Pnącze w ojczyźnie 3 - 10 m wysokości, owijające się pędami i prawie pozbawione korzonków czepnych; rośnie bardziej krzaczasto niż C. radicans. L i ś c i e ma sezonowe do 30 cm dł., złożone z 7 - 9 jajowatych listków 4 - 7 cm dł., drobno ząbkowanych brzegiem i całkowicie nagich na spodzie. K w i a t y 6 - 5 × 8 cm, pojawiają się w VIII - IX i są szerokolejkowatodzwonkowate, na zewnątrz szkarłatne lub karminowoczerwone, wewnątrz żółtawe; krótsze i szersze niż u milina amerykańskiego; zebrane po 6 - 12 szt. w zwisające, szczytowe wiechy. W y s t .: Chiny. U p r .: ndost. mroz. ( - 18 °C). Wymaga zacisznego stanowiska i okrywania na zimę. Ma bardziej dekoracyjne kwiaty od milina amerykańskiego. P o c h .: OB Phenian ofiarował Sin Sieng Czer - 1990.

Pnącze do 10 - 20 m (!) wysokości, o pędach owijających się, tworzy liczne rozłogi i późno wytwarza korzonki czepne. L i ś c i e sezonowe, 30 - 50 cm dł., nieparzystozłożone z 7 - 13 listków z kilkoma dużymi ząbkami i wydłużonym wierzchołkiem; od spodu jasnozielone, na nerwach pokryte białymi włoskami. K w i a t y w VII/VIII, trąbkowate, 8 - 10 cm dł. i 4 - 5 cm śred. u wylotu, wewnątrz czerwone (46B), a w rurce pomarańczowo prążkowane, na zewnątrz u podstawy pomarańczowo nabiegłe; rurka 7 - 8 cm dł., łatki korony (5) zaokrąglone i wywinięte na zewnątrz, wcięte do 1/3; nitki pręcików i pylniki żółte; 14 często zdegenerowanych pręcików. Kwiaty zebrane po 17 - 22, w gęstych pęczkach na końcach tegorocznych pędów, rozkwitają stopniowo. O w o c e m s ą długie torebki 8 - 12 cm dł., z podłużną przegrodą wewnątrz. W y s t .: płd.-wsch. USA. Up r .: mroz. ( - 29 °C), wymaga gleb żyznych, świeżych, głębokich i przepuszczalnych, miejsc ciepłych, słonecznych i zacisznych. Najlepiej rośnie przy południowych ścianach murów. Wymaga, szczególnie na początku, pomocy przy wspinaniu się (podpory z listew, lin itd.), wskazane jest cięcie ograniczające rozwój wegetatywny i wzmagające kwitnienie (jak winorośli). Z a s t .: pnącze o oryginalnych, trąbkowatych kwiatach. P o c h .: OBUWr Wrocław - 2000.

Wygląda prawie identycznie jak gatunek, ale ma k w i a t y krótsze, 6 - 7 cm dł., w pąku, a także na zewnątrz i wewnątrz żółtopomarańczowe (23C) i bez prążków w rurce; nitki pręcików i pylniki jasnożółte, znamię słupka zielone. Kwiaty zebrane po 10 - 32 w pęczki na końcach pędów. U p r .: mrozoodporność niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: „Clematis” Szkółka Pojemnikowa Sz. Marczyński, W. Piotrowski, Pruszków ofiarował Sz. Marczyński - 2000.

Wygląda prawie identycznie jak gatunek, ale k w i a t y już na młodych roślinach pomarańczowoczerwone, a l i ś c i e ciemniejsze. U p r .: mrozoodporność niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1999; „Clematis” Szkółka Pojemnikowa Sz. Marczyński, W. Piotrowski, Pruszków ofiarował Sz. Marczyński - 2000.

