Spis panoram   Mapa panoram   Wykaz ro¶lin   Spis znaków i skrótów
PL
29 pan.: 1a  2  4  25  26; kwatera VIA
003799 2n = 46
Fraxinus excelsior L.
Jesion wynios³y
D r z e w o do 30 (40) m wysokoci, o szerokiej , kulistej lub kopulastej i do¶ę lu¼nej koronie na niskim pniu w zwarciu pień wysoki, g³adki, bezsźkowy. L i c i e sezonowe, 7- 11-listkowe, listki zwykle siedz±ce, w±skojajowate, 5 - 10 cm d³., brzegiem karbowanopi³kowane, spodem zwykle pokryte w³oskami. Rozwijaj± siź ¼n± wiosn± i jesieni± opadaj± zielone (!). K w i a t y w IV-V, poligamodwupienne (patrz: opis rodzaju), bez okwiatu (!); zebrane w wiechach. Owocem sp³aszczony orzeszek, 2,5-3 cm d³., pozostaj±cy na ga³źziach zwykle do wiosny. D r e w n o twardzielowe, piercieniowo-naczyniowe, z wyra¼nymi s³ojami rocznymi, biel szeroki, jasnoæó³ty, twardziel br±zowoæó³ta; czźsto z zielonkawym odcieniem; bardzo sprźæyste (!) i wytrzyma³e, trudne w obróbce. W y s t .: Europa, poza rejonami p³d. i p³n., czź¶ę Azji Mn., Kaukaz; w Polsce na ca³ym Niæu i w niæszych po³oæeniach górskich, czźsto w lasach ³źgowych, w gr±dach i æyznych buczynach. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C), wymaga gleb æyznych, wieæych, g³źbokich, zasobnych w wodź nie stagnuj±c± i wapń. Toleruje takæe gleby s³absze. Lubi stanowiska s³oneczne, ale w m³odoci jest cienioznony. Odporny na silne wiatry i zanieczyszczenia w powietrzu. Czźsto atakowany przez szkodniki (pryszczele lekarskie i szpeciele). Gatunek lasotwórczy: drzewostanów nasiennych - 95,7 ha, drzew doborowych - 62, plantacji nasiennych brak, plantacyjnych upraw nasiennych brak. Z a s t .: duæe drzewo, które moæna stosowaę w zadrzewieniach krajobrazowych, ale z dala od pól uprawnych, gdyæ silnie wysusza glebź. Okazy n a j w i ź k s z e w Polsce: Motarzyno, gm. Dźbnica Kaszubska 28/715/412, Turawa 26/564/297, Warszawa 28/511/283, Poznań 27/501/272, Parsowo, gm. Biesiekierz 35/490/266, Dzianisz, gm. Tatrzańska 27/490/280 i w o k o l i c a c h W r o c ³ a w i a - Jagoszyce, gm. Prusice 24/600, Mas³ów, gm. Trzebnica 27/560, WilkówSobkowice, gm. Kostom³oty 25/495, Góry, gm. Cieszków 20/490, Prusy, gm. Kondratowice 25/470 oraz w granicach dawnego województwa wroc³awskiego 46 innych drzew powyæej 350 cm obwodu. Warto  w i e d z i e ę : korowina z m³odych ga³źzi (Cortex Fraxini) zawiera pochodne kumaryny, garbniki i fitosterole; zwi±zki te, g³ównie kumarynowe, zwiźkszaj± wydalanie moczu i usuwaj± z organizmu kwas moczowy. S± stosowane pomocniczo w skazie moczanowej, go¶ęcu stawowym i miź¶niowym, w kamicy nerkowej i pźcherzowej. W weterynarii odwar z kory podaje siź byd³u, owcom i kozom przy motylicy, wzdźciach i kolce jelitowej; zmielon± korź i drobno posiekane listki podaje siź w karmie w chorobach nerek, pźcherza i dróg moczowych, gor±czkowej i reumatycznej. Ok³ady z kory stosuje siź przy zapaleniu stawów, przykurczach i poraæeniach miź¶ni, zwichniźciach i z³amaniach kończyn. P o c h .: samosiew, stanowisko naturalne oko³o 1970.