchniczej, ciepej. U p r .: dobrze rosn na glebach gliniastych lub piaszczysto-gliniastych. Znosz bardzo silne ocienienie i formowanie. W a r t o w i e d z i e o odmianach polskich: C. betulus 'Foliis Argenteovariegatis Pendula' {F. Royski <1905/1905} (syn. C. b. 'Aureovariegata Pendula'), C. b. 'Laciniata' {F. Royski<1911/1911}, C. b. 'Rogw' {J. Tumiowicz - <1994}.
PL
83 panorama:1b, 5,19, 24; kwatera: IIIF, IX, XVI, A/5a
003673 2n = 64
Carpinus betulus L. 1753
syn. Carpinus caucasia Grossh.
Grab pospolity, syn.: Grab zwyczajny
D r z e w o do 21 m wysokoci, o szerokiej, miotlastej koronie z niskim pniem, zanikajcym ku grze. L i c i e eliptyczne lub wskojajowate do 10 cm d., ostro podwjnie pikowane, nerwy zwykle pokryte woskami. D r e w n o beztwardzielowe, rozpierzchonaczyniowe, tawe lub szarobiae, o jednolitej barwie, bardzo spryste, cikie, twarde, trudno upliwe i mao cieralne, czsto ze skrtem wkien i niekiedy z faszyw twardziel, granice rocznych sojw lekko faliste. Dawniej uywane byo do wyrobu trzonkw, drewnianych czci maszyn, suwakw i prowadnic oraz w koodziejstwie. W y s t .: Europa poza Pw. Iberyjskim, pn. Anatolia, Kaukaz, pd. wybrzee M. Kaspijskiego. Pospolity w caej Polsce, tworzy take lasy mieszane (grdy). U p r .: b. mroz. (>- 29 C), najlepiej ronie na glebach wieych, yznych i wapiennych, le na suchych lub podmokych i zakwaszonych. Wyjtkowo cienioznony i tolerujcy formowanie (nie naley ci grubszych gazi na wiosn, gdy „pacze”, podobnie jak brzozy, buki, klony i winorole). Z a s t .: w ogrodnictwie od dawna stosowany na ywopoty i szpalery. Drzewo cenne do zadrzewie krajobrazowych i rdpolnych ostoi dla zwierzyny orzeszki grabowe s m.in. przysmakiem ptakw grubodziobw. O k a z y n a j w i k s z e w Polsce: Warszawa 23/385/187, Gouchw 20/374/206, Kowary 17/372/191, Winiowa 24/322/175 i w o k o l i c a c h Wroc a w i a Rakw, gm. Dugoka 24/480, Gola Wielka, gm. Twardogra 26/400, Brzostowo, gm. Kronice 24/375, Kolda, gm. Milicz 29/340. P o c h .: stanowisko naturalne; najwikszy okaz na kwaterze A/5a 21 m wys. i 280 cm obwodu (pomiar w 2000 r.).
229 panorama: 5, 6, 9,12; kwatera IVB
007879
Carpinus betulus 'Columnaris' {Spth 1891}
syn.: Carpinus betulus 'Globosa' (bdnie)
Grab pospolity 'Columnaris', syn.: Grab pospolity odm. kolumnowa, Grab zwyczajny odm. kolumnowa
D r z e w o powoli rosnce, mode o pokroju regularnym, kolumnowym, z wiekiem staje si szerokojajowatostokowate (nie kolumnowe !) bez wyranego pdu wierzchokowego. Korona ugaziona od samego dou, gsta, wyglda jak formowana (cita). Wewntrz z wyran osi pionow i licznymi, lekko falistymi, ukonie ustawionymi gaziami. Starsze okazy zaokrglaj si i ich wierzchoki staj si bardziej paskie. L i c i e sezonowe, rnej dugoci 7 - 15(17) cm, jesieni wspaniale te. Nie kwitnie i nie owocuje. U p r .: b. mroz. (> - 29 C), w Wojsawicach w uprawie od ponad 90 lat. W a r t o w i e d z i e : drzewo rosnce w Wojsawicach jest piknym, wzorcowym okazem o wymiarach w 2000 r. 13 m wys. i 200 cm obwodu; po wojnie opisywane byo jako C. betulus 'Globosa' (w literaturze brak takiej odmiany). Z a s t .: jedna z najpikniejszych szerokokulistych odmian wrd drzew, wspaniale prezentujca si pojedynczo oraz w kompozycji jesiennej z klonami palmowymi. P o c h .: prawdopodobnie Szkka Sptha - <1928.