Wygląda prawie identycznie jak gatunek, ale ma l i ś c i e krótsze 20 - 30 cm dł., także listki krótsze i węższe 4 - 6 × 12,5 cm, z wierzchu ciemnozielone i lekko błyszczące. K w i a t y rozwijają się około 12 tygodnie wcześniej od gatunku, w pąku są pomarańczowe, później rurka na zewnątrz staje się wiśniowoczerwona (5 313C), u podstawy pomarańczowa, wewnątrz z grubymi licznymi żyłkami jak kwiat na zewnątrz; kielich żółtopomarańczowy, po zawiązaniu owoców jasnożółty; nitki pręcików i pylniki żółte. U p r .: mrozoodporność niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 2000.

Pnącze wcześniej od innych odmian rozpoczynające kwitnienie. K w i a t y czerwonopomarańczowe, wcześnie zaczyna kwitnąć, duże l i ś c i e , dosyć mrozoodporny (J. Dolatowski 1999). U p r .: mrozoodporność niedostatecznie poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: ofiarował hodowca - 2000.

Bujne p n ą c z e dorastające do 10 m wysokości lub więcej. L i ś c i e ma sezonowe do 4 - 5 cm dł., złożone z 7 - 15 ciemnozielonych listków, od spodu na nerwach rzadko pokryte włoskami. K w i a t y rozwijają się w VI - VIII, do 8 × 7 cm, na zewnątrz pomarańczowe, wewnątrz szkarłatnoczerwone; zebrane po 6 - 12 w luźne i liczne kwiatostany. U p r .: dost. mroz. ( - 23 °C). P o c h .: „Clematis” Szkółka Pojemnikowa Sz. Marczyński, W. Piotrowski, Pruszków ofiarował Sz. Marczyński 1993; Firma C. Esveld, Boskoop - 1999.

rodzina Leguminosae - Strączkowe
podrodzina Papilionoideae Motylkowe

Do rodzaju należy około 80 gatunków k r z e w ó w lub niedużych drzew, występujących od płd.-wsch. Europy po Chiny. W Polsce uprawianych jest 19 gatunków, 1 mieszaniec międzygatunkowy i 7 odmian uprawnych. P ęd y zróżnicowane na krótkopędy i długopędy te ostatnie posiadają ciernie dwojakiego rodzaju. Li ś c i e sezonowe, parzystopierzasto złożone z 4 - 20 całobrzegich listków. K w i a t y na krótkopędach pojedyncze lub po kilka w wiązkach, motylkowate, miododajne, zazwyczaj żółte. O w o c e m jest nieduży, twardościenny strąk, przy otwieraniu wyrzucający nasiona. U p r .: rośliny bardzo wytrzymałe na niskie temperatury i suszę, o minimalnych wymaganiach glebowych. Odporne na zanieczyszczenie powietrza pyłami i dymami.

K r z e w do 2 m wysokości, o cienkich gałązkach, luźnym i szerokim pokroju, rośnie powoli. L i ś c i e sezonowe, postrzępione, listki lancetowate, wąskie 10 - 14 × do 0,5 cm szer. K w i a t y w V/VI, miododajne, jasnożółte. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C). Odmiana zwykle szczepiona na wysokiej podkładce, wtedy korona ładna, ażurowa. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1994.

K r z e w z płożącymi się lub przewisającymi (jeżeli szczepiony na wysokiej podkładce), dość sztywnymi gałęziami. Łączy cechy obu rodziców ma l i ś c i e postrzępione, jak u odmiany C. arborescens 'Lorbergii' i pędy zwisające, jak u 'Pendula'. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C), interesująca roślina okrywowa na gorsze gleby. Forma pienna, szczepiona na podkładce, cenna do przydomowych ogrodów i zieleni miejskiej. P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop 1991.

