Osobliwości dendrologiczne Arboretum
Strona główna   Mapa osobliwości
Różaneczniki i azalie
(Rhododendron L.)

W 1753 r.Karol Linneusz, twórca współczesnej systematyki roślin, po raz pierwszy użył nazwy Rhododendron (gr.rhódon = róża i déndron= drzewo) i Azalea (gr. azaléos = suchy).Do rodzaju Azalea,czylia zalia zaliczył gatunki bezlistne ;zimą, o których sądził, że preferują miejsca suche. Do rodzaju Rhododendron,czyli różanecznik, zaklasyfikował gatunki zawsze zielone. Skomplikowana systematyka ;botaniczna różaneczników uległa w następnych latach różnym modyfikacjom. Ostatecznie wszystkie azalie botanicy włączyli do jednego rodzaju Rhododendron L.- Różanecznik. Mimo to, zwyczajowo w ogrodnictwie i handlu, różaneczniki zrzucające liście nazywane są nadal azaliami.Rodzaj botaniczny Rhododendron należy do rodziny wrzosowatych i jest jednym z najbogatszych w świecie roślin - obejmuje ;prawie ;800 gatunków i 12000 odmian ogrodowych. Jest to stara grupa roślin, która istniała; już; 50 milionów lat temu, a ich skamieniałości znaleziono w Europie i Ameryce Północnej. Kolebką różaneczników są góry południowo - wschodniej Azji.Inne rejony występowania to :Nowa Gwinea (około 200 gatunków), Ameryka Północna ( 30 ), Europa ( 7 ), i Australia( 1 ). Są wśród nich wysokogórskie krzewinki o wysokości zaledwie 5 - 10 cm, epifity ( rośliny nadrzewne ), krzewy, jak i drzewa osiągające 25 - 28 m wysokości. Liście mają przeważnie zimotrwałe - wielosezonowe, natomiast w surowszym klimacie dominują gatunki o liściach opadających przed zimą. Tylko u nielicznych azalii występują liście dwupostaciowe i dwusezonowe. Ich wielkość jest bardzo zróżnicowana : od małych, igiełkowych około 6 mm długości, do wielkich, osiągających nawet, 90 cm .Różaneczniki zawdzięczają swoją popularność obfitości okazałych kwiatów, które są różnobarwne, często pachnące, o średnicy 1 - 15 cm, zbudowane zwykle z 5 zrośniętych ze sobą płatków. Kwitną od lutego do września, ale w Polsce najczęściej uprawiane są odmiany kwitnące w maju i czerwcu. Grupa tych roślin nie należy do łatwych w uprawie, gdyż do pra-widłowego rozwoju wymaga specjalnych gleb i łagodnego, wilgotnego klimatu.W kolekcji roślin z rodziny Rhododendron w Wojsławicach znajduje się około 470 gatunków i odmian, i należy ona do najbogatszych w; Polsce.; Dzisiaj najstarsze,; prawie stuletnie okazy różaneczników osiągają tu prawie 5 m wysokości (Rhododendron catawbiense'Grandiflorum') i decydują o charakterze Arboretum. Wśród nich najliczniejsze są mrozoodporne odmiany różaneczników rasy łużyckiej, nazywane także odmianami Seidla, wywodzące się od różanecznika fioletowego (R. catawbiense). Zostały one wyhodowane w końcu XIX i na początku XX wieku w znanej firmie ogrodniczej braci Seidel w Grüngräbchen koło Drezna, z którą Fritz von Oheimb utrzymywał przyjacielskie kontakty przez wiele lat. Odmiany te charakteryzują się wysoką mrozoodpornością, obficie kwitną i doskonale nadają się do uprawy w klimacie Polski. Rada Polskich Ogrodów Botanicznych uznała tę historyczną kolekcję, liczącą 60 oznaczonych i opatrzonych etykietami odmian, za „kolekcję narodową”. Nowe, obecnie najmodniejsze odmiany różaneczników - posadzone w ostatnich latach w Arboretum - to obficie kwitnące, niskie, krępe, wolno rosnące krzewy, o grubych skórzastych liściach, których gatunkiem przewodnim jest różanecznik jakuszimański (R. yakushimanum) oraz różanecznik rozesłany ( R. repens).Wśród azalii najstarsze i najliczniejsze w Arboretum są mrozoodporne odmiany powstałe w Belgii w Gandawie około 1820 roku - o kwiatach drobnych, ale licznych oraz odmiany pełnokwiatowe zaliczane do grupy Rustica.Do najmłodszych należą niskie,szeroko rozrastające się, drobnolistne krzewy - popularnie zwane azaliami japońskimi oraz cieszące się największą popularnością, odmiany wyhodowane w Anglii w miejscowości Knap - Hill ( 'Gibraltar','Glowing Embers','Hotspur','Klondyke','Persil','Silver Slipper' i inne ).Wyróżniają się one intensywnym wzrostem i jaskrawymi barwami dużych, oryginalnych kwiatów. Chociaż największą ozdobą ;kolekcji roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae) są różaneczniki i azalie (Rhododendron),warto jednak zwrócić uwagę na towarzyszące im, mało znane jeszcze, inne gatunki z tej rodziny: enkianty (Enkianthus),menziesje(Menziesja), golterie (Gaultheria), kiścienie (Leucothoe), kalmie (Kalmia ), zenobie (Zenobia), brukentalie (Bruckenthalia), kwasnodrzewy (Oxydendrum) i pierisy japońskie (Pieris).