406 panorama16; kwatera IIIC
014071
Carpinus betulus 'Fastigiata' {Niemcy <1883}
syn.: Carpinus Betulus fastigiata hort. ex G.Nicholson 1883, Carpinus betulus pyramidalis Jgg. ex Beissn.
1884, Carpinus erecta hort. ex Spth 1921
Grab pospolity 'Fastigiata', syn.: Grab pospolity odm. stokowata, Grab zwyczajny odm. stokowata
Odmiana drzewiasta, podobna do C. betulus 'Columnaris', ale o pokroju regularnie stokowatym lub wrzecionowatym, z dugim pdem wierzchokowym (!), ronie szybciej i wydaje nasiona ('Columnaris' nie owocuje). W pniejszym wieku korona jest nadal zwarta, ale poszerza si; zbudowana jest z wielu skonie ku grze skierowanych gazi. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Boskoop, gieda - 1993.
572 panorama 21b; kwatera IA
009064
Carpinus betulus 'Pendula' {Francja <1853}
syn.: Carpinus pendula Mass 1853, Carpinus betulus f. pendula G.Kirchn 1864
Grab pospolity 'Pendula', syn.: Grab pospolity odm. zwisajca, Grab zwyczajny odm. zwisajca
D r z e w o o parasolowatym, kopulastym pokroju i gaziach pocztkowo ustawionych poziomo, potem zwisajcych jak u Betula pendula 'Youngii', ronie do powoli. Odmiana ta bywa szczepiona na wysokim pniu lub przewodnik moe by formowany przez podwizywanie pdu do palika. U p r .: b. mroz. (> - 29 C). P o c h .: Boskoop, gieda 1993.
kwatera IVC
009279
Carpinus laxiflora (Siebold et Zucc.) Blume
syn.: Distegocarpus laxiflora Siebold etZucc.
Grab lunokwiatowy
D r z e w o w ojczynie do 15 m wysokoci, w uprawie czsto krzaczaste i o cienkich pdach. ronie powoli. L i c i e sezonowe, 4 - 7 cm d., jajowate do jajowatoeliptycznych, na wierzchoku dugo zaostrzone, u podstawy zaokrglone lub sercowate, brzeg zbkowany; nerww 15 - 17 par, od spodu biao omszone; kotki eskie do 15 cm d. W y s t .: Japonia, Korea. U p r .: mroz. ( - 29 C). P o c h .: OB Kyoto - 1993.
rodzina Fagaceae - Bukowate
CastaneaMill.
Kasztan
Do rodzaju naley 12 gatunkw wystpujcych w umiarkowanej strefie pkuli pnocnej. W Polsce uprawiane s 3 odmiany uprawne i 5 gatunkw.
fot.217
kwatera: IIIF, B/2;
008385
Castanea dentata (Marshall) Borkh.
syn.: Castanea americana Raf., Fagus-castanea dentata Marshall
Kasztan zbaty, syn.: Kasztan amerykaski
Wysokie d r z e w o w ojczynie do 30 - 35 m wysokoci. L i c i e sezonowe do 20 - 25 cm d., wskolancetowate, nieco wsze od C. sativa do 58 cm szer., obustronnie matowe i od pocztku nagie (!), z wskoklinowat nasad. O k r y w a owocowa do 6 cm red., wewntrz 2 - 3 orzechy 1,5 - 2,5 cm red. z dusz szyjk. W y s t .: wsch. czci Ameryki Pn. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie b. mroz. (> - 29 C ?); we Wrocawskim Ogrodzie Botanicznym ronie zdrowo stary, przedwojenny okaz. P o c h .: Arboretum Tharandt - 1992.
fot.116
289 panorama: 8, 11, 13,17,19, 23; kwatera: IIIF, XVA;
003679
Castanea sativa Mill. 1768
syn.: Castanea vulgaris Lam. 1783, Castanea vesca Gaertn. 1788, Castanea castanea H.Karst.,
Fagus castanea L.