rodzina Betulaceae (d. Carpinaceae) - Brzozowate

Do rodzaju należy 35 gatunków występujących w strefie klimatu umiarkowanego półkuli płn. W Polsce na stanowiskach naturalnych rośnie 1 gatunek, a uprawianych jest 13 gatunków, 4 odmiany botaniczne i 11 uprawnych. Są to niewielkie d r z e w a lub k r z e w y wiatropylne, rozdzielnopłciowe, jednopienne, o liściach piłkowanych z prostymi, rozgałęzionymi nerwami bocznymi i k w i a t a c h zebranych w kotkowate kłosy. Wymagają gleby dość żyznej, próchniczej, ciepłej. U p r .: dobrze rosną na glebach gliniastych lub piaszczysto-gliniastych. Znoszą bardzo silne ocienienie i formowanie. W a r t o w i e d z i e ć o odmianach polskich: C. betulus 'Foliis Argenteovariegatis Pendula' {F. Rożyński <1905/1905} (syn. C. b. 'Aureovariegata Pendula'), C. b. 'Laciniata' {F. Rożyński<1911/1911}, C. b. 'Rogów' {J. Tumiłowicz - <1994}.

D r z e w o do 21 m wysokości, o szerokiej, miotlastej koronie z niskim pniem, zanikającym ku górze. L i ś c i e eliptyczne lub wąskojajowate do 10 cm dł., ostro podwójnie piłkowane, nerwy zwykle pokryte włoskami. D r e w n o beztwardzielowe, rozpierzchłonaczyniowe, żółtawe lub szarobiałe, o jednolitej barwie, bardzo sprężyste, ciężkie, twarde, trudno łupliwe i mało ścieralne, często ze skrętem włókien i niekiedy z fałszywą twardzielą, granice rocznych słojów lekko faliste. Dawniej używane było do wyrobu trzonków, drewnianych części maszyn, suwaków i prowadnic oraz w kołodziejstwie. W y s t .: Europa poza Płw. Iberyjskim, płn. Anatolia, Kaukaz, płd. wybrzeże M. Kaspijskiego. Pospolity w całej Polsce, tworzy także lasy mieszane (grądy). U p r .: b. mroz. (>- 29 °C), najlepiej rośnie na glebach świeżych, żyznych i wapiennych, źle na suchych lub podmokłych i zakwaszonych. Wyjątkowo cienioznośny i tolerujący formowanie (nie należy ciąć grubszych gałęzi na wiosnę, gdyż „płacze”, podobnie jak brzozy, buki, klony i winorośle). Z a s t .: w ogrodnictwie od dawna stosowany na żywopłoty i szpalery. Drzewo cenne do zadrzewień krajobrazowych i śródpolnych ostoi dla zwierzyny orzeszki grabowe są m.in. przysmakiem ptaków grubodziobów. O k a z y n a j w i ę k s z e w Polsce: Warszawa 23/385/187, Gołuchów 20/374/206, Kowary 17/372/191, Wiśniowa 24/322/175 i w o k o l i c a c h Wrocł a w i a Raków, gm. Długołęka 24/480, Gola Wielka, gm. Twardogóra 26/400, Brzostowo, gm. Krośnice 24/375, Kolęda, gm. Milicz 29/340. P o c h .: stanowisko naturalne; największy okaz na kwaterze A/5a 21 m wys. i 280 cm obwodu (pomiar w 2000 r.).

D r z e w o powoli rosnące, młode o pokroju regularnym, kolumnowym, z wiekiem staje się szerokojajowatostożkowate (nie kolumnowe !) bez wyraźnego pędu wierzchołkowego. Korona ugałęziona od samego dołu, gęsta, wygląda jak formowana (cięta). Wewnątrz z wyraźną osią pionową i licznymi, lekko falistymi, ukośnie ustawionymi gałęziami. Starsze okazy zaokrąglają się i ich wierzchołki stają się bardziej płaskie. L i ś c i e sezonowe, różnej długości 7 - 15(17) cm, jesienią wspaniale żółte. Nie kwitnie i nie owocuje. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C), w Wojsławicach w uprawie od ponad 90 lat. W a r t o w i e d z i e ć : drzewo rosnące w Wojsławicach jest pięknym, wzorcowym okazem o wymiarach w 2000 r. 13 m wys. i 200 cm obwodu; po wojnie opisywane było jako C. betulus 'Globosa' (w literaturze brak takiej odmiany). Z a s t .: jedna z najpiękniejszych szerokokulistych odmian wśród drzew, wspaniale prezentująca się pojedynczo oraz w kompozycji jesiennej z klonami palmowymi. P o c h .: prawdopodobnie Szkółka Spätha - <1928.

