Spis panoram   Mapa panoram   Wykaz rolin   Spis znakw i skrtw
Chr,relikt
85 pan.1b  4  7  8  9  15  16  19  20  21a  22  23  24  25;
kwatera: IIIA, XIV, XVI i inne
003815 2n = 48
Hedera helix L. 1753
syn.: Hedera arborea Carrire, Hedera communis S.F.Gray
Bluszcz pospolity, syn.: Bluszcz drzewny, Bluszcz ziemny
Samoczepne, dugowieczne p n c z e o rnych czciach pokrytych gwiazdkowatymi woskami. Znane s w Szkocji 400-letnie okazy o rednicy pnia okoo 1 m. P d y: modociane (wegetatywne) pokryte gwiazdkowatymi woskami, gitkie, dugie, cielce si lub wspinajce na podpory do 20-25 m wysokoci (!) z korzonkami czepnymi 6 -10 mm d. Pdy dojrzae (generatywne, kwitnce), nagie, sztywne, wyprostowane, bez korzonkw czepnych, odstaj od podpr. L i c i e wielosezonowe 3-5-klapowe, naprzemianlege; jajowate lub rombowe, ustawione skrtolegle w 5 prostnicach, bardzo zmienne. K w i a t y we IX-X(!), tylko na pdach generatywnych, owadopylne, miododajne, obupciowe, 5-krotne, zielonkawote, pachnce; zebrane w szczytowe, kuliste grona 2-4 cm red. i po 3 -10 na wsplnej osi. O w o c e u nas dojrzewaj w nastpnym roku po kwitnieniu, pocztkowo czerwonawofioletowe, potem granatowoczarne z sinym nalotem, 2-5 pestkowe z ywiczn owocni. W y s t .: pokrywa si z zasigiem buka (Fagus sylvatica L.), ale siga nieco dalej na poudnie pd., zach. i rod. Europa po Kaukaz (do 1800 m n.p.m.) i od Szkocji po Hiszpani; w Polsce na stanowiskach naturalnych w lasach liciastych. U p r .: mroz. ( - 29 C), w surowe zimy mog przemarza pdy wspinajce si, pozostaj tylko poce, ktre doskonale zimuj pod niegiem. Preferuje agodny i wilgotny klimat, dobrze znosi warunki miejskie. Wymaga gleb yznych, prchniczych i dostatecznie wilgotnych. Typowa rolina cieniolubna i cienioznona unika miejsc sonecznych. Z a s t .: wspaniae pncze zielone w zimie i niezastpiona rolina okrywowa pod drzewami, gwnie liciastymi (drzewa iglaste pokryte cakowicie bluszczem mog zamiera). Pene zwarcie uzyskuje ju po 2-4 latach uprawy. Doskonale radzi sobie z opadymi na jesie limi innych drzew i wiosn „przykrywa” je (nie potrzeba grabi). Wymienite, wielosezonowe pncze na zacienione ciany. Cenny dla pszczelarzy ze wzgldu na pny poytek (230 kg miodu z ha). Ochronie podlegaj okazy kwitnce na stanowiskach naturalnych. W a r t o
w i e d z i e : nasiona, licie i korowina s trujce (saponiny, m.in. hederyna) znane s przypadki zatru dzieci (!). Dziaanie: wzmoona produkcja wydzielin, lekkie dziaanie uspokajajce. Objawy: po spoyciu wikszej iloci, po 3 godzinach u dzieci, biegunki, drgawki, stan czciowego oszoomienia poczonego z zaburzeniami fizycznymi, ociao umysowa. P o c h .: prawdopodobnie naturalne stanowisko, samosiewy; W Wojsawicach najwyszy okaz ronie na kwaterze IA i ma 17 m wys. (pomiar 2000 r.).