Kasztan jadalny
D r z e w o w uprawie rednio do 20 m wysokoci, w ojczynie do 30 m, wiatropylne, o szerokiej i nisko osadzonej koronie. L i c i e sezonowe, do 20 cm d., pojedyncze, naprzemianlege, wsko odwrotniejajowate (podunie lancetowate), na brzegu grubo skonie zbkowane z ocistymi wyrostkami, skrzaste, sztywne. K w i a t y w VI, niepozorne, biaozielone, rozdzielnopciowe, ale mskie i eskie czsto na tym samym kosie, pachn nieprzyjemnie; zebrane s w wyprostowane kwiatostany do 30 cm dugoci. O k r y w a owocowa do 7 cm red., zielona, w caoci pokryta ostrymi „jeowatymi” kolcami, wewntrz niekiedy jeden dojrzay, jadalny o w o c orzech i dwa „puste”. D r e w n o twardzielowe, piercieniowo-naczyniowe, biel szarobiay, twardziel jasnobrzowy, soje roczne dobrze widoczne, do twarde, cikie, z du iloci garbnikw; cenne, dobrze daje si obrabia i politurowa. W y s t .: gatunek uprawiany od niepamitnych czasw jako drzewo owocowe w pd. i rodk. Europie, na Kaukazie, w pn. i zach. Anatolii. U p r .: w zalenoci od pochodzenia od zad. mroz. ( - 26 C) do b. mroz. ( - 29 C). Wraliwy na wczesne i pne przymrozki. Wymaga gleb wieych i bogatych w skadniki mineralne oraz wilgotnego, ciepego, agodnego klimatu. Nie toleruje suchego powietrza. Na korzystnych siedliskach dobrze znosi ocienienie. Przez pierwszych 10 lat ronie do wolno, potem szybko. Odznacza si du zdolnoci tworzenia odroli. Z a s t .: atrakcyjne drzewo ozdobne, o malowniczej koronie i oryginalnych owocach. Moliwe do uprawy na Dolnym lsku i Pomorzu Zach., gdzie spotyka si liczne okazy w parkach i lasach. W a r t o w i e d z i e : owoce orzechy (kasztany, marony) lekko sodkie i mczyste s najczciej spoywane na ciepo, a utarte stosowane s w cukiernictwie. Podgrzewane w kuchenkach mikrofalowych wybuchaj, dlatego najlepiej piec je w rozgrzanym wglu drzewnym. O k a z y n a jwi k s z e w P o l s c e : Celbowa, gm. Puck. 26/583/205, Rzucewo, gm. Puck. 24/417/200, Zielona Gra 19,5/339/174, Kanino, gm. Krokowa 26,5/273/146 i w o k o l i c a c h W r o ca w i a Kronice 26/310, Wrocaw 20/220. P o c h .: nn - <1928, <1970 kw.: IIIF14/130+100; XV 13/190; Arboretum w Wojsawicach samosiewy 1988.
rodzina Bignoniaceae - Bignoniowate
Catalpa Scop. 1771
Surmia, syn.: Katalpa
Do rodzaju naley 11 gatunkw wystpujcych w Ameryce Pn. i wsch. Azji; w Polsce uprawianych jest 5 gatunkw, 2 mieszace midzygatunkowe i 7 odmian uprawnych. S to d r z ewa niskie, o szerokich, mocnych koronach. L i c i e maj sezonowe, nakrzylege, due, dugoogonkowe, pojedyncze, caobrzegie, czsto gsto pokryte woskami; mode + brzowopurpurowe; w ktach nerww nektarniki pozakwiatowe (gruczoowate zielone lub purpurowe plamy). K w i a t y w VI - VIII na kocach tegorocznych pdw, obupciowe, zygomorficzne, korona zrosopatkowa, dzwonkowata, z 5 atkami fryzowanymi na brzegach; zebrane w kwiatostany 30 - 50 cm wysokoci. O w o c e m s dugie, wskie, cylindryczne, strkoksztatne torebki zwisajce a do wiosny. W czasie surowych zim niektre gatunki i odmiany przemarzaj.