Odmiana drzewiasta, podobna do C. betulus 'Columnaris', ale o pokroju regularnie stożkowatym lub wrzecionowatym, z długim pędem wierzchołkowym (!), rośnie szybciej i wydaje nasiona ('Columnaris' nie owocuje). W późniejszym wieku korona jest nadal zwarta, ale poszerza się; zbudowana jest z wielu skośnie ku górze skierowanych gałęzi. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C). P o c h .: Boskoop, giełda - 1993.

D r z e w o o parasolowatym, kopulastym pokroju i gałęziach początkowo ustawionych poziomo, potem zwisających jak u Betula pendula 'Youngii', rośnie dość powoli. Odmiana ta bywa szczepiona na wysokim pniu lub przewodnik może być formowany przez podwiązywanie pędu do palika. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C). P o c h .: Boskoop, giełda 1993.

D r z e w o w ojczyźnie do 15 m wysokości, w uprawie często krzaczaste i o cienkich pędach. rośnie powoli. L i ś c i e sezonowe, 4 - 7 cm dł., jajowate do jajowatoeliptycznych, na wierzchołku długo zaostrzone, u podstawy zaokrąglone lub sercowate, brzeg ząbkowany; nerwów 15 - 17 par, od spodu biało omszone; kotki żeńskie do 15 cm dł. W y s t .: Japonia, Korea. U p r .: mroz. ( - 29 °C). P o c h .: OB Kyoto - 1993.

rodzina Fagaceae - Bukowate

Do rodzaju należy 12 gatunków występujących w umiarkowanej strefie półkuli północnej. W Polsce uprawiane są 3 odmiany uprawne i 5 gatunków.

Wysokie d r z e w o w ojczyźnie do 30 - 35 m wysokości. L i ś c i e sezonowe do 20 - 25 cm dł., wąskolancetowate, nieco węższe od C. sativa do 58 cm szer., obustronnie matowe i od początku nagie (!), z wąskoklinowatą nasadą. O k r y w a owocowa do 6 cm śred., wewnątrz 2 - 3 orzechy 1,5 - 2,5 cm śred. z dłuższą szyjką. W y s t .: wsch. części Ameryki Płn. U p r .: mrozoodporność niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie b. mroz. (> - 29 °C ?); we Wrocławskim Ogrodzie Botanicznym rośnie zdrowo stary, przedwojenny okaz. P o c h .: Arboretum Tharandt - 1992.

