Spis panoram   Mapa panoram   Wykaz ro¶lin   Spis znaków i skrótów
fot.105 141  PL
491 pan.: 18  20  21a  23; kwatera: IIIB, IVE;
003649 2n = 28
Betula pendula Roth 1788
syn.: Betula alba L. p.p., Betula alba var. pendula Aiton, Betula verrucosa Ehrh. 1791
Brzoza brodawkowata
D r z e w o do 25-30 m wysokoci, o stoækowatej, kopulastej lub nieregularnie jajowatej, przejrzystej, lu¼no uga³źzionej koronie oraz o cienkich, delikatnych i zwisaj±cych ga³źziach. L i c i e sezonowe, nagie, 3-7 cm d³., jajowatoromboidalne, z ostrym wierzcho³kiem, nierównomiernie podwójnie z±bkowane, jasnozielone; jesieni± z³ocistoæó³te. K o r o w i n a kredowobia³a, ³uszczy siź okrźænie, w dole pnia g³źboko spźkana i prawie czarna. D r e w n o beztwardzielowe, o jednolitej, zwartej strukturze, bia³e ze s³abym æó³tawym lub czerwonawym odcieniem, twarde, elastyczne, niezbyt trwa³e, trudno ³upliwe. Stosowane do wyrobu oklein, sklejek, a dawniej nart, sań, bron, ³yæek itd. W y s t .: Europa, Azja Zach., Azja Mn., Kaukaz. U p r .: b. mroz. (> - 29 °C); ma³e wymagania glebowe, szybki wzrost, wybitnie wiat³oæ±dna. Jak wszystkie brzozy ¼le znosi przesadzanie. Bardzo odporna na warunki miejskie i przemys³owe. Gatunek lasotwórczy: drzewostanów nasiennych - 161,6 ha, drzew doborowych - 165, plantacji nasiennych - 33 ha (11220 szczepy), plantacyjnych upraw nasiennych - 7,4 ha (3285 sadzonek). Z a s t .: drzewo o wyj±tkowo malowniczej jasnozielonej koronie jedno z naj³adniejszych rodzimych drzew. Gatunek pionierski, o wielorakim zastosowaniu, moæe byę sadzony prawie wszździe. Wyj±tkowo cenny do zadrzewień krajobrazowych, wiejskich, parkowych, lenych, przydroænych (takæe autostrady) i rekultywacyjnych (ha³dy, wyrobiska, wydmy, gleby piaszczyste, zwa³y wźglowe, gruzowiska). Piźknie prezentuje siź jako zieleń miejska, szczególnie sadzony w grupach z Pinus nigra i Sorbus torminalis. W ogrodach przydomowych brzoza moæe byę takæe formowana, ale ostroænie, starannie i tylko w okresie IX-XII. Korowinź moæna takæe „wybielię przez przetarcie jej, np. chropowatym workiem. W a r t o  w i e d z i e ę : sok z brzozy (osko³a), zawiera fruktozź, sole mineralne i mikroelementy; s³uæy³ do wyrobu piwa, octu, syropu i wody do w³osów. Zalecany by³ jako skuteczny lek w kamicy nerkowej i pźcherzowej oraz jako ogólnie wzmacniaj±cy. Z kory otrzymywano dziegieę, z ga³±zek produkuje siź miot³y. Licie i p±czki zawieraj± æne substancje czynne (flawonoidy, alkohole trójterpenowe, saponiny, zwi±zki æywicowe, olejki lotne i inne) i s± uæywane do produkcji leków. Wyci±gi z lici zwiźkszaj± znacznie wydalanie moczu, a z nim jonów sodu i chloru. Podane wraz z innymi surowcami p±czki brzozowe s± stosowane jako rodek æó³ciopźdny. Uæyte w k±pieli pomagaj± w leczeniu przewlek³ych egzem. Wyci±g wodny z Inonotus obliquus (grzyb w³óknouszek ukony wystźpuj±cy na brzozie - huba, czyr brzozowy) jest rodkiem pomocniczym i wzmacniaj±cym w leczeniu nowotworów, g³ównie æo³±dka, jelit i p³uc. Mikstury z brzozy dzia³aj± silnie i ich wewnźtrzne stosowanie powinno byę uzgodnione z lekarzem. Prawdopodobnie bezporedni kontakt z brzoz± pobudza intuicjź i wp³ywa na dobre samopoczucie oraz umiejźtno¶ę rozwi±zywania skomplikowanych problemów. O k a z y  n a j w i ź k s z e w Polsce: Gdańsk Oliwa 26/321/179, Grźbowo, gm. Kamień Pomorski 18,5/300/145 i w  o k o l i c a c h W r o c ³ a w i a Latkowa, gm. Milicz 14/245. P o c h .: stanowisko naturalne.