489 panorama: 18, 20; kwatera IIIE endemit
003682
Catalpa ovata G.Don 1837?
syn.: Catalpa henryi Dode; Catalpa kaempferi Siebold et Zucc. 1846, Bignonia Catalpa Thunb. 1784
non L. 1753
Surmia tokwiatowa
D r z e w o w uprawie 7 - 10 m wysokoci, w ojczynie 10 - 15 m, z szerok koron. P d y lepkie, pokryte gruczokowatymi woskami lub nagie. L i c i e sezonowe 10 - 15(25) cm d., jajowate z 3 wyranymi i krtko zaostrzonymi klapami, mode czarniawoczerwone, pniej jasnozielone, z wierzchu aksamitne w dotyku, matowe, z ciemnymi winiowymi plamami u nasady, od spodu nerw gwny czasem pokryty woskami; mode ogonki lepkie, pniej od gry winiowe. K w i a t y w VI/VII, 2 - 3 cm red., lekko pachnce, biae z tymi i purpurowymi ctkami i prkami, brzeg patkw fryzowany; szypuki i szypuy lepkie; zebrane w gste, proste wiechy do 25 cm d. O w o c e m s cienkie, strkoksztatne torebki do 30 cm d. W y s t .: rodk. Chiny. U p r .: mroz. ( - 29 C). Z a s t .: gatunek najmniej dekoracyjny wrd surmii, ale najbardziej wytrzymay na mrozy. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN - okoo 1975.
55 panorama1a; kwatera VIB
003680
Catalpa bignonioides Walter 1788 'Aurea' {Francja <1877}
syn.: Catalpa bignonioides var. aurea Lavalle 1877
Surmia zwyczajna 'Aurea', syn.: Surmia bignoniowa odm. zocista
D r z e w o do 8 - 10 m wysokoci, o regularnej, szerokokulistej koronie nisko osadzonej na pniu, ronie do szybko. L i c i e sezonowe, do 20 cm d., wyduone, szerokojajowate, zwykle bez klap, spodem pokryte woskami, krtko zaostrzone, u nasady sercowate; mode intensywnie te (!), pniej jasnozielone. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). Z a s t .: cenna odmiana do sadzenia pojedynczo w zestawieniach kolorystycznych; obecnie czsto produkowana jako drzewo alejowe, wtedy szczepiona na wysokim pniu. P o c h .: Firma Herm. A. Hesse 1990.
204 panorama: 5, 12; kwatera XIIB
006832
Catalpa erubescens 'Japonica' {Japonia <1907}
[prawd. C. bignonioides C. ovata 'Flavescens']
syn.: Catalpa japonica Dode 1907
Surmia porednia 'Japonica', syn.: Surmia porednia odm. japoska
D r z e w o okoo 15 m wysokoci, o szerokiej, nisko osadzonej koronie, ronie powoli. Korowina szarobrzowa, gboko spkana. L i c i e sezonowe do 30 - 35 cm d., jajowate, caobrzegie lub 12-klapowe; mode brzowawe, pniej poyskliwie zielone, od spodu w rnym stopniu pokryte woskami. K w i a t y w VII/VIII, bardzo liczne, wiksze od C. erubescens, biae z tym odcieniem, wewntrz z purpurowymi ctkami; zebrane w liczne, bardzo due i pachnce kwiatostany 40 - 60 cm d. O w o c e strkoksztatne torebki 30 - 35 cm d.; nasiona zwykle ponne. U p r .: mroz. ( - 29 C). P o c h .: nn - <1928.
528 panorama: 20, 25; kwatera: A/1, A/2, IIIE
010751
Catalpa erubescens 'Purpurea' {A. Waterer <1886}
[(C. ovata C. bignonioides) ?]
syn.: Catalpa bignonioides var. purpurea hort. ex Rehder 1900, Catalpa kaempferi, Catalpa ovata atropurpurea
hort., Catalpa bignonioides 'Purpurea', Catalpa teasi Dode
Surmia porednia 'Purpurea', syn.: Surmia porednia odm. purpurowa
D r z e w o o koronie szerokorozoystej, ronie do powoli. L i c i e sezonowe, podobne do C. ovata, jajowate 20 - 40 cm d., z 3 pytkimi, szpiczastymi klapami, mode czarnopurpurowe, potem ciemnozielone, z wierzchu z ciemnymi gruczokowatymi plamami. K w i a t y w VI - VIII, 3 - 3,5(5) cm red., biae z tymi i purpurowymi ctkami, liczne, zebrane w proste wiechy do 20 - 30 cm d. O w o c e strki do 40 cm d. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991, 1996.