D r z e w o w uprawie średnio do 20 m wysokości, w ojczyźnie do 30 m, wiatropylne, o szerokiej i nisko osadzonej koronie. L i ś c i e sezonowe, do 20 cm dł., pojedyncze, naprzemianległe, wąsko odwrotniejajowate (podłużnie lancetowate), na brzegu grubo skośnie ząbkowane z ościstymi wyrostkami, skórzaste, sztywne. K w i a t y w VI, niepozorne, białozielone, rozdzielnopłciowe, ale męskie i żeńskie często na tym samym kłosie, pachną nieprzyjemnie; zebrane są w wyprostowane kwiatostany do 30 cm długości. O k r y w a owocowa do 7 cm śred., zielona, w całości pokryta ostrymi „jeżowatymi” kolcami, wewnątrz niekiedy jeden dojrzały, jadalny o w o c orzech i dwa „puste”. D r e w n o twardzielowe, pierścieniowo-naczyniowe, biel szarobiały, twardziel jasnobrązowy, słoje roczne dobrze widoczne, dość twarde, ciężkie, z dużą ilością garbników; cenne, dobrze daje się obrabiać i politurować. W y s t .: gatunek uprawiany od niepamiętnych czasów jako drzewo owocowe w pd. i środk. Europie, na Kaukazie, w pn. i zach. Anatolii. U p r .: w zależności od pochodzenia od zad. mroz. ( - 26 °C) do b. mroz. ( - 29 °C). Wrażliwy na wczesne i późne przymrozki. Wymaga gleb świeżych i bogatych w składniki mineralne oraz wilgotnego, ciepłego, łagodnego klimatu. Nie toleruje suchego powietrza. Na korzystnych siedliskach dobrze znosi ocienienie. Przez pierwszych 10 lat rośnie dość wolno, potem szybko. Odznacza się dużą zdolnością tworzenia odrośli. Z a s t .: atrakcyjne drzewo ozdobne, o malowniczej koronie i oryginalnych owocach. Możliwe do uprawy na Dolnym Śląsku i Pomorzu Zach., gdzie spotyka się liczne okazy w parkach i lasach. W a r t o w i e d z i e ć : owoce orzechy (kasztany, marony) lekko słodkie i mączyste są najczęściej spożywane na ciepło, a utarte stosowane są w cukiernictwie. Podgrzewane w kuchenkach mikrofalowych wybuchają, dlatego najlepiej piec je w rozgrzanym węglu drzewnym. O k a z y n a jwi ę k s z e w P o l s c e : Celbowa, gm. Puck. 26/583/205, Rzucewo, gm. Puck. 24/417/200, Zielona Góra 19,5/339/174, Kłanino, gm. Krokowa 26,5/273/146 i w o k o l i c a c h W r o cła w i a Krośnice 26/310, Wrocław 20/220. P o c h .: nn - <1928, <1970 kw.: IIIF14/130+100; XV 13/190; Arboretum w Wojsławicach samosiewy 1988.

rodzina Bignoniaceae - Bignoniowate

Do rodzaju należy 11 gatunków występujących w Ameryce Płn. i wsch. Azji; w Polsce uprawianych jest 5 gatunków, 2 mieszańce międzygatunkowe i 7 odmian uprawnych. Są to d r z ewa niskie, o szerokich, mocnych koronach. L i ś c i e mają sezonowe, nakrzyżległe, duże, długoogonkowe, pojedyncze, całobrzegie, często gęsto pokryte włoskami; młode + brązowopurpurowe; w kątach nerwów nektarniki pozakwiatowe (gruczołowate zielone lub purpurowe plamy). K w i a t y w VI - VIII na końcach tegorocznych pędów, obupłciowe, zygomorficzne, korona zrosłopłatkowa, dzwonkowata, z 5 łatkami fryzowanymi na brzegach; zebrane w kwiatostany 30 - 50 cm wysokości. O w o c e m są długie, wąskie, cylindryczne, strąkokształtne torebki zwisające aż do wiosny. W czasie surowych zim niektóre gatunki i odmiany przemarzają.

D r z e w o w uprawie 7 - 10 m wysokości, w ojczyźnie 10 - 15 m, z szeroką koroną. P ęd y lepkie, pokryte gruczołkowatymi włoskami lub nagie. L i ś c i e sezonowe 10 - 15(25) cm dł., jajowate z 3 wyraźnymi i krótko zaostrzonymi klapami, młode czarniawoczerwone, później jasnozielone, z wierzchu aksamitne w dotyku, matowe, z ciemnymi wiśniowymi plamami u nasady, od spodu nerw główny czasem pokryty włoskami; młode ogonki lepkie, później od góry wiśniowe. K w i a t y w VI/VII, 2 - 3 cm śred., lekko pachnące, białe z żółtymi i purpurowymi cętkami i prążkami, brzeg płatków fryzowany; szypułki i szypuły lepkie; zebrane w gęste, proste wiechy do 25 cm dł. O w o c e m są cienkie, strąkokształtne torebki do 30 cm dł. W y s t .: środk. Chiny. U p r .: mroz. ( - 29 °C). Z a s t .: gatunek najmniej dekoracyjny wśród surmii, ale najbardziej wytrzymały na mrozy. P o c h .: Arboretum Kórnickie Instytutu Dendrologii PAN - około 1975.

