Spis panoram   Mapa panoram   Wykaz ro¶lin   Spis znaków i skrótów
fot.134  PL
213 pan.:5  8  15  16  20  24; kwatera: IIIF, IVD, XIV, XVI;
003787 2n = 24
Fagus sylvatica L. 1753
syn.: Fagus sylvestris Gaertn. 1788
Buk zwyczajny, syn.: Buk pospolity, Buk leny
D r z e w o do 30(35) m wysokoci, o koronie szerokiej, kopulastej, gźstej. Okazy rosn±ce pojedynczo maj± korony nisko osadzone, rosn±ce w zwarciu pnie wysokie, gonne. L i c i e sezonowe, u³oæone w dwóch prostnicach, spiczasto-jajowate, na brzegach faliste, z wierzchu b³yszcz±ce, intensywnie zielone, od spodu janiejsze, prawie nagie (m³ode pokryte jedwabistymi w³oskami); jesieni± br±zowe, rude do z³ocistoczerwonych. O w o c e m s± trójkanciaste orzeszki (bukiew, buczyna), zebrane po 2-3 w kolczastej okrywie otwieraj±cej siź 4 klapami. D r e w n o rozpierzch³onaczyniowe, bielaste, æó³taworóæowe ze s³abym odcieniem fioletowym, czźsto z fa³szyw± twardziel±, do¶ę twarde, ³upliwe i ma³o trwa³e. Cenione w bednarstwie, snycerstwie i tokarstwie, uæywane do wyrobu oklein (fornir), klepki pod³ogowej, instrumentów muzycznych (fagot Fagus), mebli giźtych (krzes³a Thoneta), przyrz±dów rysunkowych i wźgla drzewnego. W y s t .: zach. Europa, rodk. i p³d. Anatolia, Kaukaz i p³d. wybrzeæe M. Kaspijskiego. W Polsce osi±ga p³n.-wsch. granicź wystźpowania (nie ronie na Pojezierzu Suwalskim, w czź¶ci Pojezierza Mazurskiego, na Podlasiu, Kurpiach i Mazowszu). Tworzy czźsto czyste drzewostany, tzw. buczyny. U p r .: wymagania glebowe i klimatyczne duæe. Lubi wilgotny i ciep³y klimat, nie znosi kontynentalnego, gdyæ jest wraæliwy na suszź i upa³y. Nie znosi silnych mrozów i wiosennych przymrozków, które uszkadzaj± rozwijaj±ce siź licie. Lubi gleby æyzne i wieæe, przewiewne, gliniaste lub gliniasto-piaszczyste, chźtnie wapienne. Jest wraæliwy na wahania wody gruntowej. Ronie dobrze w miastach i w rejonach o silnie zanieczyszczonym powietrzu. Doskonale znosi ciźcie i strzyæenie, ale nie wiosenne (!). Ronie w ci±gu pierwszych 5 lat bardzo powoli, pó¼niej szybko. Jest podstawowym gatunkiem lasotwórczym w zach. i p³d. Polsce: drzewostanów nasiennych -1908 ha, drzew doborowych -115, plantacji nasiennych - 8,5 ha (2503 szczepy), plantacyjnych upraw nasiennych brak. Z a s t .: w granicach naturalnego zasiźgu i na odpowiednich glebach jest to jedno z najpiźkniejszych naszych drzew liciastych o piźknym pokroju zim±, wspania³ych przebarwieniach lici jesieni± i pó¼nym ich rozwojem na wiosnź oraz wieæej zieleni latem. Doskona³y do duæych parków i zieleńców, obsadzania dróg poza miastem, zadrzewień krajobrazowych orzeszki zjadane s± przez dziki, gryzonie, ptaki (g³uszce, grubodzioby, sójki). Silnie ocienia ziemiź, dostarcza æyznej próchnicy (ziemia bukowa matka lasu). O k a z y  n a j w i ź k s z e  w Polsce: Trzechel, gm. Nowogard 26,5/804/217, Sieraków 35/678/335, Przedborów, gm. Mikstat 32/630/305, Sobieszów 29,5/492/241 i w o k o l i c a c h  W r o c ³ a w i a : Przerzeczyn Zdrój, gm. Niemcza 29/520, Æelowice, gm. Kondratowice 25/500, Raków, gm. D³ugo³źka 30/495, Postolin, gm. Milicz 31/480. C i e k a w o s t k i : prawdopodobnie przytulanie siź do buka ³agodzi nasze stresy, poprawia „z³e kr±æenie, podnosi zdolno¶ę koncentracji i pobudza do energicznego dzia³ania. Ocenź tych dzia³ań buka pozostawiamy czytelnikowi, my natomiast zawsze podziwiamy i chźtnie dotykamy piźkn±, jakby stalow± i wyj±tkowo g³adk± korowinź. Niestety ta g³adka kora jest wraæliwa na uszkodzenia, gdyæ nie ³uszczy siź i nie odpada jak u innych drzew ronie ca³y czas. Brak szacunku do przyrody, to znaki wyryte na pniu buka rosn± razem z nim i s± trwa³ym dowodem m³odzieńczej bezmylnoci i nie zawsze trafnych decyzji mi³osnych. P o c h .: naturalne stanowisko; pomiar w 2000 r.: kwatera IIIF - 27 m/287 cm i XIV - 35 m/354+220+157+90 cm.