Spis panoram   Mapa panoram   Wykaz ro¶lin   Spis znaków i skrótów
fot.137  PL
124 pan.:3  16  17  18  19  20  21a; kwatera: IIIC, E i H, VIIA, VIIB, XVI;
004421 2n = 24
Pinus sylvestris L. 1753
syn.: Pinus rigensis Desf., P. rubra Mill. 1759, P. silvestris L. 1753, P. silvestris rigensis hort.
Sosna pospolita, syn.: Sosna zwyczajna, „choina”, „chojar”, „jag³a”, „majak”, smrek
D r z e w o 20 - 30 m wysokoci (maks. 42), d³ugowieczne, ronie szybko, z prost± strza³± i wysoko osadzon± koron±, w m³odoci stoækowat±, w starszym wieku parasolowat±. Rosn±c w zwarciu oczyszcza siź z konarów szybko i wysoko. P ź d y nagie i bez nalotu; p±czki w równym stopniu oæywicowane. I g ³ y wielosezonowe, skupione po 2, 4 - 7 cm × do 1 mm, nieco skrźcone, z szarym lub niebieskawozielonym nalotem; opadaj± po 3 latach (w górach po + 6). Szyszki jajowate, zamkniźte, 2,5 - 7,0 cm × 2,0 - 3,5 mm, zmienne, niedojrza³e zielone, dojrza³e (na drug± jesień) szarobr±zowe; osadzone na zakrzywionym trzonku. Drewno twardzielowe z przewodami æywicznymi, o szerokim jasnoróæowym bielu i w±skiej czerwonobr±zowej twardzieli. S³oje roczne bardzo dobrze widoczne. Drewno o niejednolitej strukturze, rednio ciźækie, miźkkie, elastyczne, trwa³e, ³upliwe i ³atwe w obróbce. W y s t .: Europa i Azja; tworzy zespo³y borów sosnowych (soniny) i jest czźsto sk³adnikiem borów mieszanych. U p r .: jedna z najmniej wymagaj±cych sosen, b. mroz. (> - 29 °C), ale wraæliwa na zanieczyszczenia powietrza. Ronie zarówno na suchych piaskach, jak i torfowiskach, bagnach (bory suche, wieæe, wilgotne i bagienne). W Polsce podstawowy gatunek lasotwórczy o wielu cennych dla lenictwa populacjach (sosna taborska, sosna bia³owieska, sosna tucholska, sosna rychtalska i inne). Wy³±czonych drzewostanów nasiennych - 5874 ha, drzew doborowych - 3110, plantacji nasiennych - 353 ha (104741 szczepów), plantacyjnych upraw nasiennych - 231 ha. O k a z y najwiźksze w Polsce: Lipniki k. Skrichyczyna, n-ctwo Strzelce powyæej 600 cm obwodu (inform. J. Janecki), Ciźækowice, gm. Gidle -14/397/266, Mińsk Mazowiecki - 22/375/347, Lipno gm. Niemodlin - 31/350/258, Nieborów - 27/301/200 i 16,5/315/220 oraz w okolicach Wroc³awia: Wisznia Ma³a - 24/310 i 23/300, Postolin, gm. Milicz -14/310, Gozdawa gm. ¦roda ¦l±ska - 24/290, Karaszówek gm. Strzelin - 25/290 i 22/290. W a r t o wiedzieę : p±czki sosny zwyczajnej zawieraj± olejki lotne (pinen, limonen, fellandren i inne), substancje gorzkie, zwi±zki æywicowe, trochź witaminy C i garbniki. Stosuje siź je w lekkich nieæytach górnych dróg oddechowych. W weterynarii odwar z p±czków stosuje siź jako rodek rewitaminizuj±cy i wzmacniaj±cy, przy nieæytach dróg oddechowych, dychawicy oskrzelowej i kaszlu. M³ode pźdy stosuje siź u owiec jako rodek zapobiegaj±cy wzajemnemu wyskubywaniu we³ny, a u kaczek piór. Maci z utartych p±czków z linomagiem lub wazelin± z dodatkiem kalafonii uæywa siź w leczeniu ropiej±cych ran, owrzodzeń, uszkodzonych kopyt i racic oraz przy wielu innych schorzeniach dermatologicznych. P o c h .: nn - <1920 r.- (pomiar w 2000 r. kwatery: IIB 21/190 i IIIE 15/160); ok. 1960.