D r z e w o do 8 - 10 m wysokości, o regularnej, szerokokulistej koronie nisko osadzonej na pniu, rośnie dość szybko. L i ś c i e sezonowe, do 20 cm dł., wydłużone, szerokojajowate, zwykle bez klap, spodem pokryte włoskami, krótko zaostrzone, u nasady sercowate; młode intensywnie żółte (!), później jasnozielone. U p r .: mrozoodporność niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C). Z a s t .: cenna odmiana do sadzenia pojedynczo w zestawieniach kolorystycznych; obecnie często produkowana jako drzewo alejowe, wtedy szczepiona na wysokim pniu. P o c h .: Firma Herm. A. Hesse 1990.

D r z e w o około 15 m wysokości, o szerokiej, nisko osadzonej koronie, rośnie powoli. Korowina szarobrązowa, głęboko spękana. L i ś c i e sezonowe do 30 - 35 cm dł., jajowate, całobrzegie lub 12-klapowe; młode brązowawe, później połyskliwie zielone, od spodu w różnym stopniu pokryte włoskami. K w i a t y w VII/VIII, bardzo liczne, większe od C. × erubescens, białe z żółtym odcieniem, wewnątrz z purpurowymi cętkami; zebrane w liczne, bardzo duże i pachnące kwiatostany 40 - 60 cm dł. O w o c e strąkokształtne torebki 30 - 35 cm dł.; nasiona zwykle płonne. U p r .: mroz. ( - 29 °C). P o c h .: nn - <1928.

D r z e w o o koronie szerokorozłożystej, rośnie dość powoli. L i ś c i e sezonowe, podobne do C. ovata, jajowate 20 - 40 cm dł., z 3 płytkimi, szpiczastymi klapami, młode czarnopurpurowe, potem ciemnozielone, z wierzchu z ciemnymi gruczołkowatymi plamami. K w i a t y w VI - VIII, 3 - 3,5(5) cm śred., białe z żółtymi i purpurowymi cętkami, liczne, zebrane w proste wiechy do 20 - 30 cm dł. O w o c e strąki do 40 cm dł. U p r .: mrozoodporność niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: Firma C. Esveld, Boskoop - 1991, 1996.

D r z e w o niskie, o szerokiej koronie. L i ś c i e sezonowe 15 - 30 × 10 - 20 cm, drobno biało nakrapiane (!), wydłużone i długo zaostrzone, u nasady sercowate lub zaokrąglone, zwykle bez klap, z wierzchu nagie i błyszczące, od spodu pokryte miękkimi włoskami; ogonki liściowe zielone. K w i a t y w VI/VII, 5 - 6 cm dł., największe wśród surmii (w Wojsławicach jeszcze nie kwitła), nieliczne, białe, nieznacznie cętkowane w gardzieli; zebrane w skąpokwiatowe kwiatostany. U p r .: mrozoodporność niedostatecznie u nas poznana, prawdopodobnie zad. mroz. ( - 26 °C). P o c h .: Boskoop, giełda - 1999.

rodzina Rhamnaceae - Szakłakowate

Do rodzaju należy około 50 gatunków krzewów, rzadziej drzew, występujących w zach. części Ameryki Płn., głównie w Kalifornii. W Polsce uprawiany jest 1 gatunek i 1 odmiana botaniczna. C i e k a w o s t k a : dzięki współżyciu z promieniowcami pruszniki mogą wiązać azot z powietrza.

K r z e w do 1 m wysokości z cienkimi, wyprostowanymi pędami i intensywnie czerwonymi korzeniami. L i ś c i e sezonowe, w cieplejszym klimacie wielosezonowe, skrętoległe, 3 - 8 cm dł., jajowate, ciemnozielone, matowe, drobno piłkowane. K w i a t y w VIIIX, białe, 5-krotne, drobne, liczne, zebrane w 23 cm dł. wiechowate kwiatostany na długich „łodyżkach”, na tegorocznych pędach. W y s t .: Kanada, płd.-wsch. USA. U p r .: zad. mroz. ( - 26 °C); gatunek najbardziej mrozoodporny, lubi miejsca ciepłe, gleby lekkie i przepuszczalne. W uprawie od 1713 r., w Polsce od 1813 r. Z a s t .: bardzo dekoracyjny, późno i obficie kwitnący krzew, atrakcyjny w każdym ogrodzie. P o c h .: OB Tübingen - 1994.