kwatera A/2

Catalpa speciosa 'Pulverulenta' {B.Paul & Son <1908/1908}
syn.: Catalpa bignonioides 'Pulverulenta'
Surmia wielkokwiatowa 'Pulverulenta', syn.: Katalpa bignoniowa odm. oprszona, Surmia okazaa
'Pulverulenta'
D r z e w o niskie, o szerokiej koronie. L i c i e sezonowe 15 - 30 10 - 20 cm, drobno biao nakrapiane (!), wyduone i dugo zaostrzone, u nasady sercowate lub zaokrglone, zwykle bez klap, z wierzchu nagie i byszczce, od spodu pokryte mikkimi woskami; ogonki liciowe zielone. K w i a t y w VI/VII, 5 - 6 cm d., najwiksze wrd surmii (w Wojsawicach jeszcze nie kwita), nieliczne, biae, nieznacznie ctkowane w gardzieli; zebrane w skpokwiatowe kwiatostany. U p r .: mrozoodporno niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 C). P o c h .: Boskoop, gieda - 1999.
rodzina Rhamnaceae - Szakakowate
Ceanothus L.
Prusznik, syn. (daw.) Puzyrnik
Do rodzaju naley okoo 50 gatunkw krzeww, rzadziej drzew, wystpujcych w zach. czci Ameryki Pn., gwnie w Kalifornii. W Polsce uprawiany jest 1 gatunek i 1 odmiana botaniczna. C i e k a w o s t k a : dziki wspyciu z promieniowcami pruszniki mog wiza azot z powietrza.
kwatera IIIB
006421
Ceanothus americanus L. 1753
Prusznik amerykaski
K r z e w do 1 m wysokoci z cienkimi, wyprostowanymi pdami i intensywnie czerwonymi korzeniami. L i c i e sezonowe, w cieplejszym klimacie wielosezonowe, skrtolege, 3 - 8 cm d., jajowate, ciemnozielone, matowe, drobno pikowane. K w i a t y w VIIIX, biae, 5-krotne, drobne, liczne, zebrane w 23 cm d. wiechowate kwiatostany na dugich „odykach”, na tegorocznych pdach. W y s t .: Kanada, pd.-wsch. USA. U p r .: zad. mroz. ( - 26 C); gatunek najbardziej mrozoodporny, lubi miejsca ciepe, gleby lekkie i przepuszczalne. W uprawie od 1713 r., w Polsce od 1813 r. Z a s t .: bardzo dekoracyjny, pno i obficie kwitncy krzew, atrakcyjny w kadym ogrodzie. P o c h .: OB Tbingen - 1994.
rodzina Pinaceae - Sosnowate
Cedrus Trew 1753
Cedr
Do rodzaju nale 2 gatunki, wystpujce w grach Atlasu w Afryce Pn., na Cyprze, w Libanie i w Himalajach. Systematyka rodzaju jest dyskusyjna. W Polsce obecnie w uprawie 2 gatunki, 1 podgatunek i 6 odmian uprawnych. S to drzewa rozdzielnopciowe, jednopienne, o wyjtkowo malowniczych koronach z szerokim i paskim wierzchokiem oraz poziomo uoonymi konarami. I g y wielosezonowe, 3 - 6-letnie, wskie, dugie, lekko kujce, od sino- do srebrzystozielonych; uoone jak u modrzewi. S z y s z k i 5 - 10 cm d., jajowate, stercz na gaziach do gry i rozpadaj si po 2 - 3 latach (jak u jode). U p r .: gatunki i odmiany s wraliwe na mrz i nie s zalecane do szerokiej uprawy w Polsce.
143 panorama: 3, 20, 22; kwatera: IIA, IIIB, IIID,
004180
Cedrus libani ssp. atlantica (Endl.) Batt. et Trab.
syn.: Abies atlantica (Endl.) Lindl. 1858, Cedrus africana A.Murray 1867, Cedrus africana Gordon ex Knight et
Perry, Cedrus argentea Loudon ex Gordon 1855, Cedrus atlantica Manetti 1844, Cedrus atlantica (Endl.)