Sośnica japońska
(Sciadopitys verticillata (Thunb.)Siebold et Zucc.)
Ten reliktowy i endemiczny gatunek występuje tylko w górach Japonii. Ma długie, płaskie, równowąskie igły zrośnięte po dwie w jedną całość. Skupione po 20 - 30 tworzą charaktery styczne, parasolowate okółki.Przy japońskiej świątyni w Nikko rośnie ponad 1000 letnie drzewo o średnicy pnia 1 m . W Wojsławicach można zobaczyć jedną z najwyższych i naj starszych sośnic w Polsce.
Szydlica japońska
(Cryptomeria japonica) D. Don)


Jedyny znany gatunek szydlicy pochodzi z górskich rejonów Japonii i Chin. Ma sztywne, zaostrzone i szydlasto wygięte igły - stąd polska nazwa rodzaju.Kuliste szyszki 1 - 3 cm śr., dojrzewają w pierwszym roku, a po wysypaniu się nasion pozostają dłużej na gałęziach. Prastare okazy, osiągające 50 m wysokości i 10 m obwodu pnia, rosną przy chińskich pałacach i świątyniach buddyjskich. Szydlica w Polsce spotykana jest rzadko ze względu na niedostateczną odporność na mróz.

Tulipanowiec amerykański
(Liriodendron tulipifera L.)

Jest to monumentalne, blisko spokrewnione z magnolią drzewo, w ojczyźnie - we wschodniej części Ameryki Północnej - osiąga nawet 60 m wysokości. Jest bliskim krewniakiem magnolii. Charakteryzuje się przepięknym ulistnieniem o niespotykanym kształcie i intensywnym jesiennym, złotopomarańczowym przebarwieniem. W V - VI wśród liści pojaiają się kwiaty - żółtozielone z pomarańczowym rysunkiem - podobne kształtem i wielkością do tulipana. Szyszkokształtne, sterczące owocostany do 10 cm długości,rozpadają się na drzewie stopniowo aż do wiosny.
Winorośl japońska
(Vitis coignetiae Pulliat ex Planch)

Jest pnączem rzadko spotykanym w ogrodach, bardzo dekoracyjnym, rośnie najsilniej spośród uprawianych w Polsce. Pochodzi z lasów lisciastych Japonii, Korei i Sachalinu. Wspina się za pomocą wąsów czepnych. Sercowate, duże liście mienią się jesienią intensywnymi barwami czerwieni, purpury, żółci i pomarańczy. Owoce są małe, granatowoczarne i niejadalne. Okaz wojsławicki, osiągający 30 m wysokości, należy do najwyższych w Europie.


Żywotnikowiec japoński
(Thujopsis dolabrata (Thunb. ex L.f.)Sichopld et Zucc.)

Jedyny znany gatunek z tego rodzaju rośnie w Japonii na wyspie Honsiu. Należy do grupy 5 świętych drzew wraz z sośnicą (Sciadopitys verticillata) Miłorzębem dwuklapowym (Gingko biloba), cyprysikiem groszkowym i tępołuskowym (Chamaecyparis pisiferai Ch. obtusa). Ma twarde, szerokie, łuskowate, jakby woskowe igły z charakterystycznym, kredowobiałym rysunkiem na spodzie i małe, początkowo białe szyszki.

Do góry