rodzina Pinaceae - Sosnowate

Do rodzaju należą 2 gatunki, występujące w górach Atlasu w Afryce Płn., na Cyprze, w Libanie i w Himalajach. Systematyka rodzaju jest dyskusyjna. W Polsce obecnie w uprawie 2 gatunki, 1 podgatunek i 6 odmian uprawnych. Są to drzewa rozdzielnopłciowe, jednopienne, o wyjątkowo malowniczych koronach z szerokim i płaskim wierzchołkiem oraz poziomo ułożonymi konarami. I g ł y wielosezonowe, 3 - 6-letnie, wąskie, długie, lekko kłujące, od sino- do srebrzystozielonych; ułożone jak u modrzewi. S z y s z k i 5 - 10 cm dł., jajowate, sterczą na gałęziach do góry i rozpadają się po 2 - 3 latach (jak u jodeł). U p r .: gatunki i odmiany są wrażliwe na mróz i nie są zalecane do szerokiej uprawy w Polsce.

D r z e w o w ojczyźnie do 40 m wysokości, o luźnej koronie. I g ł y wielosezonowe do 2,5 cm dł., niebieskawozielone, w porównaniu z Cedrus libani ssp. libani ich końce są przeźroczyste pod światło. W y s t .: góry Atlas w Afryce Płn. U p r .: dość mroz. (< - 20,5 °C), ale przemarza nawet w najcieplejszych regionach kraju, szczególnie okazy młode. W a r t o w i e d z i e ć : w Arboretum w Glinnej 23-letni okaz ma 11/24 cm śred. i obradza szyszki (!). P o ch .: Szkółka Roślin Ozdobnych J.i Z. Byczkowscy, Glinka 1989; Arboretum SGGW w Rogowie ofiarował J. Tumiłowicz - 1989.

Małe drzewo 10 × 2 m, o gałęziach ułożonych poziomo i szeroko rozpostartych, boczne zwisają w dół. Odmiana szczepiona na pniu najczęściej nie wytwarza pędu przewodniego. I g ł y szaroniebieskie. U p r .: odmiana wrażliwa na mróz, ndst. mroz. (< - 18 °C), a jej uprawa możliwa u nas do pierwszej surowej zimy. P o c h .: OBPAN Warszawa-Powsin ofiarował W. Gawryś - 1989.

D r z e w o około 15 - 20 × 4 m, w ojczyźnie 20 - 40 m wysokości, o koronach w starszym wieku parasolowatych; konary krótkie i prawie poziomo, płasko rozpostarte. I g ł y wielosezonowe, 1,5 - 3,3 cm dł. ciemnozielone ustawione w pączkach na krótkopędach i pojedynczo na długopędach. S z y s z k i 8 - 10 cm × 4 - 6 cm, beczułkowate, purpurowozielone, później brązowe. W y s t .: góry Taurus w Turcji i Liban; drzewo herbowe Libanu. U p r .: najbardziej mroz. z cedrów mimo to dość mroz. ( - 20,5 °C). O k a z y największe w Polsce: w Wojsławicach rośnie od 1965 r., wyjątkowo mrozoodporny cedr o wymiarach 20 m wysokości i 51 cm śred. (w 2000 r.); został wysadzony przez W. Bugałę i T. Bojarczuka z Arboretum Kórnickiego, którzy w 1961 r. wysiali nasiona zebrane przez pracowników Ogrodu Botanicznego z Göteborga w czasie wyprawy w góry Taurus (Turcja). Jako jedyny w Polsce zawiązał po raz pierwszy w 1989 r. 5 - 8 szyszek, a w 2000 r. nasiona samorzutnie skiełkowały. P o c h .: Arboretum Kórnickie Instytutu Dendrologii PAN ofiarowali W. Bugała i T. Bojarczuk - 1965.