Manetti ex Carrire, Cedrus elegans Knight 1850, Cedrus libani var. atlantica (Endl.) Hook.f., Cedrus libanitica
Trew ex Pilg. ssp. atlantica (Endl.) O.Schwarz, Cedrus libanotica Link ssp. atlantica (Endl.) Holmboe, Pinus
atlantica
Endl. 1847, Pinus cedrus var. atlantica Parl.
Cedr atlaski
D r z e w o w ojczynie do 40 m wysokoci, o lunej koronie. I g y wielosezonowe do 2,5 cm d., niebieskawozielone, w porwnaniu z Cedrus libani ssp. libani ich koce s przeroczyste pod wiato. W y s t .: gry Atlas w Afryce Pn. U p r .: do mroz. (< - 20,5 C), ale przemarza nawet w najcieplejszych regionach kraju, szczeglnie okazy mode. W a r t o w i e d z i e : w Arboretum w Glinnej 23-letni okaz ma 11/24 cm red. i obradza szyszki (!). P o ch .: Szkka Rolin Ozdobnych J.i Z. Byczkowscy, Glinka 1989; Arboretum SGGW w Rogowie ofiarowa J. Tumiowicz - 1989.
552 panorama 21a; kwatera IIC
012945
Cedrus libani ssp. atlantica Paill. et Beissn. 1900 'Glauca Pendula' {Paillet <1900}
syn.: Cedrus atlantica 'Glauca Pendula', Cedrus deodara 'Glauca Pendula' hort. 1988
Cedr atlaski 'Glauca Pendula'
Mae drzewo 10 2 m, o gaziach uoonych poziomo i szeroko rozpostartych, boczne zwisaj w d. Odmiana szczepiona na pniu najczciej nie wytwarza pdu przewodniego. I g y szaroniebieskie. U p r .: odmiana wraliwa na mrz, ndst. mroz. (< - 18 C), a jej uprawa moliwa u nas do pierwszej surowej zimy. P o c h .: OBPAN Warszawa-Powsin ofiarowa W. Gawry - 1989.
fot.207
472 panorama:18,19,23,24; kwatera IIID;
004183
Cedrus libani A.Rich. 1823 ssp. libani
syn.: Abies cedrus (L.) Poir.1805, Cedrus cedrus (L.) Kunth, Cedrus libanensis Juss. ex Mirb., Cedrus libani
(Trew) Laws. 1836, Cedrus Libanitica Trew ex Pilg., Cedrus libanitica ssp. libani (A.Rich.) O.Schwarz, Cedrus
Libanotica
Link 1831, Cedrus patula Koch 1873, Larix cedrus Mill. 1759, Pinus cedrus L. 1753, Pinus effusa
Salisb. 1796, Pinus patula Salisb. 1807
Cedr libaski pgat. typowy
D r z e w o okoo 15 - 20 4 m, w ojczynie 20 - 40 m wysokoci, o koronach w starszym wieku parasolowatych; konary krtkie i prawie poziomo, pasko rozpostarte. I g y wielosezonowe, 1,5 - 3,3 cm d. ciemnozielone ustawione w pczkach na krtkopdach i pojedynczo na dugopdach. S z y s z k i 8 - 10 cm 4 - 6 cm, beczukowate, purpurowozielone, pniej brzowe. W y s t .: gry Taurus w Turcji i Liban; drzewo herbowe Libanu. U p r .: najbardziej mroz. z cedrw mimo to do mroz. ( - 20,5 C). O k a z y najwiksze w Polsce: w Wojsawicach ronie od 1965 r., wyjtkowo mrozoodporny cedr o wymiarach 20 m wysokoci i 51 cm red. (w 2000 r.); zosta wysadzony przez W. Buga i T. Bojarczuka z Arboretum Krnickiego, ktrzy w 1961 r. wysiali nasiona zebrane przez pracownikw Ogrodu Botanicznego z Gteborga w czasie wyprawy w gry Taurus (Turcja). Jako jedyny w Polsce zawiza po raz pierwszy w 1989 r. 5 - 8 szyszek, a w 2000 r. nasiona samorzutnie skiekoway. P o c h .: Arboretum Krnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowali W. Bugaa i T. Bojarczuk - 1965.