Spis panoram   Mapa panoram   Wykaz rolin   Spis znakw i skrtw
fot.116
289 pan.:8  11  13  17  19  23; kwatera: IIIF, XVA;
003679
Castanea sativa Mill. 1768
syn.: Castanea vulgaris Lam. 1783, Castanea vesca Gaertn. 1788, Castanea castanea H.Karst.,
Fagus castanea L.
Kasztan jadalny
D r z e w o w uprawie rednio do 20 m wysokoci, w ojczynie do 30 m, wiatropylne, o szerokiej i nisko osadzonej koronie. L i c i e sezonowe, do 20 cm d., pojedyncze, naprzemianlege, wsko odwrotniejajowate (podunie lancetowate), na brzegu grubo skonie zbkowane z ocistymi wyrostkami, skrzaste, sztywne. K w i a t y w VI, niepozorne, biaozielone, rozdzielnopciowe, ale mskie i eskie czsto na tym samym kosie, pachn nieprzyjemnie; zebrane s w wyprostowane kwiatostany do 30 cm dugoci. O k r y w a owocowa do 7 cm red., zielona, w caoci pokryta ostrymi jeowatymi kolcami, wewntrz niekiedy jeden dojrzay, jadalny o w o c orzech i dwa „puste”. D r e w n o twardzielowe, piercieniowo-naczyniowe, biel szarobiay, twardziel jasnobrzowy, soje roczne dobrze widoczne, do twarde, cikie, z du iloci garbnikw; cenne, dobrze daje si obrabia i politurowa. W y s t .: gatunek uprawiany od niepamitnych czasw jako drzewo owocowe w pd. i rodk. Europie, na Kaukazie, w pn. i zach. Anatolii. U p r .: w zalenoci od pochodzenia od zad. mroz. ( - 26 C) do b. mroz. ( - 29 C). Wraliwy na wczesne i pne przymrozki. Wymaga gleb wieych i bogatych w skadniki mineralne oraz wilgotnego, ciepego, agodnego klimatu. Nie toleruje suchego powietrza. Na korzystnych siedliskach dobrze znosi ocienienie. Przez pierwszych 10 lat ronie do wolno, potem szybko. Odznacza si du zdolnoci tworzenia odroli. Z a s t .: atrakcyjne drzewo ozdobne, o malowniczej koronie i oryginalnych owocach. Moliwe do uprawy na Dolnym lsku i Pomorzu Zach., gdzie spotyka si liczne okazy w parkach i lasach. W a r t o  w i e d z i e : owoce orzechy (kasztany, marony) lekko sodkie i mczyste s najczciej spoywane na ciepo, a utarte stosowane s w cukiernictwie. Podgrzewane w kuchenkach mikrofalowych wybuchaj, dlatego najlepiej piec je w rozgrzanym wglu drzewnym. O k a z y  n a j w i k s z e w P o l s c e : Celbowa, gm. Puck. 26/583/205, Rzucewo, gm. Puck. 24/417/200, Zielona Gra 19,5/339/174, Kanino, gm. Krokowa 26,5/273/146 i w o k o l i c a c h  W r o ca w i a Kronice 26/310, Wrocaw 20/220. P o c h .: nn <1928, <1970 kw.: IIIF14/130+100; XV 13/190; Arboretum w Wojsawicach samosiewy -1988.